RSS

Monthly Archives: June 2011

(257) લ્યો રે, ઘર આંગણે લ્યો રે! (હાસ્યકાવ્ય)

(257) લ્યો રે, ઘર આંગણે લ્યો રે! (હાસ્યકાવ્ય)

(અછાંદસ)

એક રેંકડીવાળો,

રેકડા તાણતો બરાડે

‘લ્યો રે તાજાં શાકભાજી!

લ્યો રે, ઘર આંગણે લ્યો રે!’

અને વહેલી સવારની

આઠેક વાગ્યાની

મારી રવિવારી બોનસ ઊંઘે

પડતી ખલેલ!

વળી પાછી શ્વાનશી મીંચાઈ આંખ

અને ઝબકું પાછો

કર્કશ અવાજે

‘ભંગાર આપવાની!’

તો વળી આવ્યા કેટલાક ભિક્ષુકો- ફકીરો

સંવેદનાઓ જગાડતા કાકલૂદીભર્યા અવાજે

પુણ્ય વેચવા સાવ સસ્તું

એટલે કે

જાણે સાવ મફતના ભાવે

એકાદ રૂપિયે કે ટાઢા ભાત સાટે!

આ તો બધા પરિચિત અવાજો

પરિચિત ફેરીઆઓ

પરિચિત બધાં સૌ

પરિચિત પરિચિત!

પણ, પણ આ શું?

કૂદી પડ્યો ભોંય સુખશય્યાએથી

નાઠો નાઈટ-ડ્રેસ સોતો

મુજ આંગણિયે કરી લેવા ખાત્રી,

એ અવાજે કે –

”કોઈ ઈન્જેક્શન તો લગવાઓ!

કોઈ દવાઈયાં તો લિખવાઓ!’

-વલીભાઈ મુસા

Proposed E-Book “વિલિયમાનાં હાસ્યકાવ્યો”

 
5 Comments

Posted by on June 21, 2011 in હાસ્ય

 

Tags: ,

(256) કલારત્નયુગ્મની કલાકમાલ! (પ્રહસન) – 3

(256) કલારત્નયુગ્મની કલાકમાલ! (પ્રહસન) – 3

(સ્થળ : ‘હાસ્ય દરબારનું કાર્યાલય)

‘તમને બધાયને આવકારું છું.’

‘હું પણ…’

‘તો હું પણ કેમ નહિ!’

‘આનો મતલબ કે તમે ત્રણેય જણા (રાત્રિ, વલદા અને સુરદા) અમને બંનેને આવકારો છો. તમારું અમને બંનેને આવકારવું એ અમારા માટે પીડાદાયક છે, એ અર્થમાં કે તમે લોકો હજુય અમને મુહાજિર ગણો છો!’

‘રાત્રિ પૂછવા માગે તે પહેલાં સમજાવી દઉં કે ‘મુહાજિર’ એટલે હિજરત કરીને આવનાર અને મિ. Liar અને મિ. Lawyer, તમે લોકોએ હજુ સુધી હાસ્ય દરબારનું બંધારણ વાંચ્યું નથી લાગતું! ભલા માણસો હાદ (HAAD) એ યુનો (UNO) ની જેમ આંતરરાષ્ટ્રીય એક એવી સંસ્થા છે કે જે વિશ્વના ગુજરાતીઓ માટે તનાવ-મુક્તિનું કાર્ય કરે છે. પોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં આ સંસ્થા સાર્વભૌમ છે. હાદ પોતાના સભ્યો પરત્વે કદીય ભેદભાવની નીતિ રાખે જ નહિ. હા, એટલું ખરું કે દરબારી રત્નોને થોડુંક વિશેષ સન્માન એટલા માટે આપવામાં આવે છે કે તેઓ એ સન્માનને લાયક હોય છે. તેઓ હાદનું નાક છે, તો હાદ તેમના માટે ચહેરા સમાન છે. તમે જ વિચારો કે ચહેરો હોય જ નહિ તો નાક ગોઠવાય ક્યાં?’

‘સુરદા અંકલ, તમે સરસ માહિતી આપી. આજે જાણ્યું કે સાર્વભૌમત્વ એટલે શું? સમાચાર માધ્યમોએ અબોટાબાદમાં થએલા ઓસામા ઓપરેશન વખતે પાકિસ્તાનના સાર્વભૌમત્વની વાત કંઈક ચગાવી હતી, પણ અમારા સમજવામાં આવી ન હતી. ચાલો, આપણે એ વાતને બગલમાં દબાવીને આગળ વધીએ તો આપ લોકો જરા અમને કહેશો કે અમને અહીં કેમ બોલાવવામાં આવ્યા છે?’

‘બગલમાં દબાવીને?”

‘હા, એકદમ નજીક to hand-reach એટલે ગમે ત્યારે આસાનીથી ફરી હાથ ઉપર લઈ શકાય!’

‘મૂળ મુદ્દે આવીએ તો તમને બંનેને હાદરત્નો બનાવ્યા પછી આપણા આ સંગઠનને તમારું કોઈ યોગદાન મળ્યુ નથી. દરબારમાં હાજરી આપવા માટેનાં ભાડાંભથ્થાં વસુલવા સિવાયનું તમારું અન્ય કોઈ કામ દેખાતું નથી. ચિત્રમાંનો વાઘ કરડે નહિ, ચિત્રમાંના રીંગણનું શાક થાય નહિ; ચિત્રમાંનું ઊભેલું ઊંટ બેસે નહિ; તેમ તમે માત્ર પેપર-રત્ન બની રહો તે કેમ ચાલે? હાદની સ્થાપનાના વાર્ષિકોત્સવ નિમિત્તે બહાર પડનારા સોવેનીઅરમાં તમારા યોગદાનની કંઈક નોંધ લેવાય એવું કંઈક કરો. તમારા ઈન્ટરવ્યુના અહેવાલનાં બે પ્રકરણ તો ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યાં હતાં. તમને એટલા માટે રૂબરૂમાં બોલાવવામાં આવ્યા છે કે અહીં કાર્યાલયમાં Live Video Recording થઈ શકે. હવે વધારે સમય વેડફ્યા વગર તમે લોકો તમારા કલારત્નયુગ્મની કંઈક વિશેષ કલાકમાલ બતાવો.’

‘મિ. Lawyer, ડો. મનમોહનસિંહ જેવા કાર્યક્ષમ, મજબૂત અને કોઈની શેહશરમ ન રાખે તેવા વડાપ્રધાન ભારતે આઝાદીથી અત્યારસુધીમાં એકેય જોયા નથી!’

‘મિ. Liar, તારી વાત સાચી છે. મીડિઆવાળાઓએ એક માત્ર એ કલ્પના કરવી રહે છે કે ડો. સિંહની જગ્યાએ અન્ય કોઈ હોત તો આટલાં બધાં કૌભાંડ બહાર આવતાં ખરાં? તપાસ એજન્સીઓ મુક્ત રીતે કામ કરી રહી છે, માટે જ આ બધાં કૌભાંડ બહાર આવી રહ્યાં છે. વિપક્ષો અને મીડિઆવાળા તેમને બદનામ કરીને ઘરભેગા કરી દેવા ખૂબ મથ્યા, પણ પોતાના મક્કમ ઈરાદામાંથી તસુભાર ન ચસકનાર એવા સિંહે સરકાર તૂટી પડવાની જરાય બીક રાખી નથી. પોતે Clean અને પોતાનો વહીવટ પણ Clean હોય એવું આઝાદ ભારતના ઈતિહાસમાં પ્રથમવાર બન્યું છે. મને લાગે છે કે મારી આટલી દલીલો ડો. મનમોહનસિંહને Clean Chit આપવા માટે પૂરતી છે.’

મિ. Lawyer, તારી એકલાની અપાએલી Clean Chit ની વાત ભારતનાં નખશિખ ચારિત્ર્યશુદ્ધ પ્રજાજનો અને સો ટચના સોના જેવા વિપક્ષી રાજકારણીઓના ગળે એટલી આસાનીથી ઊતરશે ખરી?’

‘હા, હા. કેમ નહિ? મેં ડો મનમોહનસિંહ અને તેમના વહીવટ અર્થાત્ તેમની કામ કરવાની રીતને Clean Chit આપી છે, નહિ કે આખી કેન્દ્ર સરકાર, તેના પ્રધાનો અને સરકારી બાબુઓને!’

‘ચાલ, ચાલ. આપણે આ વાત અહીં પડતી મૂકીએ છીએ, કેમ કે એ સઘળી ચિંતાનો ભાર આખા દેશે પેલા બે બાવાઓને સોંપી દીધો છે; એક કેસરી બાવા અને બીજા શ્વેત બાવા!’

‘અલ્યા, Liar-ઈયા તારી બે બાવાની વાત ઉપરથી મને ત્રીજા બાવાનો વિચાર આવે છે અને તે છે ફકીર બાવો! રાષ્ટ્રધ્વજના ત્રણેય રંગોનું પ્રતિનિધિત્વ થઈ જાય! ફકીરબાવો એટલે લીલો બાવો, હરિયાળો બાવો, લીલોતરીવાળો બાવો, કિસાન બાવો.’

‘ભાઈ Lawyer, મને લાગે છે કે આપણે બે જણાએ પોતપોતાની Duty બદલી નાખવી પડશે. જે તારે સાબિત કરવાનું છે, તે મારે કરવું પડે છે. ભલા માણસ, અન્નાજી અને બાપજી બેય જણા આપણા દેશમાં બધાની ઉપર ખેડૂત તો બેસાડવા માગે છે ને! આપણા ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર (જૂના મુંબઈ રાજ્ય)માં ખેડૂતોને લોક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ તો જરા પેલા રાજ્યપાલ, રાષ્ટ્રપાલ જેવું જરા શોભતું નામ કરી નાખ્યું ‘લોકપાલ’. ધારાસંભા, કારોબારી કે ન્યાયતંત્રમાં કોઈ આડો ફાટે કે તરત જ કાન કે પૂંછડું આમળીને આ લોકપાલ તેને તરત ઠેકાણે લાવી દે. આ તો સરસ મજાની Sandwich બનશે. નીચલા પડે લોકભાવના, ઉપરના પડે લોકપાલ અને વચ્ચે તમામે તમામ! વાહ, રે વાહ! અબ હીના રંગ લાએગી!’

‘અલ્યા, આ બધી વાત પડતી મૂકવાની કે બદલવાની જગ્યાએ વાત આગળ ખેંચાયે જ જાય છે. આપણી વીડિઓગ્રાફી થઈ રહી છે તો આપણી હાદપ્રજાને ગંદા રાજકારણની ગંધમાંથી બહાર કાઢીએ અને આપણે કંઈક એવી કલા બતાવીએ કે બધા યાદ કરી જાય!

‘ચાલ, આપણે આપણા દરબારીરત્નના ઈન્ટરવ્યુ વખતે છ જાતની આપણી જે કરામત આપણે બતાવી હતી તેવી જ કરામતમાં મારાં છ ગપ્પાંને તું સાચાં સાબિત કરી બતાવ અને આપણે આજના આપણા કલાકમાલના સત્રને સમેટી લઈએ.’

‘તો ફિર હો જાએ!’

‘ચાલ તો સર્વ પ્રથમ, ‘પૂર્ણ જૂઠાનું પૂર્ણ સાચું’નો ખેલ પાડીએ!’

‘સાંભળ, આધ્યાત્મજ્ઞાનીઓ અને ધાર્મિકો કહે છે કે બ્રહ્મ સત્ય છે, જગત મિથ્યા છે. ‘મિથ્યા’ એટલે ‘ખોટું’. આમ, આ જગત જે કંઈ દેખાય છે તે સત્ય નથી, ખોટું છે. આકાશ જે ઊંચે દેખાય છે, તે વાસ્તવમાં નીચે અને ધરતી ઉપર હોવી જોઈએ. માનવીઓ અને પશુઓ જે ધરતી ઉપર ચાલે છે, તે ખરેખર તો શીર્ષાસનની સ્થિતિમાં ચાલે છે. સાવ સાદા શબ્દોમાં તને સમજાવું તો આપણા ઘરની છત ઉપર ગરોળી ઊંધી ચીપકીને ગતિ કરે છે, બસ તે જ રીતે આપણી ગતિ હોય છે. આપણને દેખાતાં ઝાડ ઊગેલાં હોય તો છે જમીન ઉપર અને એ વાત સાચી પણ ખરી, પરંતુ વાસ્તવમાં તેમની મૂળ સ્થિતિ આપણને દેખાય છે તેનાથી વિપરિત જ હોવી જોઈએ.’

‘ભાઈ Liar, તારી પૂર્વધારણા પૂર્ણ જૂઠમાં ખપે જ તે વાત નિ:શંક છે. તેં તારો ધર્મ બજાવ્યો, હું મારો બજાવું છું. અમે ભણતા હતા ત્યારે વિજ્ઞાનમાં અજ્ઞાની હતા. શરીરશાસ્ત્રમાં તો આકૃતિઓ દોરવી ફાવે જ નહિ. પરંતુ, મારા વિજ્ઞાનના સાહેબોની આંખ વિષેની વાત હજુ પણ મારા કાનોમાં ગૂંજ્યા કરે છે. સામે દેખાતી વસ્તુઓ આપણી આંખોમાં ઊંધી પ્રતિબિંબિત થતી હોય છે, જે આપણી આંખે ઊંધીથી પાછી વિપરિત બનીને સીધી દેખાય છે. તેં આજે ઊઠાવેલી વાત તે વખતથી મારા મનમાં ઘર કરી ગઈ હતી. પછી તો કોલેજકાળમાં આને સમર્થન મળ્યું, જ્યારે કાકા કાલેલેકરના ‘સ્મરણયાત્રા’ પુસ્તકને વાંચવાનું બન્યું. કાકા જ્યારે તેમના કાકાના નાના ભત્રીજા હતા, ત્યારે તેઓ પોતાના બંને પગ પહોળા રાખીને વાંકા વળીને બે પગ વચ્ચેથી પાછળ જતા-આવતા માણસોને જોતા, ત્યારે તેમને માણસોને ઊંધા ચાલતા જોવામાં મજા પડતી હતી અને કલાકો સુધી એમ કર્યે જતા હતા. બસ, ત્યારથી હું તારી જ જેમ માનું છું અને તારી માન્યતાને મારું પૂર્ણ સમર્થન આજે આ હાસ્યદરબારમાં આ પટલિયાઓ સમક્ષ જાહેર કરું છું કે આપણી સામે દેખાતું સર્વ એ માત્ર ભ્રમણા છે, વાસ્તવિકતા તો એનાથી સાવ વિપરિત હોય છે.’

‘Super Senior Citizen ની ઉંમરે પહોંચ્યા પછી આજે જિંદગીમાં પહેલી વાર જાણ્યું કે આપણે દ્વિપગા ગરોળા બનીને જિંદગીભર જમીનને ચીપકીને ઊંધા ચાલ્યા છીએ! Well done, Bravo, well done!’ (પેલા ત્રણેય -રાવસુ એકી સાથે એવા મતલબે બરાડી ઊઠે છે.)

‘હવે વડીલો, સમયમર્યાદાને ધ્યાને લેતાં મનમોહનસિંહ વિષેના આપણા ચર્ચાએલા મુદ્દાને ‘અર્ધ સત્યનું પૂર્ણ સત્ય’ તરીકે ગણી લઈએ તો હવે ચાર પ્રકાર બાકી રહે છે. મારું સૂચન છે કે આપ ત્રણ બુઝુર્ગો અને મિ. Liar એમ ચારેય જણા એક એક પ્રકાર હાથ ઉપર લે અને હું એ તમામને મારી જવાબદારી હેઠળ ન્યાયોચિત ઠરાવું એટલે આજનું આપણું કામ તમામ, કેમ ખરું કે નહિ?’

‘બુઝુર્ગીના ક્રમ પ્રમાણે પહેલો વારો વલદા અંકલનો આવે છે. આપે પૂર્ણ સત્ય બોલવાનું છે અને મનમોહનસિંહજીવાળી વાતથી વિપરિત રીતે મારે એ સત્યને અર્ધ સત્ય તરીકે સાબિત કરી દેવાનું છે. આમેય મિ. Liar ને તેમની આદત મુજબ પૂર્ણ સત્ય બોલવું ઓછું ફાવે છે.’

‘ગાણીતિક વાસ્તવિક સંખ્યાઓની અરસપરસ સરવાળો, બાદબાકી, ગુણાકાર કે ભાગાકારની સાચી પક્રિયાઓ કરીને એ સઘળના સાચા ઉત્તરો મેળવવામાં આવે તો તે તમામને પૂર્ણ સત્ય તરીકે જ સ્વીકારવા પડે. એક જ ઉદાહરણ આપીશ કે 2 + 2 = 4 થાય અને એ પૂર્ણ સત્ય જ ગણાય; કોઈ એ સત્યને નકારી શકે નહિ.’

‘વલદા અંકલ, માત્ર કોરા આંકડાઓ પૂરતાં જે તે પ્રક્રિયાઓનાં પરિણામો પૂર્ણ સત્ય ગણાય તે વાતે હું સંમત ખરો; પણ આપના ઉદાહરણ અંગે વિચારતાં બે બકરાં અને બે ઘેટાંનો સરવાળો કદીય ચાર થઈ શકે નહિ. હા, જો ચારના સરવાળાને સાચા તરીકે પકડી રાખવો હોય તો ઘેટાં કે બકરાં શબ્દોને બદલીને ‘પ્રાણીઓ’ શબ્દ કરવો પડે. આમ આપનું પૂર્ણ સત્ય મારી દૃષ્ટિએ અર્ધ સત્ય સાબિત થાય છે,.’ (ચાર ઈસમોની તાળીઓ જેટલો ગડગડાટ!)

‘સુરદા અંકલના ભાગે વલદા અંકલની જેમ પૂર્ણ સત્ય જ બોલવાનું આવે છે, જેને હું પૂર્ણ જૂઠ તરીકે સાબિત કરીશ.’

‘ભાઈ Lawyer, વલદાજીવાળા પૂર્ણ સત્યને જ પૂર્ણ જૂઠ સાબિત કરી બતાવને, એટલે વાત થાય પૂરી!’

‘એ પણ હું કરી શકું, પણ લોકોને મજા નહિ આવે! તમે તમારા મનથી પૂર્ણ સત્ય હોય એવું કોઈક વિધાન બોલો અને આપણે આગળ વધીએ.’

‘તો સાંભળો. અમેરિકાએ પાકિસ્તાનમાંના અબોટાબાદ મુકામે ઓસામાને આખરે પતાવ્યો.’

‘સરાસર જૂઠ! ઓસામા તો ભૂતકળમાં કોઈક બીમારીથી આપમેળે જ ક્યારનોય પતી ગયો હતો. તેના અંગેના તૂતના ભૂતને લોકોના દિમાગમાંથી કાયમ માટે કાઢવા માટેનું આ ઉપજાવી કાઢેલું તરકટ હતું. સદ્દામને ફાંસીએ લટકેલો આખી દુનિયાએ જોયો. અબોટાબાદ ખાતેનું ઓસામાનું ઓપરેશન ઓબામા અને તેના અધિકારીઓએ અમેરિકા બેઠે ટી.વી.માં Live જોયું. અને દુનિયાએ તેઓને ગંભીર મુદ્રાએ ટી.વી. જોતા નિહાળ્યા. પોતાની પાસે આણ્વિક તાકાત હોવાના દેકારા બોલાવતા પાકિસ્તાન પાસે શું એવાં રડાર પણ ન્હોતાં કે જે બાહ્ય હવાઈયાનોને તેની ભૂમિમાં પ્રવેશતાં પણ ન જોઈ શકે! Twin Tower તોડવાવાળા અપરાધીને લોકો પ્રત્યક્ષ જૂએ પણ નહિ તેવી રીતે ખતમ કરી દેવામાં આવે! આ બધાં મારા એકલાનાં નહિ સમગ્ર મીડિઆજગત અને જગત આખાયનાં આવાં અને આવાં કેટલાંય આ ઘટના અંગેનાં પ્રશ્નાર્થચિહ્નો છે. માટે સુરદા અંકલ, આપ અને આપના જેવા અસંખ્ય લોકો જેને પૂર્ણ સત્ય તરીકે ગણે છે, એ એક આભાસી સત્ય છે. જગતના ઈતિહાસમાં આવાં કેટલાંય વણઉકલ્યાં રહસ્યો મોજુદ છે. છેલ્લે માનનીય દરબારીજનોને વિનંતી કે કદાચ મારી ઉપરોક્ત દલીલોને ઠોસ રીતે અમાન્ય જાહેર કરીને મારી વિશિષ્ટ શક્તિને ઝાંખી પાડવામાં આવશે તો હું એમ સરળતાથી હાર માનવાવાળાઓમાંનો નથી. મારી પાસેના કેટલાય દલીલોના અનામત ભંડારને ખોલીને મારી વાત ઉપર હું અડેલો જ રહીશ અને સાબિત કરી આપીશ કે સુરદા અંકલનું વિધાન પૂર્ણ જૂઠ છે.’ (ચાર જણની તાળીઓનો થઈ શકે તેટલો જ ગડગડાટ!)

‘જો રાત્રિ, હવે તારો વારો છે; પણ, તું એવું કંઈક પૂર્ણ જૂઠ કહી સંભળાવ કે મિ. Lawyer ની ક્યાંકથી હવા નીકળી જાય! આ મારું વા’લું એવું તે કેવું કે આ ભાયડો અજેય જ રહે!’

‘વાનરોનું માનવું છે કે તેઓ પહેલાં મનુષ્ય હતા. ચાર્લ્સ ડાર્વિન જ્યારે પૂર્વ જન્મમાં વાનર હતો, ત્યારે તેના કટ્ટર હરીફ એવા ચિમ્પાન્ઝીએ પોતાનું સંશોધન જાહેર કર્યું હતું કે હું વાનર અને માનવની મધ્યમાં છું. દરેક વખતે એ જરૂરી નથી હોતું કે હંમેશાં ઉત્ક્રાંતિ જ થાય! આનો પ્રત્યક્ષ દાખલો તમારી સામે મોજુદ છે કે અમે લોકો મધ્ય સ્થિતિએથી વાનર થવા તરફ જઈ રહ્યા છીએ.’ (વક્તા શ્રી રાત્રિ પણ એકદમ ખુશ થઈ જતાં ભોળાભાવે પેલા ચારેય સાથે તાળીઓ પાડી બેસે છે.)

‘રાત્રિજી, સાચે જ તમારું લાકડું ગાંઠાળું તો છે જ; છતાંય હું ફાડી બતાવીશ. પ્રથમ તો તમારા વિધાનમાં તમે ચિમ્પાન્ઝીને મધ્યમ સ્થાને લાવ્યા એ બાબતે મારા માટે અર્ધ જૂઠ સાબિત કરવું સહેલું બનાવી દીધું છે. .ચિમ્પાન્ઝીની ખુદની દલીલ મુજબ ઉત્ક્રાંતિની વિરુધ્ધે અવક્રાંતિ પણ થઈ શકે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો ઉર્ધ્વગતિ અને અધોગતિ એ બંને શક્યતઓ હોઈ, રાત્રિદા અંકલ, તમારું વિધાન અર્ધ જૂઠ સાબિત થાય છે’

‘મારી, બંકાએ 11 રનવાળી Hit મારી! ક્રિકેટના જૂના નિયમ મુજબ બેટ્સમેન દડાને એવી રીતે ફટકારે કે સામેવાળાં સ્ટમ્પને લાગે તો વગર દોડ્યે 11 રન મળી જતા. મિ. Lawyer, ધન્ય છે તમારી બુદ્ધિમત્તાને!’

‘હવે આખરી દાવમાં આપણા મિ. Liar કે જે આપણાં રત્નોમાં 10 A કે 10 B ક્રમે આવે છે, તેમણે અર્ધજૂઠ એવી રીતે બોલવાનું છે કે એમના સાથીદાર તેને પૂર્ણ જૂઠ તરીકે સાબિત ન જ કરી શકે!’

‘લ્યો ત્યારે, સુરદા અંકલના આ વિધાનમાંથી જ મને મારે જે કહેવાનું છે તે મળી ગયું છે. ગુજરાતના ઈતિહાસમાં એમ કહેવાયું છે કે મૂળરાજ સોલંકીને તેના મામા મહેલના ટેરેસ ઉપર લીંબુ ઊછાળવાનું કહેતા હતા. જેટલો સમય લીંબુ આકાશમાં અધ્ધર રહે ત્યાં સુધી ભાણાને પોતાની રાજખુરશીમાં બેસવા દેતા હતા અને રાજા બનવાની રમત રમાડતા હતા. મારે આખોય ઈતિહાસ સંભળાવવાનો નથી કે કેવી રીતે મૂળરાજ કાયમ માટ રાજા બની બેઠો, પણ આપ ત્રણેય ધુરંધરો વારાફરતી મારી કામગીરી બજાવતા હતા એટલા સમય પૂરતો હું મારી જાતને તમારા જે તેના ક્રમે સમજતો હતો. આમ મારી પાયરી ભલે ઉપરનીચે થયા કરી પણ હું મારી મૂળ પાયરીથી નીચે તો ગયો જ નહિ; જ્યારે આપ સૌનું તો કામચલાઉ પણ Degradation (નીચલી પાયરીએ) થયા જ કર્યુ. મારા અર્ધા જૂઠ કથનને મારા વિદ્વાન Lawyerશ્રીએ પૂર્ણ ઝૂઠ સાબિત કરવાનું છે. મારું 10 B નું સ્થાન જે સાવ નીચેનું ગણાય ત્યાં આ ત્રણેય મુરબ્બીઓએ જવું પડ્યું, જે એમના માટે અને ખુદ મારા માટે પણ દુ:ખદ ગણાય!’

‘ભાઈ Liar, આ છેલ્લું કામ તો મારા માટે સાવ સરળ છે. ભલા માણસ, આપણી કલા એકબીજા ઉપર આધારિત અને એકબીજાની પૂરક હોઈ આપણે આપણાં સ્થાનો દસમા ક્રમે પણ A અને B તરીકે સ્વીકાર્યાં, પણ અંગત રીતે તો આપણે A સ્થાને કોણ અને B સ્થાને કોણ અર્થાત આપણા બેમાં ચઢિયાતું કોણ એ નક્કી કર્યું જ નથી અને કરવાનો સવાલ પણ ઉપસ્થિત થતો નથી. પતિપત્ની જેમ એકબીજા વગર અધુરાં ગણાય તેવું આપણી વચ્ચે પણ છે. આપણા મુરબ્બીઓ 10મા સ્થાન સુધી ગયા ગણાય, પણ 10 A કે 10 B તરીકે Specific તો નહિ જ. આમ દોસ્ત, તારું અર્ધું જૂઠું વિધાન પૂર્ણ જૂઠા વિધાન તરીકે સાબિત થઈને જ રહે છે.’

‘હું ‘રાત્રિ’ આપણા ‘હાસ્ય દરબાર’ના અધ્યક્ષ તરીકે આજની બેઠકને પૂર્ણ થએલી જાહેર કરું છું અને આગામી બેઠકોમાં આપણે 10 A અને 10 B સિવાયના આપણે તમામ દરબારી રત્નોએ પોતપોતાની વિશિષ્ઠતા સ્વમુખે જણાવવાની છે કે જેથી વિડીઓ  ફિલ્મ દ્વારા આપણા તમામ દરબારીજન દરબારીરત્ન તરીકે આપણા વિષે માહિતગાર થઈ શકે. ધન્યવાદ.’

– વલીભાઈ મુસા

(સંપૂર્ણ)

Click here to read Part – 1

Click here to read Part – 2

 

Tags: ,

(255) મદિરાદૈત્યે બન્યો અંધ (ખંડ-હાઈકુ-કાવ્ય)

(255) મદિરાદૈત્યે બન્યો અંધ (ખંડ-હાઈકુ-કાવ્ય)

શ્યામ નિશીથ
ધસતી પળપળે
નિશાંત ભણી. (1)

ભક્ષણ કાજ.
ઊડાઊડ કરતાં
નિશાચર સૌ. (2)

સકળ જીવ
તલસે, ક્યારે ફૂટે,
રમ્ય પ્રભાત? (૩)

પણ, હાય એ
આધેડ નારી રડે
ભરી હીબકાં. (૪)

ખેતર તણા
ઘુવા મહીં લપાઈ,
ન ઝંખે ઉષા! (5)

અડધી રાતે
મરજાદ લોપાઈ
વૈધવ્ય તણી! (6)

જારકર્મી ન
બીજો કોઈ, લંપટ
નિજ આત્મજ! (7)

મદિરાદૈત્યે
બન્યો અંધ, વિફલ
સૌ કાકલૂદી! (8)

લાચાર, હાય!
રાડારાડ શેં કરે?
સ્વ દુગ્ધ ભણી! (9)

પ્રતિકાર સૌ
વ્યર્થ, લચી જ પડી,
કામી સમીપે! (10)

કુકર્મ કેડે,
અબળા કર ગ્રહે,
અવળા મુખે! (11)

હીબકે વદે :
”સિકલ તવ વર્જ્ય
મરણ લગ! (12)

ચાલ્યો જા શીઘ્ર
મુલક તજી યા તો
થાઉં અંધ હું!” (13)

“માફી દે માડી,
કૂવોહવાડો કરું
હા, પ્રાયશ્ચિતે.” (14)

‘માડી’ ન બોલ
શબ્દ ન શોભે, તુજ
ગંધાતા મુખે! (15)

‘વચન દે તું,
જીવે મરણ લગ,
એ તવ સજા!’ (16)

* * *

પેલો લાપતા,
આધેડા ન્યાં પ્રસારે
વાત જ એવી- (17)

આત્મકલ્યાણે
નિજ આધ્યાત્મ ભાવે
સાધુ ભયો એ! (18)

વીનવ્યો છતાં
કોક જતિ સંગાથે
ચાલ્યો ગયો એ! (19)

શીઘ્ર તેડાવી
સાસરિયેથી બેટી
જે એક માત્ર. (20)

સઘળી પુંજી,
કરી તેને હવાલે
થૈ હળવી એ! (21)

ને નિજ ઈચ્છા
જતાવી સાધ્વી થવા
આત્મજ માર્ગે! (22)

સઘળું સોંપ્યું
દરદાગીના રાખ્યા
ધરમ કાજે! (23)

અખંડ ધૂન
યોજી ભજનો તણી
પૂર્ણ મહિનો. (24)

જમણવાર
હોમહવન થકી
વ્યાપી શુચિતા! (25)

આવ્યો દિ એ,
ગામપાદરે મેળો,
વિદાય ટાણે! (26)

અશ્રુ સૌ ખાળે
વિવિધભાવયુક્ત
વળામણાંએ. (27)

* * *

મનેકમને
થયું જે પાપ, પાપ
એ તો પાપ છે. (28)

મહાપાપ તો
પ્રગટ્યા વિણ કાંઈ
રહે ખરું કે? (29)

કો યાત્રાધામે,
ગર્ભાધાન એંધાણેં,
વ્યથિત દીના! (30)

રાગ ને ત્યાગ
દ્વંદ્વે, રાગ પ્રાબલ્યે
જાયી તનયા! (31)

માનસન્માન,
સ્વજનશી લાગણી
પામ્યાં આશ્રમે. (32)

આશ્રમમાતા,
લાડલી ગુરુપુત્રી,
એ સંબોધને! (33)

ગુરુજન સૌ
ગૃહસ્થાશ્રમે જીવે
આશ્રમ મહીં! (34)

મહાગુરુને
સોંપી મુગ્ધાને, થઈ
વૃદ્ધા નચિંત! (35)

ઉછરેભણે
ગુરુકુળે, યૌવત
જાગે મસ્તિષ્કે! (36)

એકદા પૂછે
યૌવના: ‘કોણ, ક્યાંથી
અહીં આપણે!’ (37)

પ્રૌઢા વિમાસે,
કૈં બોલવું કે પછી
ધરવું મૌન? (38)

અંતરવાણી
પ્રગટી, અર્ધ સત્યે
ગેબી કારણે! (39)

‘ધરતીકંપે
સઘળું નષ્ટ, કર્યું
નિર્વાસન હ્યાં!’ (40)

‘દસકા થયે
ફલાં ગામે ને ઠામે
વસતાં હતાં!’ (41)

વહે દિવસો
એમ, પણ એકદા
હાય, હાય રે! (42)

આશ્રમમાતા
સર્પદંશે તત્ક્ષણે
પામી મરણ!. (43)

* * *

કુંભમેળેથી,
મહાગુરુ પધાર્યા,
સાધુ સાથ લૈ! (44)

યુવાન સાધુ,
મહાગુરુઆજ્ઞાએ
નમી પડ્યો ત્યાં! (45)

અગનસાખે
મુગ્ધા અને સાધુ ત્યાં
ગયાં પરણી. (46)

કન્યા વિદાયે
સૌ રડે ને સ્મરે
આશ્રમમાતા. (47)

અંતરિયાળે
મઠાધિપતિ પેલો
યુવાન સાધુ. (48)

મધુરજની
કુટિરે, યુવાન સાધુ
પૂછી ત્યાં બેઠો.(49)

ચમકી ગયો
ગામ ઠામ સાંભળી
યુવાન સાધુ! (50)

દુલ્હા સાધુએ
ફૂલહાર હઠાવી
દાગીના જોયા! (51)

કંઠહાર ને
મુદ્રિકા જોઈ પૂછ્યું,
’આ કોણે આપ્યાં?’ (52)

‘થાપણ હતી
ગુરુપિતા પાસ ત્યાં
મુજ માતની.’ (53)

‘અરરર હે,
પ્રભુ, આ શું જોઉં હું?
અગ્નિપરીક્ષા! (54)

‘ત્રિવિધ રૂપે,
એક જ સ્ત્રી ઊભી છે,
સામે અરેરે!’ (55)

‘કુકર્મે સુતા,
સમાન કૂખે બેના,
પરણ્યે ભાર્યા!’ (56)

* * *

મહાગુરુએ
સુણી બયાન, કહ્યું
’છૂટાં પડો રે!’ (57)

પરમેશ્વર
કરૂણાસાગર, બક્ષે
ઘોર પાપોને. (58)

પસ્તાવો કરે,
ના પુનરાવર્તન,
શરત એ જ! (59)

‘આપણે ત્રણ
જાણીએ આ ભેદને
ગુપ્ત જ રાખો’ (60)

મહાગુરુ તો,
શુભ આશયે, એક
અસત્ય દાખે : (61)

‘કો’ એક મરે,
મહાકાળ યોગે, હા
નહિ ઉપાય!’ (62)

’અન્ય સુ-વરે
કન્યાદાન દેશે આ
વત્સ હરખે!’ (63)

– વલીભાઈ મુસા

નિશીથ = મધ્ય રાત્રિ; નિશાંત = પ્રભાત; આત્મજ = પુત્ર;  દુગ્ધ = દૂધ; તનયા = પુત્રી; સુતા = પુત્રી; ભાર્યા = પત્ની; દીના = ગરીબડી

નોંધ : –

(1) પ્રાચીન ગુજરાતી લિપિએ હસ્તલિખિત ધાર્મિક ગ્રંથે મદ્યપાન નિષેધ અંગેના રિવાયત (પરંપરાગત દંતકથા કે કહાણી) આધારિત બોધ-બયાનના કથા-અંશ માત્રમાં યથોચિત ફેરફાર સાથેની આ સ્વતંત્ર રચના છે.

(2) સાહિત્યમાંના વિવિધ કાવ્યપ્રકારોને હાઈકુ માધ્યમે અજમાવવાની દિલે ભાવના જન્મી. સ્વતંત્ર હાઈકુરચનાઓ પછી “મિષ્ટ દાંપત્યે” હાસ્યહાઈકુ સોનેટ (સુનીત, સ્વનીત કે ધ્વનિત) રચ્યા બાદ નેટર-બ્લોગર મિત્રો તરફથી સંતોષજનક પ્રતિભાવો મળતાં ખંડ-હાઈકુ-કાવ્ય રચવાની હિંમત કરી શક્યો છું.

(3) ખંડકાવ્યની જેમ અહીં હાઈકુમાં છંદવૈવિધ્ય શક્ય ન હોઈ ખંડકાવ્યના એ લક્ષણંને અવગણતાં માત્ર કથાતત્વના આધારે મારા માટે આ સાવ નવીન એવા ખંડ-હાઈકુ-કાવ્યને હું મારા બ્લોગ ઉપર મૂકવાની હિંમત કરી રહ્યો છું. આશા રાખુંછું કે વાંચકો “મિષ્ટ દાંપત્યે” – હાસ્યહાઈકુ સોનેટ ની જેમ આ ખંડ-હાઈકુ-કાવ્ય ઉપર વિવેચનાત્મક પ્રતિભાવો આપશે તો ભવિષ્યે તે સઘળા મારા માટે દિશાસૂચક બની રહેશે.

(4) આ ખંડકાવ્યને મારા બ્લોગ ઉપર શીઘ્ર મૂકી દેવાના અતિ ઉત્સાહના કારણે પુખ્ત વિચારણા કર્યા વગર  “મદિરાદૈત્યે બન્યો અંધ” શીર્ષક આપી તો દીધું છે. વ્હાલા વાંચકો જો કોઈ વૈકલ્પિક શીર્ષક સૂચવશે તો ફેરબદલી માટે પુન: વિચારણા કરવાની મારી પૂર્ણ તૈયારી છે. .

.

 
15 Comments

Posted by on June 16, 2011 in લેખ

 

Tags:

(254) પંચમ શુક્લની એક ગઝલ ઉપર ભાવપ્રતિભાવ

(254) પંચમ શુક્લની એક ગઝલ ઉપર ભાવપ્રતિભાવ

મારા સુજ્ઞ વાંચકો, બ્લોગર મિત્રો અને નેટર સ્નેહીજનોની જાણમાં હશે જે કે મેં મારા મુખ્ય બ્લોગ “William’s Tales” ની મારી અઢીસો જેટલી કૃતિઓને ઈ-બુક્સમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે કામચલાઉ “William’s Preparatory Ebooks (Gujarati/English) નામે બે બ્લોગ શરૂ કરી દીધા છે અને મારા મુખ્ય બ્લોગ ઉપર જે જે નવીન પોસ્ટ મુકાતી જાય તેમને જે તે ઈ-બુકમાં પણ મૂકતા જવાનો વિચાર છે. હાલના અંદાજ મુજબ ગુજરાતી ઈ-બુક્સ 14 ની સંખ્યામાં અને English 10 ની સંખ્યામાં મુકાશે. મારા પરમ મિત્ર સુરેશભાઈ જાનીના લાગણીસભર પ્રયત્ને મારી પ્રથમ ગુજરાતી ઈ-બુક “વિલિયમનાં હાસ્ય હાઈકુ” એક સાથે Willian’s Tales, ગદ્યસૂર અને હાસ્ય દરબાર ઉપર પ્રદર્શિત કરી દેવામાં આવેલ છે. હું મારા આજના આર્ટિકલને મારી આગામી ઈ-બુક “મારી નજરે” માં સમાવિષ્ટ કરવા માગું છું.

“મારી નજરે” ઈ-બુકમાં મેં મારા વિવેચન લેખોને સંકલિત કર્યા છે. મારો કોઈ પ્રખર વિવેચક હોવાનો દાવો નથી, પણ એ દિશામાં આગળ વધવાનો મારો નમ્ર પ્રયત્ન છે. આ અગાઉના પ્રકરણે મેં “પંચમ શુક્લના એક ગુજરાતી કટાક્ષકાવ્ય ઉપરનું ભાષ્ય” શીર્ષકે એક વિવેચનલેખ મૂક્યો હતો. આજે એ જ કવિ શ્રી પંચમ શુક્લના નીચે દર્શાવેલા કાવ્ય ઉપર કોમેન્ટ બોક્ષમાં તેમની અને મારી વચ્ચે તેમજ અન્યો દ્વારા ભાવપ્રતિભાવ અને પ્રત્યુત્તરરૂપે જે વિચારવિનિમય થયો છે, તેને યથા સ્વરૂપે અહીં પુન: રજૂ કરતાં હું આનંદ અનુભવું છું. તો ચાલો ત્યારે, આપણે સર્વ પ્રથમ કવિની એ કાવ્ય રચનાને માણીએ.

એ એજ રીતે હીંચી છે!

આડી-અવળી ને ઊંચી-નીચી છે,
હાથમાં એ એજ રીતે હીંચી છે!

એમ અમથું બદામ ફૂટે કંઈ?
થોડી ટોચી છે, થોડી ટીચી છે!

જાગૃતિના ઓછાયા છટકો લ્યો,
શ્વાનની જેમ આંખ મીંચી છે!

કાન વાવરવા કોના ટહુકા પર?
થોડું ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’ છે, થોડું ‘ચીં’ ‘ચીં’ છે!

કયાંક લથડી પડાય, ટપકી પણ,
હા, ‘ગઝલ’ હદ વગરની ઢીંચી છે!

પંચમ શુક્લ (પ્રત્યાયન)

વલીભાઈ મુસાનો પ્રતિભાવ છે, આ શબ્દોમાં….

“કાન વાવરવા કોના ટહુકા પર?
થોડું ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’ છે, થોડું ‘ચીં’ ‘ચીં’ છે!”

વાહ! ‘કાન વાવરવા’- મજાનો શબ્દપ્રયોગ!કબૂતર અને ચકલીના અવાજોમાંથી કાનમાં કોને પ્રવેશવા દેવા અર્થાત્ કાન ક્યાં વાપરવા તેની મીઠી મૂંઝવણ!

હું પણ ‘ટહુકા’ શબ્દ અંગે થોડીક મૂંઝવણ અનુભવું છું.’ટહુકા’ના વિકલ્પે કોઈ શબ્દ હોય તો!

છેલ્લે કૃતિના સમાપન કે પરાકાષ્ઠામાંની સુંદરતમ પંક્તિઓ ભાવુકને પણ ગઝલના નશામાં ચકચૂર બનાવી દે છે:

“કયાંક લથડી પડાય, ટપકી પણ,
હા, ‘ગઝલ’ હદ વગરની ઢીંચી છે!”

પંચમભાઈ, અભિનંદન.

આ રહ્યો, પંચમ શુક્લનો ઉપરોક્ત પ્રતિભાવે પ્રત્યુત્તર….

પ્રિય વલીભાઈ

‘ટહુકા’ અહીં વ્યંજનારૂપે અભિપ્રેત છે. શાળામાં ભણાવાય એવી રીતે કહીએ તો કવિને ટહુકો સાંભળવો છે પણ આસપાસ- કાં તો ઠસ્સાદાર કબૂતરોના ઘૂઘવાટા છે કાં અતિરેકભર્યું ચટરપટર શું ચીં ચીં છે. અવાજ અને રવની હકીકત તો હકીકત જ છે પણ ઈપ્સાની નજીકનો રવ કયો, ક્યાં શોધવો, કેમ પામવો- શ્રવણેન્દ્રિય(નો/ સાથેનો ) સંઘર્ષ ?

કવિતા આમે હાથ અવળો કરી કાન પકડવાની વસ્તુ જ છે ને! આશા છે કે આ ટિપ્પણથી આપને કદાચ કશો સંતોષ થશે.

આ શેરનો તમને અભિપ્રેત અર્થ અને ટહુકા ને બદલે વાપરી શકાય એવો શબ્દ જણાવશો તો ગમશે.

આભાર,

પંચમ

વચ્ચે પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસનો આ રીતે મનનીય પ્રતિભાવ સાંપડે છે.

કાન વાવરવા કોના ટહુકા પર?
થોડું ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’ છે, થોડું ‘ચીં’ ‘ચીં’ છે!

કાન વાવરવા કોના ટહુકા પર?
થોડું ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’ છે, થોડું ‘ચીં’ ‘ચીં’ છે!

ખૂબ સુંદર!

યાદ આવે છે,

કવિ શ્રી નાથાલાલ દવે ની રચના

કબૂતરો નું ઘૂ..ઘૂ..ઘૂ..,
ઉંદર-ચકલા ચૂ…ચૂ…ચૂ…,
છછૂંદરોનું છૂ…છૂ…છૂ…,
ભમરા ગૂંજે ગૂ…ગૂ…ગૂ…,
આ કૂંજનમાં શી કક્કાવારી ?
હું કુદરત ને પૂછું છું,
ઘુવડ સમો ઘૂઘવાટ કરતો ,
માનવ ગરજે હું…હું…હું…!
આ “હું” એટલે “હું” જ…માનવ નો આ “હું” જો ઓગળી જાય તો જગત નાં મોટાભાગ નાં પ્રશ્નો નું નિરાકરણ થઈ જાય !!
કયાંક લથડી પડાય, ટપકી પણ,
હા, ‘ગઝલ’ હદ વગરની ઢીંચી છે!

વાહ

વેણીભાઈ યાદ આવે

આપણામાંથી કોક તો જાગે– કોક તો જાગે !
કોક તો જાગે આપણામાંથી.

હાઅ જમાને ઢેઢફજેતી ઢીંચતાં ઢીંચી

વલીભાઈ મુસા શ્રી પંચમ શુક્લના પ્રત્યુત્તરમાં વળી જણાવે છે….

પંચમભાઈ,

આપ કહો છો તેમ ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’અને ‘ચીં’ ‘ચીં’ પેલા અપેક્ષિત ટહુકા (કોયલ કે મોરનો હોઈ શકે!) સામે બાધક કે અવરોધક હોવાના અર્થમાં હોઈ ‘ટહુકો’ યથાયોગ્ય જ છે.

પક્ષીઓ કે અન્ય જીવોના અવાજોનું મનભાવન દૃષ્ટિકોણે ત્રણ વિભાગે વર્ગીકરણ થઈ શકે; મધુર, મધ્યમ અને કર્કશ. નમૂના દાખલ ‘કોયલ-મોર’ ના ટહુકા મધુર, ‘કાગ-દેડકા’ ના અવાજો કર્કશ અને અન્યોના મધ્યમ.

હવે, ફરીથી શેર જોઈ લઈએ :

“કાન વાવરવા કોના ટહુકા પર?

થોડું ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’ છે, થોડું ‘ચીં’ ‘ચીં’ છે!”

આમ જો ‘ટહુકા’ વ્યંજનારૂપે અભિપ્રેત ન હોય અને કાનોએ પેલા ‘ઘૂ’ ‘ઘૂ’અને ‘ચીં’ ‘ચીં’પૈકી કોઈ એકના અવાજને સાંભળવાનો કે પસંદ કરવાનો હોય તો ‘ટહુકા’ શબ્દને બદલે કોઈ એવો શબ્દ પસંદ કરી શકાય કે જે મોર-કોયલ પૂરતો સીમિત ન રહેતાં વ્યાપક અર્થમાં સઘળાં કબૂતર-ચકલી જેવાં વન્ય કે ઘરાઉ-ઘરેલુ (Domestic)પક્ષીઓને લાગુ પડે.

‘ટહુકા’ શબ્દ પૂરતો જ વૈકલ્પિક શબ્દ વિચારીએ તો શેરમાં ધરમૂળમાંથી કોઈ ફેરફાર ન કરવો પડે. મારા મતે શબ્દ (અવાજ) એક શબ્દ છે જેને કાવ્યમય લઢણમાં ‘શબદ’ તરીકે પ્રયોજી શકાય.

તમામ પક્ષીઓના અવાજને લાગુ પડતો શબ્દ ‘કલરવ’ પણ છે. ‘ટહુકા’માં ચાર માત્રા અને ‘કલરવ’માં પણ ચાર માત્રા હોઈ લયમાં કોઈ બાધા નહિ નડે; અને આમ મારા મતે ‘કલરવ’ પણ એક શબ્દ છે.

આ તો આપે “આ શેરનો તમને અભિપ્રેત અર્થ અને ટહુકા ને બદલે વાપરી શકાય એવો શબ્દ જણાવશો તો ગમશે.” લખ્યું એટલે થોડીક Brain Exercise કરી. બાકી, કવિની કવિતાનો એક એક શબ્દ તેના માનસરૂપી ગર્ભાશયમાં જન્મ કે આકાર લેતો હોય છે. ગર્ભાધાનની પ્રક્રિયા સાવ એકાંતમાં થતી હોય છે અને અન્ય કોઈ પણ ત્રાહિતની હાજરી ખટાતી નથી હોતી. સંતતિનિયમન માટે ગર્ભાશયમાં આંકડી આ સિધ્ધાંત ઉપર જ મુકાય છે. મૂળ વાતે આવું તો તમારો ‘ટહુકા’ શબ્દ તો જન્મ ધારણ કરી ચૂક્યો હોઈ તેને બદલવાનો કોઈ પ્રશ્ન ઉદભવતો જ નથી, જો અને માત્ર જો તમારા માટે ‘ટહુકા’ અહીં વ્યંજનારૂપે અભિપ્રેત હોય તો.

પંચમ શુક્લનો જવાબ, સંક્ષિપ્તમાં

વલીભાઈ, આપનો ખૂબ ખૂબ અભાર. સૂચન પર વિચાર કરીશ.

વલીભાઈ મુસા ચર્ચામાં નિમંત્રે છે, સુરેશભાઈ જાનીને

સુરદા,

સરસ જામ્યું છે!
જામ્યું લઈને હાલ્યા આવો,
ખૂબ જામ્યું છે!

ગઝલની સુરાઈઓ છલકે છે!
મહેફિલ સુરાશૂર ઝંખે છે!
સુરદા, તમે સીધા વહ્યા આવો ને !

લિ. વલદા

નોંધ:-
ભાણાભાઈ (પંચમભાઈ)એ તો સુરાની પરબ માંડી છે. અમને ખપે નહિ, એટલે તમને યાદ કર્યા છે. તમને ન ખપે ત્યાં અમે બદલી ભરી આપીશું!

છેલ્લે પંચમ શુક્લનો પ્રતિભાવ 

છેલ્લો શેર ધ્યાનથી વાંચીએ તો ….. સુરાની નહીં ગઝલની પરબ કહો.  ગઝલમાં સુરા/સાકીના પ્રતીકો માત્ર શબ્દાર્થે જ ન લેવાય એ સૂફી મરમ સામાન્ય વાચકોને કેમ સમજાવવો?

વાત સાચી છે. ઈશ્કે હકીકી અને ઈશ્કે મિજાજીનો ભેદ પરખાય તો જ સૂફીસાહિત્યને સમજી શકાય.

ધન્યવાદ.

– વલીભાઈ મુસા


 
5 Comments

Posted by on June 15, 2011 in લેખ

 

Tags: ,

(253) ઓલી સંતુડીએ શિખવાડ્યું હતું!

(253) ઓલી સંતુડીએ શિખવાડ્યું હતું!

નીચેની વાત ગળે ન ઊતરે તો પાણીનો લોટો લઈને વાંચશો, પણ આ સાચી હકીકત છે અને તેનો તમારે સ્વીકાર કરવો જ પડશે !!!

દૂર સુદૂર સાવ પછાત એવા અંતરિયાળ ગામના પાદરે જૂના સાડલા અને ધોતિયાં વડે ઘેઘુર લીમડા નીચે મતદાનમથક ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું. મતદાનપ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી. પ્રિસાઈડીંગ ઓફિસર તેના પેપરવર્કમાં રચ્યોપચ્યો હતો. ત્યાં તો એક વૃદ્ધા તેમના ટેબલ પાસે આવીને પેટ ઉપરના સાડીના પાલવને સહેજ ઊંચો કરીને પોતાના પેટ ઉપરનું જાંબુડિયા રંગનું ચોકડીનું નિશાન બતાવતાં કહ્યું, ‘ શાબ, બરોબર હે કે?’

‘અરે માડી! તારું ભલું થાય! પણ ચોકડી તો કાગળિયા માથે કરવાની હતી! કાગળિયું ચ્યોં મૂક્યું?’

‘એ તો શાબ પેટીમાં પધરાવી દીધું. હવં શાબ હું જવ?’

‘પધારો, મારી મા! પણ મને જરા સમજાવશો કે મતના કાગળિયાને અને તમારા પેટ ઉપરના નિશાનને શું લાગે વળગે?’

‘એ તો શાબ, ઓલી સંતુડીએ શિખવાડ્યું હતું કે પેટ માથે સિકો મારવાનો!’

પેલો પ્રિસાઈડીંગ ઓફિસર માથું ખંજવાળતો વાતનો તાગ મેળવવા મથતો હતો, ત્યાં તો એ પક્ષના ઉમેદવારનો એજન્ટ સાહેબની મૂંઝવણને સમજી ગયો અને બોલી ઊઠ્યો,‘શાબ, એ નખોદિયાઓએ ગાયના પેટ માથે સિકો મારવાનું શિખવાડ્યું હતું. આ બાપડી ડોશીના કાન સુધી એ વાત આવતાં ખાલી ‘પેટ માથે’ થઈ ગયું અને ઈંના મને ગાય અને વાછરડું ચરવા જતાં રિયાં હશે અને ઈં પોતાના પેટ માથે સિકો દબાવી દીધો.’ આમ કહેતાં તે ખીં ખીં હસી પડ્યો.

મતદાન મથકમાંનાં હાજર સૌ કોઈ હસી પડ્યાં, પણ પ્રિસાઈડીંગ ઓફિસર તો ન હસી શક્યો કે ન રડી શક્યો. એ તો મતદાન મથકની બહાર જતી એ વૃદ્ધાને પહોળા મોંઢે જોઈ જ રહ્યો!

– વલીભાઈ મુસા

Read the rest of this entry »

 
1 Comment

Posted by on June 13, 2011 in લેખ, હાસ્ય, MB

 

Tags: ,

 
aapnuaangnu.com/

ગુજરાતી સાહિત્ય-કલાને સમર્પિત બ્લોગ

હાસ્ય દરબાર

ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં રોજ નવી જોક અને હાસ્યનું હુલ્લડ

ગુગમ - કોયડા કોર્નર

વિશ્વભરના ગુજરાતીઓને ચરણે- કોયડાઓ

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

sharmisthashabdkalrav

#gujarati #gujaratipoetry #gazals #gujaratisongs #gujarati stories #hindi poetry

ગુજરાતી રસધારા

રસધારા ગરવી ગુજરાતની, સુગંધ આપણી માતૃભાષાની ! © gopal khetani - 2016-21

ગુર્જરિકા

અમેરિકામાં ધબકતું ગુજરાત

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

કાન્તિ ભટ્ટની કલમે

મહેન્દ્ર ઠાકરની અભિવ્યક્તિ

Tim Miller

Poetry, Religion, History and Art

Quill & Parchment

I Solemnly Swear I Am Up To No Good

Simerg - Insights from Around the World

With a focus on the artistic, intellectual and textual expressions of the Ismalis and other related Muslim traditions

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Pratilipi

www.pratilipi.com

DoubleU = W

WITHIN ARE PIECES OF ME

‘અભીવ્યક્તી’

એક જ ‘ઈ’ અને ‘ઉ’માં ‘રૅશનલ વાચનયાત્રા’

eBayism School of Thought

AWAKENING THE SLEEPING READERS

SUCCESS INSPIRERS' WORLD

The World's leading success industry

સાહિત્યરસથાળ

મારા વિચાર મારી કલમે