RSS

Monthly Archives: January 2014

(૪૧૮-અ) “કલાપીના ખંડકાવ્ય ‘ગ્રામ્યમાતા’ના સ્રોત ઉપર એક નજર”

જાણીતા સાહિત્યકાર અને ‘વેબગુર્જરી’ ઉપર કેટલાંક પુસ્તકોનો પરિચય આપનાર ડૉ.યોગેન્દ્ર વ્યાસ સાહેબનો ઈ-નેટ ઉપર વિગતે પરિચય પામવા જતાં મારે ક્રિસ્ટોફર કોલમ્બસ જેવું થયું ! ભારતના બદલે અમેરિકા પહોંચી જનાર એ જણની જેમ હું પણ વ્યાસ સાહેબના પરિચયના બદલે તેમના દ્વારા જ લખાએલ કલાપીના વિખ્યાત ખંડકાવ્ય ‘ગ્રામ્યમાતા’ વિષેના GGN ઉપરના તેમના લેખ “‘ગ્રામ્યમાતા’– એક હૃદયસ્પર્શી કાવ્ય” તરફ વળી ગયો અને આમ એ ખંડકાવ્ય વિષેના મારા જ્ઞાનમાં થોડીક વૃદ્ધિ થવા પામી. ગુજરાતી મુખ્ય વિષય સાથે સ્નાતક કક્ષાએ કલાપીને ભણતાં મેં જાણ્યું હતું કે એ ખંડકાવ્યનું મૂળ શીર્ષક ‘શેલડી’ હતું, જે પાછળથી ‘ગ્રામ્યમાતા’ બદલાઈ જવા પામ્યું હતું. મારા નમ્ર મતે ‘ગ્રામ્યમાતા’ના બદલે ‘ગ્રામમાતા’ શીર્ષક વધારે યોગ્ય ગણાવું જોઈએ, જેવી રીતે કે ‘ગ્રામ્યસેવક’ના બદલે પહેલી જ નજરે ‘ગ્રામસેવક’ શબ્દ વધુ યોગ્ય લાગે છે. વળી ‘ગ્રામ્ય’ અને ‘ગ્રામ’ શબ્દો તેમના પદપ્રકારો અને અર્થોની રીતે પણ એકબીજાથી અલગ પડે છે. વિશેષમાં કહું તો ‘કલાપીનો કેકારવ’ કે ‘કલાપીનો કાવ્યકલાપ’ પૈકીની કોઈ એકની કોઈક આવૃત્તિમાં ‘ગ્રામમાતા’ શીર્ષક વાંચ્યાનું મને ઝાંખું સ્મરણ પણ છે.

‘ગ્રામ્યમાતા’ના સ્રોત સબબે આગળ વધીએ તો પાંચસો-સાતસો વર્ષ પહેલાં મેરુતુંગ નામે થઈ ગએલા એક જૈન વિદ્વાન દ્વારા લોકસાહિત્ય ઉપરથી રચાએલા ‘ઇક્ષુરસપ્રબંધ’ સુધી આપણે પહોંચવું પડે. ‘મેરુતુંગ’ એ સંજ્ઞાવાચક નામ છે, પણ જેનો અર્થ થાય છે ‘પર્વતનું શિખર’. આ કૃતિ પુસ્તકરૂપે કે ઈ-નેટ ઉપર પણ  પ્રાપ્ય ન હોઈ તેની રજેરજ કથાવસ્તુ તો નહિ જાણી શકાય, પણ ‘ગ્રામ્યમાતા’ના સ્રોતને જાણવાના હેતુ પૂરતા આપણે વિચારીએ તો ‘ઇક્ષુ’નો અર્થ ‘શેલડી’ થાય છે અને આમ શીર્ષકનો અર્થ થાય ‘શેલડીના રસનો પ્રબંધ (વ્યવસ્થા)’. આમ કલાપીના ‘ગ્રામ્યમાતા’ કાવ્યના વિષયવસ્તુને ‘ઇક્ષુરસપ્રબંધ’ના અર્થ  સાથે મેળ પડતો  હોઈ કાવ્યનો સ્રોત  સુનિશ્ચિત થઈ જાય છે. વળી આ કાવ્યમાંની રહસ્યમય ઘટનાનું સામ્ય અંગ્રેજ કવિ વર્ડ્ઝવર્થ (Wordsworth) ના એક કાવ્ય“Goody Blake and Harry Gill” સાથે પણ સધાય છે.

‘ગ્રામ્યમાતા’ કાવ્યથી અજાણ વાચકો માટે એ કાવ્યનો સાવ સંક્ષિપ્તે સાર આપું તો, સરસ મજાના પ્રાકૃતિક વાતાવરણમાં શેલડીના એક ખેતરે અશ્વારૂઢ એક યુવાન આવે છે. વયોવૃદ્ધ ખેડૂતયુગલ શગડી પાસે તાપતું બેઠું છે. પેલો યુવાન પીવાનું પાણી માગે છે. વૃદ્ધા પેલા યુવાનને શેરડીના ખેતરના શેઢે લઈ જાય છે. એક શેરડીના સાંઠામાંથી છૂરી વડે એક માત્ર કાતળી કાપતાં જ શેરડીરસથી પ્યાલો ભરાઈ જાય છે. હજુ પોતાની તરસ છીપી ન હોઈ તે યુવાન રસનો બીજો પ્યાલો માગે છે. પરંતુ આ વખતે કેટલીય કાતળીઓ કાપવામાં આવતી હોવા છતાં પ્યાલામાં રસનું એકેય ટીપું પડતું નથી. વૃદ્ધા રડતીરડતી બોલી ઊઠે છે કે, ‘રસહીન ધરા થૈ છે, દયાહીન થયો નૃપ; નહિ તો ના બને આવું !’. આ સાંભળતાં જ પેલો યુવાન વૃદ્ધાના પગે પડીને માફી માગતાં બોલી ઊઠે છે, ‘એ હું જ છું નૃપ, મને કર માફ ! બાઈ ! એ હું જ છું નૃપ, મને કર માફ ! ઈશ !’. શેરડીના રસનો પહેલો પ્યાલો પીતી વખતે એ યુવાન કે જે રાજા પોતે જ હોય છે તેના મનમાં એવો કુવિચાર આવતો હોય છે કે એ વિસ્તારના સુખી એવા ખેડૂતો પાસેથી વધુ કર કેમ ન લેવો જોઈએ ? હવે એ રાજા પશ્ચાત્તાપ કરીને વૃદ્ધાને ફરી શેરડીની કાતળી કાપવાનું કહે છે અને આ વખતે બહોળા રસ થકી પ્યાલો છલકાઈ જાય છે. આમ કાવ્ય સુખાંત પામે છે.

અન્નદાતા ગણાતા એવા ખેડૂતો પરત્વે શાસકોએ દયાભાવ રાખવો જોઈએ એવા સંદેશને અભિવ્યક્ત કરતા આ કાવ્યની પ્રેરણા કવિ કલાપીને વર્ડ્ઝવર્થના ઉપર દર્શાવાએલા કાવ્ય “Goody Blake and Harry Gill” ઉપરથી પણ મળી હોવાનું મનાય છે. બંને કાવ્યોમાં કેટલુંક સામ્ય તો કેટલોક વિરોધાભાસ જોવા મળે છે. કલાપીના કાવ્યમાં એક પક્ષે ખેડૂત સ્ત્રી અને સામા પક્ષે રાજા છે, તો વર્ડ્ઝવર્થના કાવ્યમાં એક પક્ષે ગૂડી બ્લેક (Goody Blake) નામે વયોવૃદ્ધ ગરીબ સ્ત્રી છે અને સામા પક્ષે હેરી ગિલ (Harry Gill) નામે ધનિક માણસ છે. બંને કાવ્યોના અંત તપાસતાં વિરોધાભાસ એ જણાય છે કે કલાપીના કાવ્યમાં રાજાના પશ્ચાત્તાપ પછી કાવ્યમાં સુખાંત સર્જાય છે, તો વર્ડ્ઝવર્થના કાવ્યમાં પેલી ગરીબ સ્ત્રીએ ઈશ્વરને પેલા ધનિક વિરુદ્ધ કરેલી બદદુઆના પરિણામે એ  ધનિક જીવનભર તેને મળેલા શ્રાપનો ભોગ બની રહે છે.

વાત એમ હોય છે કે ઠંડીથી ધ્ર્રૂજતી ગૂડી બ્લેક હેરી ગિલના વાડામાંથી લાકડાં ચોરવા જાય છે અને તેણી હેરી ગિલના હાથે જ ઝડપાઈ જાય છે. જોકે તેણીને કોઈ સજા તો કરવામાં આવતી નથી હોતી, માત્ર તેણીને બાવડેથી પકડી લેવામાં આવે છે. તેણીના હાથમાંથી લાકડાં પડી જતાં હોય છે. ગૂડી બ્લેકને પોતાની મજબુરીના કારણે ચોરી કરતાં પકડાઈ જવું અને આમ અપમાનિત થવું એ જ મોટી સજા લાગતી હોય છે. તેણી પડી ગએલાં લાકડાં ઉપર પોતાનાં ઢીંચણ ટેકવીને ઈશ્વરને પ્રાર્થે છે આ શબ્દોમાં કે “God ! who art never out of hearing, O may he never more be warm !” અર્થાત્, ‘હે ઈશ્વર, તું કદીય કોઈની પ્રાર્થના સાંભળ્યા વગર રહેતો નથી હોતો, તે (હેરી ગિલ) કદીય પોતાના બદનમાં હૂંફ કે ગરમી પ્રાપ્ત કરવા ન પામો ! ‘ગરીબની હાય, કદી ન ખાલી જાય !’ એ ઉક્તિ પ્રમાણે ગમે તેટલાં ઊની વસ્ત્રો ધારણ કરવા છતાં, ગરમ ધાબળાઓ ઓઢવા છતાં અને અનેક ઉપાયો અજમાવવા છતાં હેરી ગિલ જીવનભર પોતાના બદનમાંની અસહ્ય ઠંડીથી પીડાતો રહે છે.

આંતરેઆંતરે વિવિધ ગેય અને અનોખા એવા અનુષ્ટુપ જેવા આવતા જતા છંદોમાં રચાએલું ‘ગ્રામ્યમાતા’ ખંડકાવ્ય એ ખંડકાવ્યોના પિતા ગણાતા કવિ મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ ‘કાન્ત’નાં ખંડકાવ્યો સાથે માનભેર ઊભું રહી શકે તેવું સર્વગુણે બળૂકું ખંડકાવ્ય છે. આમેય કવિશ્રી કાન્ત અને કલાપી એકબીજાના સમકાલીન, સમવયસ્ક અને સમભાવી મિત્રો હતા. આમ એ બેઉ મિત્રોનાં કાવ્યો એકબીજાની અસર ઝીલ્યા વગર રહી શકે ખરાં !

આ લઘુલેખના વાંચન પછી સાહિત્યરસિક એવાં વેબગુર્જરીજનો પ્રારંભે જ આપેલા સ્રોતે કવિ કલાપીના આ ખંડકાવ્ય ‘ગ્રામ્યમાતા’ને પણ વાંચ્યા વગર રહી શકશે ખરાં ?

ભલામણ : સુરેશભાઈ જાનીના ‘ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય’ ઉપર વીડિયોરૂપે ગમતીલી આ રચના “‘ગ્રામમાતા’- કલાપી- નવા સ્વરૂપમાં“ને અવશ્ય માણો.

અંગ્રેજી કાવ્યની લિંક: Goody Black and Harry Gill – by William Wordsworth

ગુજરાતી કાવ્યની લિંક :  શ્રી વિશ્વદીપ બારડના બ્લૉગ “ફૂલવાડી” પર “ગ્રામ્યમાતા- કલાપી”

–  વલીભાઈ મુસા

 

Tags: , , , , ,

(૪૧૮) હાસ્યમોતીની કંઠમાળા (૫)

(૨૯) મારી મિત્ર કામે જવા મોડી પડી હતી અને તેથી ગાડી ઝડપથી હંકારી રહી હતી. વચ્ચે ટ્રાફિક પોલિસે તેને અટકાવી, ત્યારે તેણે આજીજીપૂર્વક કહ્યું કે ‘મારી પાસે સમય નથી અને આમેય હું મોડી પડી છું.’ પોલિસે  ટિકિટબુક કાઢતાં કહ્યું, ‘મેડમ, ચિંતા કરશો નહિ. હું ઝડપથી લખી શકું છું !’ (Bona Sijabat – RD)

(30) મારા પતિએ ૮૨ વર્ષની ઉંમરે પહેલીવાર પાસપોર્ટ મેળવવા માટે અરજી કરી. પાસપોર્ટ એજન્ટે  જન્મનું પ્રમાણપત્ર માગ્યું. તેમણે કહ્યું, ‘મારો જન્મ ક્યાંય નોંધાવેલો ન હોઈ એ મેળવવું શક્ય નથી.’ એજન્ટે માર્ગ બતાવ્યો, ‘તો પછી તમને જન્મ અપાવનાર ડોક્ટરનું નોટરી સમક્ષનું સોગંદનામું રજૂ કરો.’ (Elgarda Ashliman – RD)

(૩૧) મારા પતિએ હૃદય બદલવાની શસ્ત્રક્રિયા કરાવી હતી. તેમને હંમેશાં ડર રહ્યા કરતો હતો કે માણસનું શરીર ઘણીવાર આવા બાહ્ય અવયવોને જલ્દી સ્વીકારી લેતું નથી હોતું. એક દિવસે હાંફળાફાંફળા કપડાં પહેરીને પોતાના શયનખંડમાંથી બહાર આવીને હાશકારો કરતાં મને કહ્યું, ’મને આજે તો ડર લાગી ગયો હતો કે ફરી મારા ઉપર હૃદયરોગનો હૂમલો થઈ ચૂક્યો છે, કેમ કે હું મારો ડાબો પગ ઉપાડી શકતો ન હતો. પરંતુ પછી મે નીચે જોયું તો મારા ડાબા પગના બુટની દોરી ઉપર મારો જમણો પગ મુકાઈ ગયો હતો !’ (Pamela Kent – RD)

(૩૨) મારા કોમ્પ્યુટરમાં અચાનક કંઈક ખરાબી થઈ ગઈ હતી. હું તેને ઠીક કરવા મથામણ કરી રહ્યો હતો, ત્યાં તો મારા એક વિદ્યાર્થીએ મને તરત જ જણાવી દીધું કે, ‘તમારા કોમ્પ્યુટરની હાર્ડ ડિસ્ક ખરાબ થઈ ગઈ છે.’ મેં તરત જ કોમ્પ્યુટર સર્વિસ એજન્સીને ફોન કરીને જણાવી દીધું કે ‘ મારું કોમ્પ્યુટર કામ કરતું નથી. તેની હાર્ડ ડિસ્ક ખરાબ થઈ ગઈ છે.’ સામેથી કહેવામાં આવ્યું, ‘જો કે હાલમાં તો કોઈ માણસને મોકલી શકાય તેમ નથી, પણ તમને તમારા કોમ્પ્યુટરની હાર્ડ ડિસ્ક ખરાબ થઈ ગયાની ખબર શી રીતે પડી ?’ મેં જવાબ આપ્યો, ‘મારા એક વિદ્યાર્થીએ મને આમ કહ્યું છે.’ તરત જ જવાબ મળ્યો, ‘તો તો હમણાં જ કોઈક માણસને મોકલી દઉં છું !’ (Rolf  Eklund – RD)

(૩૩) એક માતાએ તેના દીકરાની શિક્ષિકાને કહ્યું, ‘મારો હેરી બહુ જ લાગણીશીલ છોકરો છે. તમારે તેને સજા કરવાની જરૂર પડે, તો તમારે તેની પાછળની પાટલીના છોકરાને એક તમાચો જડી દેવો. આમ કરવા માત્રથી જ તે ગભરાઈ જશે !’ (James Mcminn – RD)

(૩૪) ડેવ ઓફિસે મોડો પડ્યો. બોસે ગુસ્સાથી પૂછ્યું, ‘આજે મોડા પડવાનું તમારું મોટું કયું બહાનું છે, તે જણાવશો જરા ?’ ડેવે સાવ હળવેથી જવાબ આપ્યો, ‘સર, અમારા એલાર્મ ઘડિયાળે ઘરમાં મારા સિવાય બધાંને જગાડી દીધાં !’ બોસે આગળ પૂછ્યું, ‘એ સમજાવશો જરા કે એ કેવી રીતે ?’ ડેવે ઠાવકાઈથી કહ્યું, ‘સર, અમારા કુટુંબમાં અમે આઠ જણ છીએ અને ઘડિયાળના એલાર્મને સાત ઉપર ગોઠવવામાં આવ્યું હતું !’ (Jovelyn  Alcantara – RD)

(૩૫) મારા ભાઈ ટેરીને તેના પ્રિન્સીપલે અનેક ચેતવણીઓ આપી હોવા છતાં દરરોજ  તે સ્કૂલના મેદાનનાં ઝાડો ઉપર ચઢી જતો હતો. છેવટે પ્રિન્સીપલે કંટાળીને અમારા ઘરે ફોન કર્યો. મારી માએ ફોન ઉપાડ્યો. પ્રિન્સીપલે કહ્યું, ’હું ટેરીના પપ્પા સાથે વાત કરવા માગું છું.’ માએ જવાબ આપ્યો, ‘સોરી, એ હાલમાં ફોન ઉપર નહિ આવી શકે. તે અમારા બગીચાના ઝાડ ઉપર ચઢીને સૂકી ડાળીઓને કાપી રહ્યા છે.’ (Joanne Robinson – RD)

-વલીભાઈ મુસા

(Abridged, adapted, summarized, edited  and translated  from “Reader’s Digest” [(August, October –  2002) – All credit goes to ‘Copy Right’ possessors.)]

 

 
2 Comments

Posted by on January 24, 2014 in લેખ, હાસ્ય

 

Tags: , , ,

(417) My quoted Quotes in my Posts (11)

(176) “Crying is the special expression of man.” (Charles Darwin) 

(177) “Crying is a release, a psychological tonic or tranquilizer.” (Arnold H. Glasow)

(178) “A barren woman cannot understand the pains of a woman delivering the child.” (Valibhai Musa)

Crying, a unique expression of passions in human life

(179) “Do not be proud of your achievements, but be humble and thankful to Him (God) and realize that your success was due to His abundant Mercy. [Shiite Imam Ali (a.s.)]

(180) “Feeling gratitude and not expressing it is like wrapping a present and not giving it.” (William Arthur Ward)

(181) “A Thanks Giving is the courtesy, the manner and a good attitude towards gratitude.” (Valibhai Musa)

Expressing Feelings of Honor and Gratitude

(182) “Human Life is such as when we are born, it can be said that we are a God-made man or woman. As we grow up in society and be matured, we become a man-made man or woman; and/but, we can become a self-made man or woman with our inward revolution only.” (Valibhai Musa)

Customary celebrations of birthday

(183) “Man is a social animal.” (Aristotle)

(184) “Shared joy is a double joy; shared sorrow is half a sorrow.” (A Swedish proverb)

(185) “Each person values something: someone desires wealth, another wants beauty; a third longs for honor; but, in my opinion, a good friend is better than all of them.” (Socrates)

(186) “The happiest person is he who associates and befriends the magnificent. [The Holy Prophet of Islam (SAW)]

Friends are our destiny, either ill or good!

(187) ‘Remix is a Cultural Right’. (Lawrence Lessig)

(188) “Two things are infinite: the universe and human stupidity; and I am not sure about the universe!” (Albert Einstein) 

A Humorous Folktale on Stupidity

 – Valibhai Musa 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,

(૪૧૬) હાસ્યમોતીની કંઠમાળા (૪)

(૧૯) મારી એક મિત્ર કે જે નર્સ હતી, તેના ભત્રીજાને રમતના મેદાનમાં માથામાં ઈજા થઈ હતી. ચિંતાગ્રસ્ત તે ઘરે આખી રાત સમયાંતરે તેને હલાવ્યા કરતી અને પૂછ્યા કરતી, ‘બેટા, તારું નામ શું છે ?’ આમને આમ છેક વહેલી સવારે પાંચ વાગ્યે જ્યારે તે પેલા છોકરાની પથારી પાસે ગઈ, ત્યારે તેણે તેના માથા ઉપર સફેદ પટ્ટી જેવું જોયું; જેમાં લખેલું હતું, ‘મારું નામ ડેનિયલ છે !’ (Sheila Wray Gregoire  – RD)

(૨૦) જ્હોન તેની પત્નીની રાહ જોઈ રહ્યો હતો, તેણે મોટેથી બૂમ પાડી, ‘તું તૈયાર થઈ કે નહિ ?’ પત્ની બરાડો પાડતાં બોલી ઊઠી,’છેલ્લા અડધા કલાકથી હું તને કહી રહી છું કે હું એક જ મિનિટમાં તૈયાર થઈ જાઉં છું  !’ (M. Listre – RD)

(૨૧) બે મિત્રો વાતો કરી રહ્યા હતા. એકે કહ્યું, ‘મારી પત્ની બેફામ રીતે કાર હંકારતી હતી, મેં તેની આ કુટેવને તરત જ છોડાવી દીધી !’ બીજાએ પૂછ્યું, ‘કેવી રીતે ?’ પેલાએ સ્મિતસહ જવાબ આપ્યો કે ‘મેં એને કહ્યું કે જો તું અકસ્માત કરી બેસશે, તો છાપામાં તારી ઉંમર જાહેર થઈ જશે !’ (Eva Szabo –  RD)

(૨૨) એક રાત્રે નિશાળમાં ભણતો એક છોકરો ગમગીન ચહેરે દિવાનખંડમાં બેઠેલો હતો. તેના પિતાએ તેને વ્હાલથી પૂછ્યું, ’કેમ બેટા, શું થયું છે ?’ છોકરાએ તેની પરીક્ષાના પરિણામ અંગે જણાવતાં કહ્યું, ‘મારા બધા ગ્રેડ ભીના છે !’ પિતાએ પૂછ્યું, ‘મતલબ ?’ પેલાએ જવાબ આપ્યો, “‘બધા દરિયાની સપાટીથી નીચે છે !!! – All are below C-level  !!!’”(Jeannie Sanusi – RD)

(૨૩) અમારાં આસપાસનાં છોકરાંઓએ પોતપોતાનાં માબાપને ફરિયાદ કરી કે તેમનો સ્કૂલબસનો ડ્રાઈવર બેફામ રીતે બસ હંકારે છે. એક દિવસે બસ આવવાના સમય પહેલાં અમે બધાં માતાપિતા બસ ઊભી રહેવાના સ્થળે જાતતપાસ કરવા ઊભાં રહ્યાં. અમારા આશ્ચર્ય વચ્ચે અમે જોયું તો ડ્રાઈવર બસને ખૂબ જ સાવચેતીથી ધીમેધીમે હંકારતો હતો. બસમાંથી નીચે ઊતરતાં મારી દીકરીએ પેલાને પૂછ્યું, ‘આજે તમે બસ કેમ સાવ ધીમી ચલાવી ?’ જવાબ મળ્યો, ‘મારાં ચશ્માં ખોવાઈ ગયાં છે અને હું તેમના વગર બરાબર જોઈ શકતો નથી !’ (Peter Green – RD)

(૨૪) અમારા સ્ટોરની કાયમી ગ્રાહકે ખરીદી કરી લીધા પછી પોતાનો ચેક લખતાં કહ્યુ, ‘મારી ઓસ્લેન અટક સાથેનો આ છેલ્લો ચેક તમને આપી રહી છું. હવે પછીથી મારો ચેક હેરિંગ્ટન અટકથી આવશે.’ મેં તેને કહ્યું,’અભિનંદન ! એ માણસ ખરે જ ભાગ્યવાન ગણાય કે જેને તમે પરણવા જઈ રહ્યાં છો  !’ તેણે સ્મિતસહ તરત જ જવાબ વાળ્યો, ‘હેરિંગ્ટન મારા પિતાનું નામ છે. હું છૂટાછેડા લઈ રહી છું !’ (Mike Perzel – RD)

(૨૫) મારી પ્રસુતિ થવાની તૈયારી હતી, ત્યારે મેં જોયું તો મારાં માતાપિતા મારા પતિ કરતાં વહેલાં પ્રસુતિગૃહે આવી પહોંચ્યાં હતાં. ડોક્ટરે મને તપાસતાં મારા પિતા સામે જોઈને મને કહ્યું, ‘આ પતિ છે ?’ મારા પિતાએ ઉતાવળે ભરડી નાખ્યું, ‘અરે ના, હું પિતા છું ! (Theresa Correll – RD)

(૨૬) હું મારી સ્કૂલમાં કોમ્પ્યુટર વિષય ભણાવું છું. મેં ટેકનોલોજિ ખરીદીની કમિટિ પાસે કોમ્પ્યુટર્સને વાયરસથી બચાવવા માટેના પ્રોગ્રામની ખરીદી માટે કેટલુંક ફંડ ફાળવવાની વિનંતિ કરી. એક કમિટીસભ્યે મને કહ્યું, ‘જો તમને કોમ્પ્યુટર્સને વાયરસ લાગી જવાની આટલી બધી બીક હોય, તો પછી કોમ્યુટર્સ ઉપર  તેમને જંતુરહિત કરવા માટેની દવાનો છંટકાવ કેમ નથી કરતાં ?’ (Stephen Fairbairn – RD)

(૨૭) ડૂબતી સ્ટીમરના કેપ્ટને મુસાફરોને ઉદ્દેશીને હાકલ કરી, ‘અરે કોઈ છે કે કે જે આ આફતના સમયે બધાંને ખરા દિલથી ઈશ્વરપ્રાર્થના ગાઈ સંભળાવે ?’ એક મુસાફરે આગળ ધસી આવતાં કહ્યું, ‘હા, હું છું ને !’ કેપ્ટને તરત જ જવાબ વાળ્યો, ‘શાબાશ, અમારી પાસે એક લાઈફ-જેકેટ ઓછું છે.’ (Timea Ladi – RD)

(૨૮) મારા મિત્રની માને ફોન ઉપર વાત કરતાંકરતાં નવરા હાથે કોઈક વસ્તુને થપથપાવવાની કે તેને વગાડવાની આદત હતી. એક દિવસે ફોન ઉપર લાંબી વાતચીત કરવા દરમિયાન ફોન કપાઈ જતાં તે બબડવા માંડી કે ટેલિફોનવાળાઓની સેવાઓ કેવી કથળી ગઈ છે ! જેવી તે ક્રેડલ ઉપર ફોન મૂકવા ગઈ, ત્યારે તેને ખબર પડી કે તેણે વાતચીત દરમિયાન બીજા હાથે કાતરને કચકચાવ્યે જતાં ફોનના વાયરને કાપી કાઢ્યો હતો ! (Ong Wei Chin – RD)

-વલીભાઈ મુસા

(Abridged, adapted, summarized, edited  and translated  from “Reader’s Digest”(January &  March,  2002) – All credit goes to ‘Copy Right’ possessors.)

 
3 Comments

Posted by on January 18, 2014 in લેખ, હાસ્ય

 

Tags: , , ,

(૪૧૫) મારાં હાસ્યહાઈકુ (તાજો ફાલ) ભાગ -૧૧ (ક્રમાંક ૧૭૦ થી ૧૭૬)

પ્રાસ્તાવિક

મારા માધ્યમિક વિદ્યાભ્યાસકાળે મેં વાણિજ્ય પ્રવાહ પસંદ કર્યો હોઈ મારે સંસ્કૃત વિષયથી વંચિત રહેવું પડ્યું હતું. આમ છતાંય મારા સ્નાતક/અનુસ્નાતક ભણતરમાં ગુજરાતી મારો મુખ્ય વિષય હોઈ અને સંસ્કૃત એ ગુજરાતી ભાષાનો મૂળભૂત સ્રોત હોવાના કારણે હું સંસ્કૃતમાં પણ ખપપૂરતી અને ઉપરછલ્લી  દિલચસ્પી લેતો આવ્યો છું.

મારી નેટસફર દરમિયાન હું સંસ્કૃતના નીચેના શ્લોકના પરિચયે આવ્યો. આ શ્લોકમાં ભાર્યા (પત્ની)ના છ ગુણો ગણાવાયા છે. શ્લોકનું સમાપન એમ દર્શાવે છે કે એ છએ ગુણોનો સંગમ થતો હોય એવી ભાર્યા દુર્લભ હોય છે.

कार्येषु मन्त्री करणेषु दासी
भोज्येषु माता शयनेषु रम्भा ।
धर्मानुकूला क्षमया धरित्री
भार्या च षाड्गुण्यवतीह दुर्लभा ॥

कार्य प्रसंग में मंत्री, गृहकार्य में दासी, भोजन कराते वक्त माता, रति प्रसंग में रंभा, धर्म में सानुकुल, और क्षमा करने में धरित्री; इन छे गुणों से युक्त पत्नी मिलना दुर्लभ है ।

મારી નેટસફરમાં થોડાક આગળ વધતાં ઉપરના શ્લોકને મળતા આવતા અન્ય શ્લોકો પણ મારી નજરે ચઢ્યા. એ બધા શ્લોકોમાં ભાર્યાના ગુણોની સંખ્યા છ તો જાળવી રખાઈ છે, પણ તેઓમાં કોઈ એકના બદલે અન્ય ગુણ દર્શાવાયો છે. આમ ઉપરોક્ત શ્લોકમાંના છ ગુણો ભેળો પત્નીના સૌંદર્યને દર્શાવતો સાતમો ગુણ ‘रुपेषु लक्ष्मी’ને પણ અહીં ગણતરીમાં લેવામાં આવ્યો છે.

મારા ઉપરોક્ત શ્લોકના વાંચન દરમિયાન હાસ્યતત્ત્વગ્રાહી એવા મારા સ્વભાવે મને પ્રેર્યો કે આદર્શ ભાર્યાના આ ગુણોને મદ્દેનજર રાખીને હું કોઈક હાસ્યહાઈકુઓ રચી કાઢું. આ હાઈકુઓના નાયક તરીકે ‘હું’ ને સ્થાપિત કરીને નાયિકામાં પેલા પ્રારંભના છએ ગુણોનો અહીં છએ હાઈકુઓમાં ક્યાંક અભાવ તો દર્શાવાયો છે, પરંતુ છેલ્લા હાઈકુમાં ભાર્યામાં બાહ્ય સૌંદર્યને લગતા સાતમા ગુણનો અભાવ હોવા છતાં પણ તેના આંતરિક ગુણસૌંદર્યને ઉપસાવવામાં આવ્યું છે અને એ રીતે સમાપને આ હાઈકુશ્રેણીનું સુખદ સમાધાન સાધવામાં આવ્યું છે.

તો મારાં મિત્રો, આ હાઈકુઓને માણો અને આપનો પ્રતિભાવ આપવાની કંજુસી કે કરકસર કરશો મા; નહીંતર આવાં વિશેષ હાસ્યહાઈકુઓ રચવાની પ્રેરણા મને ક્યાંથી મળશે, હેં !

કાર્યેષુ મંત્રી ?
ખોટ્ટુ, લટ્ટુ બનાવે,
મને મંતરી ! (૧૭૦)

*   *   *

કરણે દાસી !
ટાંટિયા તૂટે તોય ,
ના પગચંપી ! (૧૭૧)

*   *   *

ભોજ્યેષુ માતા ?
‘પ્રિયે, ફાંદ વિસ્તરી !
થા ઓરમાઈ !’ (૧૭૨)

*   *   *

શયને રંભા ?
શીઘ્ર *નાસિકારંધ્રે,
સહું અનિદ્રા ! (૧૭૩)

*   *   *

ધર્માનુકૂલા ?
મુજ અધર્મધર્મે,
તું દૂર ભાગે ! (૧૭૪)

*   *   *

ક્ષમાધરિત્રી ?
ના, વાંકું પડે ત્યાં  જ
કિટ્ટા કરંતી ! (૧૭૫)

*   *   *

રૂપેષુ લક્ષ્મી ?
ના, તું ગુણે રૂપાળી
સદા ભાવતી ! (૧૭૬)

*   *   *

(*નાસિકારંધ્રે, = નસકોરાંએ)

-વલીભાઈ મુસા

 

 

 

Tags: , ,

 
aapnuaangnu.com/

ગુજરાતી સાહિત્ય-કલાને સમર્પિત બ્લોગ

હાસ્ય દરબાર

ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં રોજ નવી જોક અને હાસ્યનું હુલ્લડ

ગુગમ - કોયડા કોર્નર

વિશ્વભરના ગુજરાતીઓને ચરણે- કોયડાઓ

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

sharmisthashabdkalrav

#gujarati #gujaratipoetry #gazals #gujaratisongs #gujarati stories #hindi poetry

ગુજરાતી રસધારા

રસધારા ગરવી ગુજરાતની, સુગંધ આપણી માતૃભાષાની ! © gopal khetani - 2016-21

ગુર્જરિકા

અમેરિકામાં ધબકતું ગુજરાત

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

કાન્તિ ભટ્ટની કલમે

મહેન્દ્ર ઠાકરની અભિવ્યક્તિ

Tim Miller

Poetry, Religion, History and Art

Quill & Parchment

I Solemnly Swear I Am Up To No Good

Simerg - Insights from Around the World

With a focus on the artistic, intellectual and textual expressions of the Ismalis and other related Muslim traditions

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Pratilipi

www.pratilipi.com

DoubleU = W

WITHIN ARE PIECES OF ME

‘અભીવ્યક્તી’

એક જ ‘ઈ’ અને ‘ઉ’માં ‘રૅશનલ વાચનયાત્રા’

eBayism School of Thought

AWAKENING THE SLEEPING READERS

SUCCESS INSPIRERS' WORLD

The World's leading success industry

સાહિત્યરસથાળ

મારા વિચાર મારી કલમે