RSS

Monthly Archives: April 2010

‘મૂર્ખતા!’ – એક રમુજી લોકકથા

Click here to read in English
આજના મારા વિનોદી આર્ટિકલ ઉપર આગળ વધવા પહેલાં, હું મારી અહીં રજૂ થનારી કૃતિના કથાવસ્તુનો ખરો જશ મારા વતનના જ એક હાથશાળના કારીગરની તરફેણમાં આપી દેવા માગું છું કે જેની પાસેથી વર્ષો પહેલાં રમુજી ટુચકાના રૂપમાં મેં એ વાર્તાને સાંભળી હતી. વળી આ તબક્કે હું એક બીજું રહસ્ય પણ છતું કરી દેવા માગું છું કે લગભગ આવી જ લોકકથા, પણ જુદા ઘટનાક્રમમાં, મને આ આર્ટિકલ લખવા પહેલાંના ઈન્ટરનેટ ઉપરના મારા સર્ફીંગથી મને જાણવા મળી છે. ઈ.સ. 1805-1875 ના સમયગાળામાં થઈ ગએલા ડેન્માર્કના હેન્સ ક્રિશ્ચિયન એન્ડરસન (Hans Christian Andersen) કે જે મોચીના દીકરા હતા અને તેમણે પોતાના પુસ્તક ‘Fairy Tales’ માં ‘The Emperor’s New Robes’(સમ્રાટનો નવો પોષાક) શીર્ષકે એક વાર્તા આપી છે.

મને નવાઈ લાગે છે કે સાવ અભણ જેવા એ ટુચકાકારે કેવી રીતે અને કયા સ્રોતથી એ વાર્તાને જાણી હશે! આ કેવું નવાઈ પમાડનાર આપણને લાગે કે સાહિત્યને દુનિયાભરમાં ફેલાવા માટે કોઈ સરહદો નડતી નથી હોતી! સાહિત્ય એ સ્થળાંતર કરતાં પક્ષીઓ જેવું હોય છે કે જે પૂર્વથી પશ્ચિમ અને ઉત્તરથી દક્ષિણ સુધી કોઈપણ જાતના અવરોધ કે પ્રતિબંધ વગર ઉડ્ડયન કરી શકે. નીચે જે વાર્તા આપવા હું જઈ રહ્યો છું તે ઉપરોક્ત બંને સ્રોતથી જાણવા મળેલ વાર્તાઓનું એવું ત્રીજું સંયોજિત સ્વરૂપ છે, જેમાં મેં મારા પક્ષે કંઈક વધારો કે ઘટાડો પણ કરેલ છે. લોરેન્સ લેસીગ (Lawrence Lessig) નામના સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી, કેલિફોર્નીઆ (USA) ના કાયદાશાસ્ત્રના પ્રોફેસરના મતે ‘મિશ્રણ કે સંયોજન એ સાંસ્કૃતિક અધિકાર છે.’ અહીં હું મને એવો કોઈ અધિકાર હોવાનો દાવો કરતો નથી, પણ સહજ જ કહું છું કે મારા આ નમ્ર પ્રયત્નમાં મેં થોડીક સ્વતંત્રતા તો જરૂર લીધી છે. ચાલો, હવે આ વાર્તા વાંચવા આગળ વધો.

Read the rest of this entry »

 
 

Tags: , , , , , , , , , ,

માર્મિક વિનોદી પ્રશ્નોત્તરી

Click here to read in English

આ લેખ મારા અગાઉના “Time-pass Crazy Q&A” (ટાઈમપાસ તરંગી પ્રશ્નોત્તરી) ના અનુસંધાને છે. અહીં તમને સંખ્યામાં નહિ, પણ ગુણવત્તામાં એવી વાંચનસમગ્રી મળશે, જે તમારી બુદ્ધિમત્તાને ધારદાર બનાવવા કદાચ સમર્થ પણ નીવડે! મારું આ ઉપાર્જન કે સર્જન મારાં કેટલીક મધ્યરાત્રિઓ સુધીનાં પળોથી માંડીને કલાકો સુધીનાં શયનખંડના ઝાંખા પ્રકાશમાં થએલાં ચિંતનના પરિપાકરૂપે છે. મારા મનમાં ઉપસ્થિત થએલા કેટલાક પ્રશ્નોના પ્રત્યુત્તર મારા ટૂંકા-મધ્યમ-દીર્ઘ ચિંતનમાંથી સ્વયંસ્ફૂરણા દ્વારા કે પછી મારા અભ્યાસ કે વાંચનના પરિણામે મને પ્રાપ્ત થયા છે. આ સામગ્રી વર્ષો સુધી મારી યાદદાસ્તમાં ધરબાએલી રહી હતી, જેને મારા માનવંતા વાંચકો સમક્ષ આજે ખુલ્લી મૂકતાં હું આનંદ અનુભવું છું. મને ખાત્રી છે કે આ પાઠ્યવસ્તુ તમને જ્ઞાન સાથે આનંદ આપવા સક્ષમ સાબિત થશે જ.

Read the rest of this entry »

 

Tags: , ,

સરવાળે શૂન્ય – એક બોધકથા

Click here to read in English
ગુજરાતીમાં એક મુહાવરો છે કે ‘વાઘને કોણ કહેશે કે તારું મોંઢુ બધો જ સમય ગંધાય છે!’ નીચે એક બોધકથા છે કે જે મેં ઉપરોક્ત મુહાવરાને આધાર બનાવીને વિચારી કાઢી છે. વળી મારો એવો કોઈ વિચાર પણ નથી કે કથાના અંતે મારે કોઈ બોધપાઠ દર્શાવવો, કેમ કે તે શીર્ષકમાંથી જ સ્વયં અભિપ્રેત છે. હવે વાંચવા માટે આગળ વધો :

“એક વખતે જંગલમાં પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ અને જીવજંતુઓની એક સભા મળી હતી. એક યા બીજા કારણે એકેય વાઘ કે સિંહ આ સભામાં હાજર ન રહી શક્યો. તેમની ગેરહાજરીનો ફાયદો ઊઠાવતાં સભામાંના બાકીના તમામે તેમની ઉણપોની ટીકાટિપ્પણી કરવાની શરૂઆત કરી. તેમણે મુખ્યત્વે તો અહર્નિશ તેમનાં બહુ જ ખરાબ ગંધ મારતાં મોંઢાંની કુથલી કરી. પહાડોમાં હંમેશાં ઝરણાં તો વહેતાં જ રહેતાં હોય છે, આમ છતાંય તેઓ કદીય પોતાનાં મોઢાં ધોવાની દરકાર કરતા નથી. વળી આટલું જ નહિ તેઓ લોહીથી ખરડાએલાં તેમનાં મોંઢાં લઈને તથા દાંતોમાં માંસના રેસાઓ સાથે અહીંતહીં ભટક્યા કરે છે.

Read the rest of this entry »

 
2 Comments

Posted by on April 16, 2010 in લેખ, gujarati, Humor

 

Tags: , , , , , , , ,

ટાઈમપાસ તરંગી પ્રશ્નોત્તરી

Click here to read in English
પ્રશ્નો એ જ્ઞાનપ્રાપ્તિની ચાવી સમાન છે. ઘણા વૈજ્ઞાનિકોએ તેમના મગજમાં ઉદભવેલા પ્રશ્નોની પ્રેરણા વડે જ અવનવી શોધો કરી છે; ઉદાહરણ તરીકે આઈઝેક ન્યુટન અને સફરજન. તત્વચિંતકોએ પ્રશ્નોના સહારે જ આધ્યાત્મિક રહસ્યોને જાણ્યાં છે. વિદ્યાર્થીઓ પ્રશ્નોથી જ જ્ઞાન મેળવે છે અને પ્રશ્નોથી જ તેમની પરીક્ષાઓ પણ લેવાય છે. શું, ક્યારે, કેવી રીતે, શા માટે, ક્યાં, કોણ, કેટલા એવા શબ્દોથી પ્રશ્નો શરૂ થતા હોય છે. આવા પ્રશ્નોના ઉત્તરો ‘હા-ના’ થી માંડીને વાક્યો, ફકરાઓ, પ્રકરણો અને ગ્રંથરચના સુધીની મર્યાદામાં આપવામાં આવતા હોય છે.

Read the rest of this entry »

 
 

Tags: , , , ,

મારાં હાઈકુ – 3

મારાં હાઈકુ – 3

Click here to read in English

હાઈકુ ઉપરના મારા અગાઉના આર્ટિકલમાં, હાઈકુના બાહ્ય બંધારણ અને તેનાં લક્ષણો વિષે મેં વિસ્તારથી લખ્યું હતું. હવે, લાંબી વાત ટૂંકી કરતાં હું આ લેખમાં બે વધુ મારાં ગુજરાતી હાઈકુ આપીશ. વળી, મારા અંગ્રેજી વાંચકો માટે એ બંને હાઈકુના અંગ્રેજી અનુવાદ અને સાથે સાથે તેમનું અંગ્રેજીમાં જ વિવેચન પણ આપીશ. પરંતુ, આગળ વધવા પહેલાં હું એક અંગ્રેજી હાઈકુ અહીં આપવા લલચાયો છું, જેણે મારામાં તેના પ્રત્યેનું અનોખું આકર્ષણ જગાડ્યું છે. ચાલો આપણે સાથે મળીને તેનો આનંદ માણીએ.

Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , , , , ,