RSS

Daily Archives: November 25, 2009

આત્મહત્યા

Click here to read in English
મેં મારા અગાઉના લેખ ‘Depression’ (ઉત્સાહભંગ)માં દર્શાવ્યું હતું કે ‘ઉત્સાહભંગ’ જેને બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો ‘હતાશા’ એ માનવીના મનની એવી નકારાત્મક સ્થિતિ છે કે જેનો ભોગ બનનારને તે કોઈકવાર આત્મહત્યા કરી લેવા તરફ દોરી જાય છે. ‘આત્મહત્યા’ શબ્દને સમજાવવો જરૂરી ન હોવા છતાં સંક્ષિપ્તમાં લખીશ કે ‘આત્મહત્યા’ એ એવી ક્રિયા છે જેમાં વ્યક્તિ પોતે જ ખુદની જિંદગીનો અંત લાવી દે છે. જ્યારે વ્યક્તિ પોતાના જીવનની ખાસ કોઈ સમસ્યાઓ કે ભૂલોના કારણે માનહાનિ અનુભવે, ત્યારે તે એમ વિચારવા માડે છે કે હવે જિંદગી નકામી અથવા કલંકરૂપ છે. આમ તેની ઈચ્છા એવી પ્રબળ બની જાય છે કે પોતે પોતાના દુઃખનો ઝડપી અને કાયમી ઉકેલ આત્મહત્યા કરીને લાવી દે છે અને પરિણામે ખૂબ જ આઘાતજનક અને દુઃખદાયક એવી આ ક્રિયા સર્જાતી હોય છે. આમ કોઈ મકાન જેમ પોતાના ખુદના જ ભારથી કડડભૂસ કરતું જમીનદોસ્ત થઈ જાય તેવી રીતે વ્યક્તિ પોતે સાવ એકદમ ભાંગી પડે છે.

જીવન એ બ્રહ્માંડના તમામ જીવોને સર્જનહાર તરફથી આપવામાં આવેલી એક એવી અણમોલ ભેટ છે જે થકી કુદરતી મૃત્યુ ન આવે ત્યાં સુધી દરેક જીવ જીવી શકે. આમ છતાંય માનવી જ માત્ર એક એવું સર્જન છે કે જે પોતાની માનસિક પસંદગી કે શારીરિક શક્તિ અનુસાર જીવવા કે મૃત્યુ પામવા માટે આઝાદ છે. કેટલીકવાર એવું પણ જોવા મળતું હોય છે કે કોઈક કમજોર મનવાળા માણસો પોતાના જીવનમાં ઘટેલી આઘાતજનક ઘટના કે પછી કોઈ પીડા કે વેદનાથી જિંદગી હારી ગયાનું મહેસુસ કરતા હોય છે. આશ્ચર્યજનક વાત તો એ છે કે માણસ સામાન્ય રીતે મૃત્યુથી ડરતો હોય છે, પણ અહીં તો તે મૃત્યુ સામે વિજયી બની જઈને જલ્દીથી પોતાના જીવનનો અંત લાવી દઈને કટોકટીપૂર્ણ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાંથી છટકી જવાનો પ્રયત્ન કરતો હોય છે. સામાન્યતઃ માનવી અન્ય કોઈ ચીજ કરતાં સૌથી વધારે પ્રેમ પોતાની જિંદગીને કરતો હોય છે; પણ જ્યારે તે આત્મહત્યા કરવાના વિચાર ઉપર આવી જતો હોય છે, ત્યારે તે પોતાની સૌથી વહાલી એવી જિંદગીને ધિક્કારતો થઈ જાય છે અને મૃત્યુ જ તેને ખૂબ જ આકર્ષક લાગે છે એટલા માટે કે જાણે તે જ માત્ર પોતાને સઘળાં દુઃખોમાંથી બહાર કાઢી શકશે.

બિલ મેહર (Bill Maher) નામનો વિદ્વાન ‘આત્મહત્યા’ને પોતાના આગવા શબ્દોમાં વર્ણવતાં એમ કહે છે કે ‘ આત્મહત્યા એ જાણે કે ઈશ્વરને એ સંભળાવી દેવાની એક એવી રીત છે કે તું મને શું મારી શકવાનો હતો, લે હું પોતે જ મારી જિંદગીને ત્યજી દઉં છું!’ ચર્ચાની એરણ ઉપરના આ વિષયનું સાવ સાદું તારણ એ છે કે ઘણું કરીને જીવિત માણસો એટલા માટે જીવતા રહેતા હોય છે કે તેઓ મૃત્યુથી ડરતા હોય છે; અને આત્મહત્યા દ્વારા મરી જવા માગતા માણસો એટલા માટે મરવાનું પસંદ કરતા હોય છે કે તેઓ જિંદગીથી ડરતા હોય છે! અહીં આપણે એ વિચારી લેવું પડશે કે શું આત્મહત્યા એ સાચે જ સમસ્યાઓનો વ્યાજબી અને કાયમી ઉકેલ છે! હરગિજ નહિ, કેમ કે આત્મહત્યા એ તો જિંદગીને ક્યાંય નહિ લઈ જતો ભાગી જવા માટેનો પાછલો દરવાજો છે. માણસ આત્મહત્યા કરીને તો ઊલટાનો સુખમય જીવનની બધી જ શક્યતાઓ અને જીવતા રહીને સમસ્યાઓના સંભવિત ઉકેલ માટેના એમ બધાજ દરવાજા બંધ કરી દે છે. આપણી પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી જવા માટેની આશા આપણે છોડવી જોઈએ નહિ; વળી, એટલું જ નહિ પણ સંજોગો સામે લડી લેવાની ક્ષમતા પણ આપણે ધારણ કરી લેવી જોઈએ. એવું પણ બની શકે કે જો આપણે જીવતા રહ્યા હોઈશું તો જીવનના જે માર્ગે આપણે સફર કરી રહ્યા છીએ, તેનાથી કોઈક જુદો જ માર્ગ આપણને મળી જાય અને આપણું જીવન સુખમય બની રહે. Read the rest of this entry »

 
Comments Off on આત્મહત્યા

Posted by on November 25, 2009 in Article, લેખ, gujarati

 

Tags: , , , , , , , ,