RSS

Category Archives: education

(192) અવિરત પ્રગતિ

Click here to read in English

એક વાર મેં મારા પાડોશીના પુત્રને એસ.એસ.સી. પરીક્ષામાં ઝળહળતી ફતેહ મેળવવા બદલ અભિનંદનપત્ર પાઠવ્યો હતો. મારા માર્ગદર્શન મુજબ તેણે તેના કોલેજ શિક્ષણ દરમિયાન પણ પોતાનો એ જ જુસ્સો જાળવી રાખ્યો હતો, હાલમાં તે પોતાની IT કારકીર્દિ સાથે કેનેડા ખાતે સ્થિત છે. તેણે તો પોતાના અભ્યાસમાં એકધારી પ્રગતિ જાળવી રાખી, પણ વિશ્વભરમાં એવા અસંખ્ય વિદ્યાર્થીઓ હશે કે શિક્ષણની પરિભાષામાં જેને ‘દુર્વ્યય’ (Wastage) અને ‘સ્થગિતતા’ (Stagnation) કહેવાય છે તેનો ભોગ બન્યા હશે અને બનતા રહેશે. વર્ષો સુધી સમય, નાણાં અને શક્તિના અપાર વ્યય પછી પણ તેઓ કશું જ મેળવી શકતા નથી હોતા. આવી નિષ્ફળતાને શેક્સપિઅરના એક નાટકના શીર્ષક – Much Ado about Nothing (ખોદવો ડુંગર અને કાઢવો ઉંદર!) જેવી ગણાવી શકાય. Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , , , , , ,

(186) મારી વાર્તાઓ, મારી પ્રસ્તાવનાઓ – ૮ (ચાર, બસ ચાર જ!)

Click here to read Gujarati story with Image and Preamble in English

જ્યારે હું એમ. એ. પાર્ટ-2 માં અભ્યાસ કરતો હતો, ત્યારે અમારા કોલેજ મેગેઝિન ‘માણિક્યમ્’ માં પ્રસિદ્ધ થએલી એ ગુજરાતી વાર્તા ‘ચાર, બસ ચાર જ!’ ને અહીં હું રજૂ કરું છું. અમારા ગુજરાતીના વિભાગીય વડા મુરબ્બીશ્રી જિતેન્દ્ર દવે સાહેબે મેગેઝિનના ધોરણને બંધબેસતી હોવા તરીકે ગણીને આ વાર્તાને પસંદ કરી હતી.

હું મારા વાંચકોને મારી આ વાર્તાના વિષયવસ્તુના મૂળભૂત સ્રોતને એટલા માટે જણાવવાનું પસંદ કરીશ કે જેથી તેઓ માહિતગાર થઈ શકે કે કેવી રીતે કોઈક સામાન્ય ઘટનામાંથી પણ કોઈ લેખક પોતાના સર્જનના કથનવસ્તુને ઝૂંટવી શકે છે! એક વખતે એક મારા મિત્ર શ્રી બંસીલાલ બારોટ કે જે ડ્રોઈંગ ટીચર હતા, તેમણે મને હસ્તલિખિત દિવાળી કાર્ડ મોકલ્યું હતું. એ જ કાર્ડમાં તેમણે અમારા બંનેના એક અન્ય મિત્રને સંબોધતું મુકતહસ્ત રેખાંકનથી દોરેલું એ જમાનામાં વરાળથી ચાલતી ટ્રેઈનનું ચિત્ર આપ્યું હતું. બસ, આમાંથી મને વાર્તાબીજ મળી ગયું.

મારા વાંચકો વિચારશે કે હું શા માટે તેમને મારી વાર્તાના મૂળ સુધી લઈ જાઉં છું! આનો સરળ જવાબ એ છે કે કોઈક વિવેચકના વિધાન મુજબ દરેક વ્યક્તિ જન્મથી જ કલાકાર હોય છે. હું ઈચ્છું છું કે મારા વાંચકો પૈકીનો કોઈ એકાદ પણ પોતાની છૂપી શક્તિઓને જગાડે અને લેખક બનવાની પ્રેરણા મેળવે. અંગ્રેજી સાહિત્યમાં સમરસેટ મોમ (Somerset Maugham) આવું જીવંત ઉદાહરણ છે અને એવાં ઘણા ઉદાહરણો હોઈ પણ શકે છે.

હું આતુરતાપૂર્વક આશા રાખું છું કે મારા વાંચકોમાંનો કોઈ એકાદ પણ આ બ્લોગ નીચે પોતાનો પ્રતિભાવ આપે કે તેઓ મારી ઉપરોક્ત વાત સાથે સંમત થાય છે કે નહિ!

હવે વાર્તા તરફ આગળ વધો અને તેનો હળવો આનંદ માણો.

ચાર, બસ ચાર જ !

દિવાળીના તહેવારો ચાલે છે. વેપારીઓ સરવૈયાં મેળવવાની ધમાલમાં છે, પરંતુ મારે સરવૈયાં મેળવવાનાં નથી. મારો હિસાબ ચોખ્ખો છે, મોંઢે જ છે; બચત નથી, દેવુંય નથી. છતાંય ભવિષ્ય માટેની દેવાયોજના વિચારું છું ! હા, ઘણી દિવાળીઓ પછીની દેવાયોજના ! વર્તમાન અને ભાવી સંતાનોનાં ઉચ્ચ શિક્ષણ વખતની દેવાયોજના !

શિક્ષક છું, એ પણ ચિત્રકલાનો. પગાર એ જ મારી આવક છે. બીજી આવક ક્યાંથી હોય ? કલા જન્મગત હોય છે. કલા શીખી શકાય નહિ, કલાને શીખવી પણ શકાય નહિ. તેથી જ કદાચ ચિત્રકલાના વિષય માટે ટ્યુશન રાખનાર વિદ્યાર્થીઓ સાંભળવા મળ્યા નથી ! સાચા કલાકારો કલા વેચતા નથી. મેં કલાને વેચી નથી; હા, કલાને ભાડે જરૂર આપી છે ! દર મહિને પગાર રૂપે ભાડું વસુલ કરું છું પણ ખરો !

હું બેઠકખંડમાં આરામખુરશી ઉપર ઝૂલી રહ્યો છું. સ્ટવના અવાજ સિવાય ઘરમાં શાંતિ છે. બાળકો અહીંતહીં રમવા ગયાં છે. ત્યાં તો ટપાલીની બૂમ પડે છે. હું વિચારોમાંથી જાગૃત થાઉં છું. બારણા તરફ જાઉં છું. ટપાલી ટપાલની થપ્પી મારા હાથમાં મૂકે છે. હું ટપાલીની જ અદાથી હાથમાં ટપાલ ફેરવતો મારી બેઠક ઉપર પુન: આસન જમાવું છું.

આજની ટપાલોમાં અગાઉના દિવસો કરતાંય વધુ સંખ્યામાં દિવાળીકાર્ડ છે. મોટાભાગનાં કાર્ડ મારા વિદ્યાર્થીઓનાં છે. સત્રના છેલ્લા દિવસની મારી સૂચનાના ફળરૂપે જ મારા ત્યાં અભિનંદનનાં કાર્ડનો ઢગલો થઈ રહ્યો છે. દરેક જણ પોતપોતાની કલા પ્રગટ કરી શકે તે માટે જ મેં આવી સૂચના આપેલી છે. વળી સારી ચિત્રકૃતિ માટે મારા ગજા પ્રમાણેના ઈનામની જાહેરાત પણ કરેલી છે.

દરેકે પોતપોતાની કક્ષા પ્રમાણે સારી એવી જહેમત ઊઠાવી છે. આમ છતાંય ચિત્રકૃતિઓમાં અનુકરણની માત્રા વિશેષ દેખાય છે. નૂતન વર્ષાભિનંદનનાં સૂત્રો અને કાવ્યકંડિકાઓ પણ ચોરેલાં જ વર્તાય છે. માધ્યમિક શાળાનાં બાળકો પાસેથી મૌલિકતાની વધારે પડતી અપેક્ષા તો કઈ રીતે રાખી શકાય ?

તેમ છતાંય આજની ટપાલમાં એકાદ મૌલિક સર્જન મળી જાય તે આશાએ હું ઝડપભેર કાર્ડ ફેરવતો જાઉં છું. પરંતુ દરેક કાર્ડે નિરાશા જ ડોકિયાં કરતી દેખાય છે. વિદ્યાર્થીઓએ રંગ તો ઘણા બગાડ્યા છે, પણ ચિત્રના વિષયની પસંદગીમાં મૌલિકતા નથી.

પણ…પણ, આ કાર્ડ મને પેટ પકડીને હસાવી મૂકે છે. મારો હાસ્યધ્વનિ વિભાને રસોડામાંથી મારા ભણી ખેંચી લાવે છે. એ આવતાંવેંત જ મારા હાથમાંથી કાર્ડ ઝૂંટવી લે છે. પછી તો એ પણ મારી સાથે હસવામાં જોડાય છે. અમે બંને હસીએ છીએ, ખડખડાટ હસીએ છીએ. પરંતુ અમારા બંનેના હસવામાં ફેર છે. એ હસે છે, માત્ર ચિત્રને ઉપલકિયા દૃષ્ટિએ જોઈને; જ્યારે હું હસું છું, તેના મર્મને સમજીને !

ચિત્ર છે, આગગાડીનું ! હા, આગગાડીનું ! પણ, દોરનારે આ ચિત્રમાં જરાય કાળજી લીધી નથી દેખાતી. માત્ર મુક્તહસ્ત રેખાઓ વડે લંબચોરસો રચીને ડબ્બાઓ દર્શાવ્યા છે. આગળ એંજિન જેવો ભાગ સમજી શકાય છે. નીચે અનિયમિત અંતરે બેદરકારીપૂર્વક દોરેલાં વર્તુળો પૈડાંનાં સૂચક છે. ચિત્રમાં દમ નથી, પણ મને હસવું એટલા માટે આવે છે કે ચિત્રકારે એંજિન ઉપર મારું નામ લખ્યું છે. પાણી અને કોલસાના પૂરક ભાગ ઉપર મારી પત્નીનું નામ, તો વળી ત્રણ ડબ્બાઓ ઉપર અમારાં સંતાનોનાં નામ લખ્યાં છે. આટલા સુધી તો ઠીક, પણ ચોથો ડબ્બો અડધો દોરાયેલો છે; જેના ઉપર લખ્યું છે, ‘અડધિયો ડબ્બો !’. નૂતન વર્ષાભિનંદનના સંદેશારૂપે નીચે વાક્ય લખાએલું છે : ‘આપની પરિવારગાડી વિના અવરોધે આગળ ને આગળ ધપતી રહો !’

વિભા સ્મિતસહ પૂછી નાખે છે, ‘આ કયા લુચ્ચાનાં પરાક્રમ છે ?’

હું તેને ચાર દિવસ ઉપર પ્રસુતિગૃહ આગળ ભેટી પડેલા ચબરાક અને ટીખળખોર વિનોદની યાદ અપાવું છું. સાચે જ વિનોદે તેના નામ પ્રમાણે યથાર્થ રીતે જ વિનોદ કર્યો છે !

અમારી વચ્ચે પણ વ્યંગવિનોદ શરૂ થાય છે. તે મરકમરક હસતી સૂચવે છે, ‘આમાં એક ખામી રહી જાય છે!’ મને લાગે છે કે હવે તે મર્મને સમજી શકી છે.

હું સહસા પૂછી નાખું છું, ‘શી ખામી ?’

“તેણે ગાડી આગળ દર્શાવેલા પાટાઓ વચ્ચે લાલ અક્ષરે ‘ભય’ શબ્દ લખવો જોઈતો હતો !”

હું વળી તેના સૂચનમાં વધારો સૂચવું છું. ”સાથેસાથે નૂતન વર્ષાભિનંદનના સંદેશામાં એમ લખ્યું હોત તો વધારે ઠીક રહેત કે ‘સહીસલામત ગાડીને આગળ ધપાવવા બે કે ત્રણ ડબ્બા બસ છે !’”

‘ના, બે કે ત્રણ નહિ; પણ હાલમાં તો બે જ ડબ્બા બસ કહેવાય છે, પણ આપણા માટે હવે – ચાર, બસ ચાર જ !’

એ છેલ્લું વાક્ય પૂરું કરે છે, ત્યાં તો રસોઈ દાઝવાની ગંધ આવે છે. ઉદર ઉપરના સાડીના પાલવને ઠીક કરતી ભારે પગે છતાંય તે ઝડપભેર રસોડાભણી દોડી જાય છે.

અને મારા કાનમાં ‘ચાર, બસ ચાર જ !’ના પડઘા પડ્યે જ જાય છે.

– વલીભાઈ મુસા

‘માણિક્યમ્’ (૧૯૭૦)

 
5 Comments

Posted by on May 26, 2010 in લેખ, education, gujarati, Humor

 

Tags: , , ,

‘ગાંધીગીરી’નો ઊંધો એકડો!

હા, એ દિવસો કેવા હતા! વિદ્યાર્થીકાળના એ અલ્લડ દિવસો! ‘લગે રહો, મુન્નાભાઈ!’ની ગાંધીગીરી તો જીવનના સંધ્યાકાળે એ ચલચિત્ર થકી જ નિહાળી. પ્રત્યક્ષ તો વિશ્વબાપુને નહોતા નિહાળી શકાયા; પણ હા, ૧૯૪૮ની એકત્રીસમી જાન્યુઆરીએ (બાપુની હત્યાના બીજા દિવસે સાંજે) , સાતેક વર્ષની ઉંમરે, મારા જ બાપુની આંગળી પકડીને સ્થાનિક દવાખાને શોકસભામાં હાજરી આપ્યાનું બરાબર યાદ છે. ગામમાં એકલદોકલ બેટરીથી ચાલતા રેડિઓ થકી તે જ દિવસે સૌને બાપુની હત્યાની જાણ તો થઈ ચૂકી હતી, પણ વિગતે સમાચાર તો અખબારોમાં બીજા દિવસે આવ્યા હતા.

સૌને થશે કે શોકસભાનું આયોજન સરકારી ગુજરાતી શાળા, ગામચોરે કે પાદરે ન થતાં દવાખાને જ કેમ! આનું કારણ કે કારણો બીજાં કોઈ નહિ, માત્ર ડો. પુરોહિત સાહેબની ચુસ્ત ગાંધીવાદી હોવાના નાતે તેમની ગાંધીભક્તિ, દવાખાનાની વિશાળ ખુલ્લી જગ્યાની સુવિધા કે જ્યાં વિરાટ માનવમહેરામણને સમાવી શકાય અને મુખ્યત્વે તો ગામઆગેવાનોની દીર્ઘદૃષ્ટિ કે જેનાથી બાપુઘેલા કોઈ ઈસમ કે ઈસમોના ટોળાથી પુરોહિત સાહેબને કોઈ હાનિ ન પહોંચે! ડો. હરિભાઉ લક્ષમણરાવ પુરોહિત; જન્મે તો વડોદરાના વતની, પણ કર્મે અને ભાવે સવાઈ કાણોદરી એવા એ બિચારા મહારાષ્ટ્રીયન બ્રાહ્મણ હતા, મરાઠા હતા. તેમના વિષેની વિશેષ જાણકારી મારા “Rays of hope in ways of humanity” આર્ટિકલમાંથી મેળવી શકાશે.

Read the rest of this entry »

 
4 Comments

Posted by on March 16, 2010 in Article, લેખ, education, gujarati, Humanity

 

Tags: , , ,

Bahlool Dana, a Gem in Rags

Click here to read in Gujarati
As promised in my earlier post “A true story of an insane, but sane person!”, I am going to talk about Bahlool Dana (the Wise) today. Bahlool (real name – Wahab bin Amr) was a well known judge and scholar from a wealthy family in Iraq in the times of Haroun Al-Rashid (786 – 809 A.D), the Abbasid Caliph. He was the disciple of the Shi’ite Muslim’s 6th Imam Hajarat Ja’far Sadiq (a.s.) and he was alive also during the Imamate of the 7th Imam Hajart Musa Kazim (a.s.). Haroun Al-Rashid feared for the safety of his Khilaphat and kingdom from Hajarat Musa Kazim (a.s.) and he planned to destroy him. He put the blame of rebellion upon the Imam and appointed a batch of Jury from Chiefs of the capital to prove the charge. All of the Jury members were the ‘Yes-men’ of the Caliph except Bahlool. He did not vote against the Imam and thus became the enemy of Haroun. The Imam was imprisoned on ground of majority votes.

Here, Bahlool Dana was afraid of punishment of the Caliph and contacted the Imam in prison to seek guidance for what to do. The Imam told him to act insanely for life time, create an image of Lunatic among the people and be outspoken to carry on his mission of educating people to follow the virtuous path of truth. Bahlool, under the acting of insanity, fired the Caliph himself and his Courtiers also. The people acknowledged him for his superior wisdom and excellence. Even today, many of Bahlool’s stories are narrated in assemblies and valuable lessons of life are being taught to the listeners.

Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,

Expressing Feelings of Honor and Gratitude

I am pleased to represent here a Report of my Guest Author – Mr. Karimbhai V. Hada who had rendered his services as an Anchor-man to the local social function held at Kanodar Mahila Mandal Hall and which was presided by Mrs. Ladiben V. Bangalawala, Sarpanch of Gram Panchayat. Mr. Karimbhai Hada was honored with “Sanchar Sarthi Award” when he was in service with Telecom Department. He is a man of literature and presently the President of Local Community. He is a devoted man of social services and had glorified the Chair of Secretary of Sarvodaya Kelavani Mandal, a reputed local Trust for Higher Secondary Education.

IMG_KVH4 Now onward, you will read the words of Mr. Karimbhai Hada. At the concluding part of this post, I’ll appear before you just to express my feelings of gratitude in brief. Here, Mr. Karimbhai speaks in his following words:

“Under the banner of Local NGO – Ascent Foundation, running a well-equipped and full fledged Institution known as Adarsh Public Library, had organized a remarkable function attended by a great mass of invited village people on May 10, 2009 to felicitate the three native personalities for their contribution of social welfare, education and global brotherhood through respective fields of their works and activities. These honorable persons are:- Read the rest of this entry »

 
2 Comments

Posted by on May 18, 2009 in Article, education, Humanity

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

 
aapnuaangnu.com/

ગુજરાતી સાહિત્ય-કલાને સમર્પિત બ્લોગ

હાસ્ય દરબાર

ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં રોજ નવી જોક અને હાસ્યનું હુલ્લડ

ગુગમ - કોયડા કોર્નર

વિશ્વભરના ગુજરાતીઓને ચરણે- કોયડાઓ

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

sharmisthashabdkalrav

#gujarati #gujaratipoetry #gazals #gujaratisongs #gujarati stories #hindi poetry

ગુજરાતી રસધારા

રસધારા ગરવી ગુજરાતની, સુગંધ આપણી માતૃભાષાની ! © gopal khetani - 2016-21

ગુર્જરિકા

અમેરિકામાં ધબકતું ગુજરાત

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

કાન્તિ ભટ્ટની કલમે

મહેન્દ્ર ઠાકરની અભિવ્યક્તિ

Tim Miller

Poetry, Religion, History and Art

Quill & Parchment

I Solemnly Swear I Am Up To No Good

Simerg - Insights from Around the World

With a focus on the artistic, intellectual and textual expressions of the Ismalis and other related Muslim traditions

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Pratilipi

www.pratilipi.com

DoubleU = W

WITHIN ARE PIECES OF ME

‘અભીવ્યક્તી’

એક જ ‘ઈ’ અને ‘ઉ’માં ‘રૅશનલ વાચનયાત્રા’

eBayism School of Thought

AWAKENING THE SLEEPING READERS

SUCCESS INSPIRERS' WORLD

The World's leading success industry

સાહિત્યરસથાળ

મારા વિચાર મારી કલમે

vijay joshi - word hunter

The Word Hunter -My English Haiku and Notes on my favourite Non-Fiction Books