(249) Expositions of Chosen Poems – 3 (The Flute Vendor-A Gujarati Poem)

09 May
(249) Expositions of Chosen Poems – 3 (The Flute Vendor-A Gujarati Poem)

Click here to read in Gujarati

My friend Mr. Sharad Shah of Ahmedabad had commented my earlier post of this kind. It was an English poem of William Wordsworth titled as “We are Seven”. In his opinion, Indian poetry like written in Gujarati, Hindi and any other Regional languages compared to English ones have much more taste and beauty. In reply to his comment, I had only written that we cannot make any generalization that particular language has very good literature and others don’t have. It is true that the literature of Indian Regional languages could not spread worldwide in spite of being it superior. It is but natural that any literature written or translated in any International language has much more scope to spread.

Today, I am determined to give my exposition of a Gujarati poem titled in English as “The Flute Vendor” written by the Late Umashankar Joshi {1911-1988), a renowned Man of Letters of his times and will be remembered for the years to come as and when Gujarati language and its literature is going to be discussed. Mr. Joshi had received many literary awards.

By the way, I am tempted to say that during the course of my Post Graduation, I was awarded the Certificate of Extempore Speech Competition with second rank by Umashankar Joshi, the Chief Guest of the Function of College Annual Day then. I picked up a cover of the unknown subject on the stage and just like the improvisator, I had delivered my speech on the subject “If Mahatma Gandhi were alive!”.

Before to proceed on my exposition of the poem, my Readers will have to be familiar with the poem in discusstion. I am going to give you the poem in Gujarati first and then its translation in English in its poetry form.

વાંસળી વેચનારો

’ચચ્ચાર આને !
હેલી અમીની વરસાવો કાને !
ચચ્ચાર આને !
હૈયાં રૂંધાયાં વહવો ન શાને !’

મીઠી જબાને લલચાવી હૈયાં,
રસે પૂરા કિંતુ ખીસે અધૂરા,
શ્રમીણકોને અમથું રિબાવતો,
બરાડતો જોરથી બંસીવાળો.

ઘરાક સાચા સુણવા ના પામે
વેગે જતી ગાડી મહીં લપાઈ જે
બંસી સુણંતા પ્રણયોર્મિગોષ્ઠિની.

‘ચચ્ચાર આને !’
ના કોઈ માને
અને ખભે વાંસળી-જૂથ એનું
થયું ન સ્હેજે હળવું, ભમ્યો છતાં !

‘ચચ્ચાર આને!’
લો, ને રમો રાતદી સ્વર્ગ તાને !
‘ચચ્ચાર આને?’

‘દે એક આને !’
‘ના, ભાઈ, ના, ગામ જઈશ મારે,
છો ના ખપી ! ઈંધણથી જશે નહીં.
ચચ્ચાર આને ! બસ ચાર આને !!

પાછા વળંતાં, પછી જૂથમાંથી
ખેંચી મજાની બસ એક બંસી,
અષાઢની સાંજની ઝરમરોમાં
સૂરો તણાં રંગધનુ ઉડાવતી,
એણેય છેડી ઉરમાંથી ઝરમરો !.

જીવંત આવી સુણી જાહિરાત, કો
બાર મહીંથી જરી બ્હાર ઝૂકતી
બોલાવતી તાલી સ્વરેથી બાલા.

હવે પરંતુ લયલીન કાન,
ઘરાકનું લેશ રહ્યું ન ભાન !

– ઉમાશંકર જોશી

A Flute Vendor

“Four annas1 a piece!
Have a shower of nectar
deluge your ears!
Four annas a piece!
Why not let
your suffocated hearts gush?”

Cried loudly the flute vendor
enticing with a sweet tongue
the bosoms
of those relishing melody
but with empty pockets,
unfairly tormenting the toilers!

The genuine customers
were bereft of music.
Cozily listening to the flute
of amorous words
were those
speeding in cars.

“Four annas a piece!”
And despite wandering
no one bought
and the burden of the bunch
on his shoulders
diminished not.

“Four annas only!
Buy and revel
day and night
in heavenly melody!”
“Four annas each?”
“Sell for an anna.”
“No sir, no.
Will return to my village
though they remain unsold.
This is no firewood stock.
Four annas each.
Only at four annas a piece.”

Turning back, he picked
a nice one from the bunch of flutes.
In the drizzle of Ashadh2
he too began to spray from his heart
a fount of rainbow notes!

Hearing this live display
a maid from a window peeped
beckoned him with a clap.

Ears immersed in lilt the vendor
remained oblivious of the customer.

– Umashankar Joshi

1. An anna was one-sixteenth of a rupee. Now, 4 annas = INR 0.25
2. The first month of monsoon

This is a Free verse poem i.e. without any metre/s written in free style rhyme and also just like telling a story on a particular episode. The hero of the poem is both a workman and also an artist. In the beginning of the poem, his role seems to be of a hawker or a vendor of flutes. By carrying the bunch of flutes on his shoulder, he verbally advertises for his product in his different slogans spoken in flowers of speech. All his efforts prove to be in vain. The certain class of the people have no any value of flutes in their minds. The flute is just like a commodity for them made of a narrow hollow bamboo with very simple workmanship of some holes to be opened and closed with the finger-tips while blowing the air from mouth from one end of the flute played vertically or horizontally. Some labor-like common people cannot afford four annas of the flute and hence they bargain and demand the flute at one anna a piece.

In my view the original Gujarati text of the translated line as “This is no firewood stock” indicates that he would rather use the unsold flutes as fire-wood but won’t sell the flute for one anna. He wandered and wandered through streets but the burden of the flutes did not decrease from his shoulder. He was not disappointed with the flop day of his business. He drew a flute from the bunch and began to play. This was his live advertisement and as a result a girl gets attracted. She leaned from the window and by clapping tried to call him for the purchase of a flute. But now, the flute vendor was engrossed in playing the flute and therefore he could not pay attention towards this prospective customer. His ears were engaged with hearing the tune of his flute. This time he was neither a workman nor a salesman of the flutes, but he was an Artist, a true Artist.

Thus the poem ends in such style of a Shakespearian Sonnet as “Ears immersed in lilt the vendor, remained oblivious of the customer.”

– Valibhai Musa


Tags: , , , , , , ,

8 responses to “(249) Expositions of Chosen Poems – 3 (The Flute Vendor-A Gujarati Poem)

  1. pragnaju

    May 9, 2011 at 2:02 pm

    બાર મહીંથી જરી બ્હાર ઝૂકતી
    બોલાવતી તાલી સ્વરેથી બાલા.
    હવે પરંતુ લયલીન કાન,
    ઘરાકનું લેશ રહ્યું ન ભાન !
    અમે પણ નૉસ્ટેલજીક યાદમા ખોવાઇ ગયા,
    આતા હૈ યાદ મુજ કો ગુજરા હુઆ જમાના
    વો ઝાડિયાં ચમન કી વો મેરા આશિયાના…
    વો બાગ કી બહારે વો સબકા મિલકે ગાના
    પત્તોં કી ટહનિયાઁ પે વો ઝુમના ખુશી મેં
    ઠંડી હવા કે પીછે વો તાલિયાઁ બજાના
    અને રિષભના સૂર ગુંજવા લાગ્યા…
    હાં રે અમે નાનાના કહીને બહુ થાક્યા…
    હાં રે તમે માન્યા માન્યા ને નહીં માન્યા…
    મુરલીનાં સૂર ફરી વાગ્યા…
    હાં રે મૂઆ મુરલીનાં…
    …લેશ રહ્યું ન ભાન !બસ આજ પળ

    આવજો આજ આનંદની પળ ગણી,
    નાચજો અંગ અંગે તમે રણઝણી,
    આજની આ ઘડી છે રળિયામણી.


  2. Sharad Shah

    May 11, 2011 at 9:37 am

    પ્રિય વલીભાઈ;
    સુફી સંગિતનો પહેલેથી શોખ. જ્યારે જ્યારે સાંભળતો ત્યારે મિત્રો કહેતા પણ ખરા કે, “ભાઈ આ અલી-વલીથી ચેતતો રહેજે, નહી તો એક દી’ શુળીએ ચઢાવશે. ખેર! હવે તમે શુળીએ ચઢાવ્યો જ છે તો પ્રતિભાવ પણ આપી દઉં અને મેણું પણ ભાંગી દઉં.
    ગુજરાતી, હિન્દી કે અન્ય હિન્દુસ્તાની અને કદાચ એશિયન ભાષાઓમા જે પદ્ય રચનાઓ (કવિતા) છે તેમાં મને અંગત રીતે એક જુદું સૌંદર્ય અને રસાસ્વાદ લાગ્યો છે જે અંગ્રેજી કવિતામાં નથી લાગ્યો. મારા વક્તવ્ય પાછળ મારા પોતાના કારણો પણ છે. પ્રથમ તો મારી માતૃભાષા ગુજરાતી અને રાષ્ટ્રભાષા હિન્દી છે એટલે સ્વાભાવિક રીતે જ તે તરફ ઝુકાવ હોય.બીજું કે મારો અભ્યાસ ગુજરાતી (મગન) માધ્યમમાં થયો અને અંગ્રેજી પ્રત્યે પહેલેથી જ બહુ ઝાઝી રુચી ન હતી, પરંતુ અંગ્રેજી શિખવી એક મજબુરી હતી. એટલે માથે થોપાયેલ ભાષા પ્રત્યે કદાચ હું ખરેખર ન્યાય ન આપી શક્યો હોઉં તેવું શક્ય છે. બીજું કે મારી સમજ પ્રમાણે પુર્વની સંસ્કૃતિની લાક્ષણિકતાઓ સ્ત્રૈણ છે અને પશ્ચિમની સંસ્કૃતિની લાક્ષણિકતાઓ પૌરુષ છે. પરિણામ સ્વરુપ પુર્વના દેશોમા જે કલા, સંગિત, નૃત્ય, કાવ્ય વગેરેમા જે સૌંદર્ય છે તે પશ્ચિમના દેશોના સંગિત, નૃત્ય કે કાવ્યમા નથી. એ જ રીતે બહાદુરી, સાહસ, લડાયકતા, વિજ્ઞાન, તર્ક, ગદ્ય વગેરે જે પૌરુષ ના લક્ષણો છે તેમા પશ્ચિમના દેશો આગળ છે. એવું મને લાગે છે.બીજા લોકો મારીવાત સાથે સંમત થાય તેવો મારો કોઈ આગ્રહ નથી. આપ એવું સમજતા હોય કે આ વાતને સામાન્ય નિયમ તરીકે ન સ્વિકારી શકાય તો તમારો અભિપ્રાય સર આંખો પર.
    અલ્લાહ આશિષ;


  3. Sharad Shah

    May 11, 2011 at 10:00 am

    Dear Valibhai;
    It is a wonderful English translation of poem written by a poet like Umashankara Joshi. Umashankar was highly literate and uses hard words of Gujarati. Many a time while reading him I had to refer a Gujarati dictionary. And you have selected a poem of Umashankar to translate in English, requires in-depth knowledge of both the languages and daring too. I do appreciate your endure and skill of playing with English words. I am sure that this is not my cup of tea.
    But finally I will say the taste of Gujarati poem is missing.
    His Blessings;


  4. Valibhai Musa

    May 11, 2011 at 12:29 pm


    આપની વિદ્વતાપૂર્ણ બંને Comments બદલ ધન્યવાદ. અમારી પણ અંગ્રેજી વિષે એ જ વલે થઈ હતી. બીજી એક એ વાત કે International Language તરીકે એકલી અંગ્રેજી પણ ચાલે તેમ નથી. મારા એક મિત્રનો અનુભવ હતો કે કેનેડામાં મોન્ટ્રીઅલ ખાતે પોલિસમેન અંગ્રેજી જાણતો હોવા છતાં એ ફ્રેન્ચ જ બોલતો હતો. મારા મિત્રે તેને ઝાડ્યો ત્યારે લાઈન ઉપર આવ્યો હતો.

    સુરેશભાઈના અહીંના મુકામ દરમિયાન આપણી ત્રણની મુલાકાત થઈ નહિ તેનો અફસોસ રહી ગયો. એક વાર તેઓ મારી જાણ બહાર આપની ઓફિસે આવી ગયા હતા. એવું જ એમણે અંધજન મંડળ (BPA) ની મુલકાતમાં પણ કર્યું હતું.




    • Sharad Shah

      May 12, 2011 at 10:44 am

      પ્રિય વલીભાઈ;
      અંગ્રેજી ને વિશ્વ ભાષા તરીકે સ્વીકારવી તે મોટાભાગના દેશો માટે એક મજબુરી છે પસંદગી નથી જ.(જેમ અમેરિકન ડોલરને વિશ્વ ચલણ તરીકેની સ્વિકૃતિ છે તેમ) અંગ્રેજોએ દુનિયાના ઘણા બધા દેશો પર રાજ કર્યું અને રાજ કરવા માટે જે જુલમો કરવા પડે તે પણ કર્યા. પરિણામે ભારત જ નહી પણ દુનિયાના ઘણા બધા દેશો એવા છે તેમને હજી આજે પણ દ્દુઃખે છે. બીજાની તો વાત છોડો પણ ઘણા બધા યુરોપીયન દેશો પણ આજ કારણથી અંગ્રેજો અને અંગ્રેજીને ધિક્કારે છે. તમે ફ્રાંસ, ગ્રિસ, જર્મની જજો તો આ વાત સમજાઈ જશે. અરે, અમેરિકનો અને કેટલા યુરોપીયન દેશોએ તો અંગ્રેજો કરતાં ઉંધુ કરવા માટે જમણી બાજુ ટ્રાફીક, ઉંધા બટન લગાવવા, ઉંધી સ્વીચ પાડવી જેવા જાત જાત ના નિયમો લાગુ કરેલા જે આજે પણ અસ્તિત્વમા છે. આ તો ભલુ થજો એડોલ્ફ હિટલરનુ કે તેને અંગ્રેજોને પ્રથમ અને બીજા વિશ્વ યુધ્ધમાં એવા પાઠ ભણાવ્યા કે અંગ્રેર્જોની બધી ચરબી નીકળી ગઈ. અમેરિકાએ મદદ ન કરી હોત તો બ્રિટન જર્મનોનો ગુલામ દેશ હોત. યુધ્ધની ખાનાખરાબી ના અનુભવ પછી બ્રિટીશરોને પણ વિશ્વ યુધ્ધ પછી સમજાયું કે યુધ્ધ શું છે ગુલામીની પીડા શું છે. અને ત્યારબાદ જ બધા તાબાના દેશોને આઝાદી આપવાની શરુઆત થઈ. જેમા ભારત પણ ૧૯૪૭મા આઝાદ થયું. ભલે ઇતિહાસ ભારતની આઝાદીનો શ્રેય ગાંધીજી કે બીજા આઝાદીના લડવૈયાઓને આપતો હોય પણ મારી સમજ મુજબ ભારતની અને અન્ય રાષ્ટ્રોની આઝાદીમા હિટલરનો પણ પરોક્ષ ફાળો છે. ઘણી બધી વાતો ઇતિહાસમા લખાયેલી નથી હોતી. આખરે ઇતિહાસ લખનારા પણ મોટાભાગે જીતનારાઓ જ હોય છે.
      શેષ શુભ.
      પ્રભુશ્રિના આશિષ;



    May 14, 2011 at 12:03 am



  6. Sharad Shah

    May 16, 2011 at 10:13 am

    પ્રિય વલીભાઈ;
    સુરેશભાઈના અહીંના મુકામ દરમિયાન આપણી ત્રણની મુલાકાત થઈ નહિ તેનો અફસોસ રહી ગયો.
    સુરેશભાઈ એકવાર મારી ઓફિસે આવ્યા અને એકવાર મારા ઘરે, પણ ઘોડે ચઢીને. આવતાંની સાથે જ અલ્ટીમેટમ આપી દેતાં કે મારી પાસે પાંચ મિનિટનો જ સમય છે ખુબ જ ઊતાવળમા છું. એકવાર ફ્રુટ જ્યુસ અને બીજીવાર વેજીટેબલ જ્યુસના બહાને તેમનો કિમતી સમય છીનવવો પડ્યો.
    એમની મુલાકાત દરમ્યાન હું એટલું જ જાણી શક્યો કે અમેરિકામા દાંતની ટ્રીટમેન્ટ લેવી તેના કરતાં અમેરિકાથી અમદાવાદ આવી, ટ્રીટમેન્ટ લેવી સસ્તી પડે.મેં એમને વણમાંગી સલાહ પણ આપી કે કે અહી દાંતના ડોક્ટર કરતાં પણ પઠાણભાઈઓની સેવા વધુ સસ્તી પડતી હોય છે અને સમય પણ બચાવે છે. એક જ ઘા એ બત્રીસી હાથમા. મને હતું અમદાવાદી જીવ છે સસ્તુ સાંભળી કદાચ માની જશે.પણ ન માન્યા.
    દુખતા દાંત સાથે સુરેશ્ભાઈ સાથે બીજી વાતો પણ કેમ કરવી? એટલે બહુ અફસોસ ન કરતા. આમેય વિતેલી પળો માટે અફસોસ કરવાની કે દુખી થવાની બહુ જરુર હોતી નથી.ડોસાડગરાઓની માફક ભુતકાળ વાગોળવા કરતાં આપણે જવાનીયાઓ એ કાલનો સુરજ કેવા કેવા નવા રંગો લઈને ઉગવાનો છે તેની વાતો કરવી હોય તો હું અહીં અમદાવાદમાં જ છું. નવરાશની પળોમા જરુર ભેગા થઈશું.
    શેષ શુભ.
    પ્રભુશ્રિના આશિષ;



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: