RSS

Tag Archives: કયામત

(620) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૪૬ (આંશિક ભાગ – ૨) આહ કો ચાહિએ ઇક ઉમ્ર અસર હોતે તક (ગ઼ઝલ) – મિર્ઝા ગ઼ાલિબ * વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર)

આહ કો ચાહિએ ઇક ઉમ્ર અસર હોતે તક (શેર ૩ થી ૪)


આશિક઼ી સબ્ર-તલબ ઔર તમન્ના બેતાબ
દિલ કા ક્યા રંગ કરૂઁ ખ઼ૂન-એ-જિગર હોતે તક (૩)

[આશિક઼ી= ચાહત; સબ્ર-તલબ= ધીરજ ધારણ કરવી; તમન્ના બેતાબ= ખ્વાહિશ માટે અધીરાઈ; ખ઼ૂન-એ-જિગર= હૃદયનું લોહી]

અર્થઘટન અને રસદર્શન :

આ શેર જો કે અંશત: સંકુલ હોવા છતાં તેને વિવિધ મંતવ્યે સમજવાથી તેના સૌંદર્યને પામી શકાશે. આ શેરના પ્રથમ મિસરાના અર્થઘટનમાં કોઈ મતાંતર નથી, પણ બીજો મિસરો અસ્પષ્ટ હોઈ આપણી બુદ્ધિ અને વિચારશક્તિને તાવે છે.

પ્રથમ મિસરામાં તો આશિકી અર્થાત્ ચાહત કે પ્રેમમાં પડેલ માશૂક કે માશૂકાએ પોતાની ઇશ્કની તલબને સબ્ર એટલે કે ધીરજ થકી સંયમિત રાખવી જોઈએ તે બતાવાયું છે. ઇશ્ક તો પ્રેમીઓના દિલોનો એવો અવાજ હોય છે કે જે ઉભયનાં દિલોમાં પડઘાતો હોય છે, પણ તેવી નૈસર્ગિક સ્થિતિ સર્જાય તે માટે સમયની રાહ જોવાવી આવશ્યક બને છે. આમ પ્રણયમાં ધીરજ ધારણ કરવી એ તેની પ્રથમ શરત છે. પરંતુ આ શરતનું પાલન થવું એ દરેક પ્રેમી માટે માનીએ તેટલું આસાન નથી હોતું, કેમ કે સામેના પાત્ર તરફથી પોતાના તરફ પ્રણયભાવ જલ્દી જાગે તેવી  ખ્વાહિશ બલવત્તર હોઈ તેમનામાં અધીરાઈ ઊભરતી હોય છે. આમ ધીરજ અને અધીરાઈ સામસામેના છેડે હોઈ અહીં માશૂક દ્વિધા અનુભવતો લાગે છે. વળી  એ તમન્ના કે ખ્વાહિશને અંકુશિત કરવામાં આવે, તો જ ધૈર્ય ધારણ કરી શકાય એ પણ સનાતન સત્ય છે.

બીજા મિસરામાં માશૂક પહેલા મિસરામાંની પોતાની તમન્ના અને સબ્ર વચ્ચેની ઝોલાયમાન પરિસ્થિતિમાંથી ઊગરવા માટે પોતાની જાત સામે પ્રશ્ન ખડો કરે છે કે ‘દિલ કા ક્યા રંગ કરૂઁ?’. આ પ્રશ્નનો મતલબ એ છે કે ‘મારે હવે મારા દિલને કઈ તરફ ઢાળવું, ધૈર્ય તરફ કે બેતાબી તરફ?’. અહીં ‘દિલ કા રંગ’થી એ અર્થ અપેક્ષિત છે કે માશૂકાના ઇશ્કને પામવા માટેનો આ સંઘર્ષ ‘ખૂન-એ-જિગર તક’ અર્થાત્ મૃત્યુ આવે ત્યાં સુધી ચાલુ રહેનાર હોઈ મારા દિલને મારે કેવી રીતે સંભાળી લેવું? અહીં ‘ખૂન-એ-જિગર’ના અર્થઘટનમાં વિદ્વાનોના મત બે પક્ષે વહેંચાયેલા છે.  એક પક્ષ તેનો અર્થ ‘લોહી’ લે છે, તો બીજો પક્ષ તેનો અર્થ હત્યા (Murder) લે છે. બીજા પક્ષનો મત સર્વસ્વીકૃત ન હોઈ આપણે ‘ખૂન-એ-જિગર’નો અર્થ ‘મૃત્યુ પર્યંત’ જ લઈએ છીએ, એ કારણે કે એ શબ્દપ્રયોગમાંથી ઇંગિત અર્થ ‘હૃદયના આખરી બુંદ સુધી’ ફલિત થાય છે.

વળી પર્શિયન ભાષામાં પણ એક રૂઢિપ્રયોગ ‘ખૂન-એ-જિગર શુદા’ પ્રચલિત  છે, જેમાં શુદાનો અર્થ ‘પર્યંત’ કે ‘પૂર્ણત:’ લેવાય છે; જેમ કે ‘શાદીશુદા’ એટલે કે ‘જેની શાદી થઈ ચુકેલી છે તે (વ્યક્તિ)’. ગુજરાતી ભાષામાં પણ ‘આખરી દમ (શ્વાસ) સુધી’ કે ‘લોહીના અંતિમ બુંદ સુધી’ રૂઢિપ્રયોગો સમાનાર્થમાં વપરાય છે. આમ આપણે ‘ખૂન-એ-જિગર’નો ઉપરોક્ત જે અર્થ લીધો છે તે યોગ્ય ઠરે છે.            

* * *

તા-ક઼યામત શબ-એ-ફ઼ુર્ક઼ત મેં ગુજ઼ર જાએગી ઉમ્ર
સાત દિન હમ પે ભી ભારી હૈં સહર હોતે તક (૪)

[તા-ક઼યામત= અંતિમ ન્યાયના દિવસ અર્થાત્ કયામત સુધી; શબ-એ-ફ઼ુર્ક઼ત= વિરહની રાત્રિ; સહર= સવાર]

અર્થઘટન અને રસદર્શન :

ઉર્દૂ શાયરીમાં વિસાલ (મિલન) અને હિજ્ર (વિયોગ) શાયરોના મનપસંદ વિષયો રહ્યા છે. આ શેરમાં વિયોગની વાત છે. પ્રથમ મિસરામાં ગ઼ાલિબ સર્વમાન્ય એ હકીક્તને બયાન કરે છે કે ઇશ્કમાં ગિરફ્તાર હોય તેવાં કેટલાંક પ્રેમીજનો જ્યારે પોતાના પ્રિયજનથી દૂર હોય હોય ત્યારે તેમની રાત્રિઓ વિરહમાં પસાર થતી રહેતી હોય છે. આ એમની દુ:ખદાયક એવી સ્થિતિ છે કે જેને આપણા ગ઼ાલિબે તેમના અન્ય એક શેરના મિસરા ‘કહૂ કિસે મેં કિ કયા હૈ શબ-એ-ગમ બુરી બલા હૈ’ માં તેને બલા કે આફત તરીકે ગણાવે છે. આવાં વિરહીજનો  જો કમનસીબ હોય તો ઘણીવાર જીવનભર તેમનું મિલન શક્ય બનતું નથી અને આમ ને આમ આખી ઉંમર પસાર થઈ જતી હોય છે. આવાં વિરહી યુગલોની કરમકહાણી કયામત (Doomsday)ના દિવસ સુધી આમ જ ચાલ્યા કરતી હોય છે, ભલે પાત્રો બદલાય પણ બધાંમાં પ્રજળતી રહેતી અગનજ્વાળા તો બધાંયને સરખાં જ દઝાડે છે. અહીં કયામત શબ્દનો ઉપર અર્થ તો આપવામાં આવ્યો છે, પણ એ કયામત કે ન્યાયના દિવસની માન્યતા ઈસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મોમાં પ્રવર્તમાન છે. ‘કયામત’ શબ્દ ‘કયામ’ ઉપરથી બન્યો છે, જેના અર્થો ‘ઊભા રહેવું, રોકાવું, સ્થિર થવું વગેરે’ છે. મુસ્લીમો નમાજના પ્રારંભમાં પોતાની જગ્યા ઉપર ઊભા રહે છે તેને કયામની સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે. બસ આમ જ કયામત (હસ્ર)નો દિવસ આવશે ત્યારે સઘળા જીવો મેદાનમાં કયામ (ઊભેલી સ્થિતિ)માં હશે, તેમને બેઠક આપવામાં નહિ આવે. આપણી દુન્યવી અદાલતોમાં પણ આરોપીને પિંજરામાં ઊભો રાખવામાં આવતો હોય છે.

હવે બીજો સાની મિસરો શાયર પોતાના ઉપર લે છે અને કહે છે કે પેલાં કમનસીબ માશૂક કે માશૂકાઓ તો બિચારાં જિંદગીભર તેમની રાત્રિઓને વિરહમાં પસાર કરી લેતાં હશે, પરંતુ મારા માટે તો સાત દિવસ પણ મિલનના ઇંતજાર માટે પસાર કરવા ભારે પડી જાય. ‘સહર હોતે તક’નો વાચ્યાર્થ તો ‘સવાર પડે ત્યાં સુધી’ જ લેવાશે; પરંતુ અહીં સહર (સવાર)નો ઇંગિત અર્થ ‘મિલન થવું’ સમજવો પડશે. હવે અહીં ‘સાત દિન’ પછી કાફિયા તરીકે આવતો શબ્દ ’સહર’  કોઈ પાઠક માટે કંઈક એવી કંઈક ગેરસમજ ઊભી કરશે કે એ સાતેય દિવસોમાં સવાર તો પડવાની જ છે, તો પછી અહીં કઈ સવારની વાત કરવામાં આવે છે! તો સુજ્ઞ વાચકો, અહીં ‘સાત દિવસ’ને ‘સાત રાત્રિદિવસના સમયગાળા’ તરીકે સમજીશું તો પેલી ગેરસમજ દૂર થઈ જશે. આમ ગ઼ાલિબ બીજા મિસરા દ્વારા વિરહની વેદનાની માત્રાની સરખામણી કરે છે.

આ શેરના સારાંશે કહું તો વસ્લની રાત સુખદાયક હોઈ પ્રેમીયુગલો માટે એવી ટૂંકી બની જતી હોય છે કે તે કેવી રીતે પસાર થઈ ગઈ તેની ખબર પણ ન પડે. પરંતુ હિજ્રની રાત તો એવી લાંબી  લાગતી હોય છે કે તે કેમેય કરીને પસાર થતી નથી હોતી. રાત લાંબી અને ટૂંકી હોવાની અહીં જ્યારે વાત થાય છે, ત્યારે આપણે યાદ કરીશું કે વર્ષમાં ૨૧મી જુને ટૂંકામાં ટૂંકી રાત હોય છે, તો ૨૨મી ડિસેમ્બર લાંબામાં લાંબી રાત હોય છે. આમ આપણે વસ્લની રાતને ૨૧મી જુન ગણાવીએ, તો હિજ્ર (વિરહ)ની રાતને ૨૨મી ડિસેમ્બર ગણાવવી પડે!  જો કે આ તો અહીં એક વાત થાય છે. મને મારું એક સ્વરચિત  હાઈકુ ‘વસ્લની રાત/ એકવીસમી જુને/હરહંમેશ’ અહીં યાદ આવે છે, જેની હું કોઈ વિશદ ચર્ચા તો નહિ કરું; પણ ‘હરહંમેશ’ને ટૂંકમાં માત્ર સમજાવી દઉં કે ‘મિલનની રાત વર્ષના ગમે તે દિવસે હોય, પણ તે ૨૧મી જુનની ટૂંકામાં ટૂંકી રાત્રિ જ બની જતી હોય છે!’ 

* * *

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબ   (ગ઼ઝલકાર)                                                                        (ક્રમશ: ભાગ-૩)

– વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર)

(ગ઼ઝલ ક્રમાંક – 79)

* * *

(૧) મૂળ ગ઼ઝલ (હિંદી લિપિ) અને શબ્દાર્થ માટે શ્રી અલી સરદાર જાફરી (દીવાન-એ-ગ઼ાલિબ)નો…

(૨) http://www.youtube.com વેબસાઇટનો…

(૩) Aksharamukha : Script Converter http://aksharamukha.appspot.com/converter

(૪) સૌજન્ય : urdustuff.blogspot અને વીકીપીડિયા

(૫) Courtesy : https://rekhta.org 

(૬) Courtesy –  urduwallahs.wordpress.com

(૭) Courtesy – http://sukhanwar-ghalib.blogspot.in

(૮) યુ-ટ્યુબ/વીડિયોના સહયોગી શ્રી અશોક વૈષ્ણવ અને શ્રી નીતિન વ્યાસ

 

Tags: , , ,

(602) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન  અને રસદર્શન – ૩૧ (આંશિક ભાગ – ૩) ફિર કુછ ઇક દિલ કો બે-ક઼રારી હૈ (ગ઼ઝલ)  – મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર)

ફિર કુછ ઇક દિલ કો બે-ક઼રારી હૈ (શેર ૬ થી ૮)

દિલ હવા-એ-ખ઼િરામ-એ-નાજ઼ સે ફિર
મહશરિસ્તાન-એ-સિતાન-એ-બેક઼રારી હૈ (૬)

[ખ઼િરામ = મસ્ત ચાલ; નાજ઼= નખરાં, હાવભાવ; હવા-એ-ખ઼િરામ-એ-નાજ઼= પવનની હળવી લહેર જેવી નખરાળી મસ્ત ચાલ; મહશર= કયામત; મહશરિસ્તાન= કયામતનું મેદાન; સિતાન= સફેદ, ધોળું;  મહશરિસ્તાન-એ-સિતાન-એ-બેક઼રારી = કયામતના મેદાનમાંનો એ દિવસનો જીવોનો અજંપો]

અહીં આપણને ફરી એકવાર ભાષાલંકાર વડે સુશોભિત એક મજેદાર શેર મળે છે. ગ઼ાલિબનો ક્લ્પનાવિહાર અજીબોગરીબ છે. શેરના પહેલા મિસરામાંના અંતિમ શબ્દ ‘ફિર’ને ‘દિલ’ પાસે મૂકતાં તેનો પૂરો અર્થ સરળતાથી સમજાઈ જશે. માશૂકા પવનની હળવી લહેર જેવી નખરાળી ચાલે અને બેપરવાહીપૂર્વક માશૂક પાસેથી પસાર થઈ જાય છે.  અણધારી બનેલી આ ઘટના માશૂકના દિલને વિહ્વળ બનાવી દે છે. માશૂકની વિહ્વળતા આપણાં દિલોમાં પણ અનુકંપિત થાય છે, આપણી એવી સહાનુભૂતિ થકી કે અહીં માશૂક બિચારાની અવહેલના (અવગણના) થાય છે. વળી એટલું જ નહિ માશૂકાએ એ શરારત માશૂકની બેચેની વધારવા માટે જાણે કે જાણીબૂઝીને કરી હોય તેમ લાગે છે!

બીજા મિસરામાં માશૂકની બેચેની કે બેકરારી કેવી પીડાદાયક છે તે સમજાવવા માટે શાયર આપણી સમક્ષ મુસ્લીમ અને ખ્રિસ્તીઓની માન્યતા મુજબના કયામત (ન્યાયનો દિવસ)ના દૃશ્યને ખડું કરી દે છે અને બતાવે છે કે એ સખત દિવસે માનવજીવોના અજંપાયુક્ત ચહેરાઓ રૂની પૂણી જેવા સફેદ થઈ જશે. આમ કયામતના દિવસે જીવાત્માઓ જે વ્યાકુળતા અનુભવતા હશે તેવી જ વ્યાકુળતા માશૂક માશૂકાના તેમની પાસેથી હવાની જેમ પસાર થઈ જવાના કારણે અનુભવી રહ્યા  છે.

નોંધ :- [સ્વતંત્ર રીતે  ‘સિતાન’ (ઉર્દૂ) નો અર્થ પ્રાપ્ત થયો નથી, પણ ‘સિતાનન (સં)’નો અર્થ સફેદ મુખવાળું અર્થાત્ ગરુડ થાય છે અને તેથી અહીં સિતાન= સફેદ, ધોળું એવો અર્થ લેવામાં આવ્યો  છે એ તર્ક થકી કે કયામતના દિવસે જીવો ભયથી એવા તો હેબતાઈ જશે કે તેમના ચહેરા રૂની પૂણી જેવા સફેદ થઈ ગયેલા હશે.]

* * *

જલ્વા ફિર અર્જ઼-એ-નાજ઼ કરતા હૈ
રોજ઼-એ-બાજ઼ાર-એ-જાઁ-સિપારી હૈ (૭)

[જલ્વા= નૂર, તેજ, પ્રકાશ; અર્જ઼-એ-નાજ઼= સ્તુતિ કે  વાહવાહીની ઝંખના; રોજ઼-એ-બાજ઼ાર= શહેર કે કસબામાં નિશ્ચિત દિવસે કે સમયાંતરે ભરાતું બજાર, ગુજરી; બાજ઼ાર-એ-જાઁ-સિપારી= પ્રદર્શિત કરવા માટેનું હાટ]

આ શેરને સરળતાથી સમજવા માટે બીજા મિસરાના પ્રારંભિક શબ્દસમૂહ ‘રોજ઼-એ-બાજ઼ાર’ને પહેલા મિસરાની શરૂઆતમાં મૂકીને પઠન કરવું જોઈએ. લાલિત્યમય અને ખૂબસૂરત એવી માશૂકાના સૌંદર્યનો ઝળહળાટ ફરી એકવાર ગુજરીમાં અર્થાત્ આ જાહેર જગ્યાએ પ્રદર્શિત થઈ રહ્યો છે અને માશૂક તરફથી વાહવાહી મળી રહી છે. માશૂકાને પોતાના હુશ્ન (રૂપ) ઉપર ગર્વ હોવો એ સ્વાભાવિક છે અને માશૂકના મુખેથી કે દિલથી એ હુશ્નની પ્રશંસા મેળવવાની તેનામાં ઝંખના હોવી તેમાં પણ કશું જ અજુગતું નથી. આ વિધાન પાછળનો આશય માત્ર એટલો જ છે કે વાચક પક્ષ તરફથી માશૂકાના ગૌરવનો ભંગ ન થવો જોઈએ. અહીં ‘ફિર’ શબ્દ સૂચવે છે કે માશૂકા વારંવાર આ ગુજરીમાં આવતી રહેતી હોય છે અને આજે ફરી તે આવી છે. સામાન્ય રીતે આવા ગુજરી બજારોમાં જે ભીડ જોવા મળતી હોય છે તેમાં કોઈ જણસની ખરીદી કરતાં માત્ર લટાર મારવાનો આશય મુખ્ય હોય છે. વળી જૂના જમાનામાં આવાં ગુજરી બજારોમાં નાણાંકીય લેણદેણના બદલે વસ્તુ વિનિમય થતો હતો. આટલી સ્પષ્ટતા પછી આપણને સમજાશે કે માશૂકા અને માશૂક વચ્ચે અહીં નાણાંકીય વ્યવહાર નહિ, પણ ભાવવિનિમય થાય છે; અર્થાત્ વિક્રેતા એટલે કે માશૂકા પક્ષે  સૌંદર્ય પ્રદર્શિત થાય છે અને સામા ખરીદાર એટલે કે માશૂક પક્ષે મૂલ્ય રૂપે પ્રશંસા કે વાહવાહીની ચુકવણી થાય છે. અહીં મૂક એવું ઉભય પક્ષે ભાવોનું આદાનપ્રદાન થાય છે. અહીં આ શેરના અર્થઘટનમાં એક સાવધાની વર્તવી પડશે કે માશૂકાની ચારિત્રયશુદ્ધતા (Chastity) તો અક્ષુણ્ણ (અખંડ) જ છે. આવા જાહેર સ્થળે માશૂકાની આવનજાવન એ સહજ છે. સામાન્ય રીતે ગ઼ાલિબની ગ઼ઝલોમાં માશૂકા પર્દાનશીન હોય છે, જ્યારે આ શેરમાં માશૂકા તેના સૌંદર્યના જલ્વાને ખુલ્લી રીતે પ્રદર્શિત કરે છે.

* * *

ફિર ઉસી બેવફ઼ા પે મરતે હૈં
ફિર વહી જ઼િંદગી હમારી હૈ (૮)

[બેવફ઼ા=  વિશ્વાસઘાતી, દગાબાજ, બેઇમાન]

ગ઼ાલિબ સરળ દેખાતા આ શેરમાં આખી ગ઼ઝલમાં લયબદ્ધ રીતે આવતા ‘ફિર’ શબ્દને બંને મિસરામાં પ્રારંભે જ પ્રયોજે છે. પહેલા મિસરામાંના ‘ફિર’નો અર્થ ‘ફરી એકવાર (Repeatedly)’ તો છે જ, પણ બીજા  મિસરામાંના ‘ફિર’ નો અર્થ ‘તો પણ, તેમ છતાંય’ સમજવો પડશે. માશૂક માશૂકા પ્રત્યે એકતરફી પ્રેમમાં એટલા તો ગળાડૂબ છે, કે જેને એક પ્રકારની દીવાનગી કહી શકાય. અહીં ‘મરતે હૈ’નો રૂઢિપ્રયોગીય અર્થ ‘બેહદ પ્રેમમાં હોવું’ એમ છે અને માશૂકનો આ પ્રેમ એવી પરાકાષ્ઠાએ છે કે સામે પક્ષે માશૂકાની બેવફાઈને પણ તે નજરઅંદાજ કરી દે છે. ‘ઉસી’ શબ્દ ‘એ જ’ એવા અર્થમાં છે અને તેથી માશૂકા ભલે બેવફા હોય, અર્થાત્ એ જેવી હોય તેવી ખરી, પણ પોતે તો તેને જ બેહદ ચાહશે.

હવે બીજો મિસરો પહેલા મિસરામાં ઘટતી હકીકતના કારણને દર્શાવે છે. માશૂક કહે છે કે અમે માશૂકાની બેવફાઈને અવગણીને પણ  તેના ઉપર મરીએ છીએ, અર્થાત્ તેને બેહદ ચાહીએ છીએ; તેનું કારણ એ છે કે  એ માશૂકા જ તો અમારી જિંદગી છે. અહીં ‘મરવું’ અને ‘જિંદગી હોવું’ એ પરસ્પર વિરોધી નથી, પણ સમાન અર્થમાં છે, કેમ કે બંને પરિસ્થિતિમાં માશૂક તો જીવિત જ રહે છે. વળી અહીં ‘વહી’ શબ્દ વિષે વિચારતાં  આપણને લાગશે કે એ ‘માશૂકા’ અને ‘બેહદ પ્રેમની દિવાનગી’ એમ બંનેને એ લાગુ પડતો શબ્દ છે. આ  બંને બાબતોને વાક્યરચનાએ સમજીએ તો એકમાં આવું વાક્ય બનશે ‘એ (માશૂકા) જ અમારી જિંદગી છે’ અને બીજામાં ‘માશૂકા તરફની આંધળી દિવાનગીમાં મસ્ત રહેવું  એ જ તો અમારી જિંદગી છે.’

ગ઼ઝલપ્રેમીઓએ ગ઼ાલિબને અમસ્તો ગ઼ઝલસમ્રાટ નથી ગણાવ્યો, એ બાબત આ શેરથી સિદ્ધ થાય છે. સરળ શબ્દો  ધરાવતો આ શેર આપણને કેવા ઊંડાણમાં લઈ જાય છે! વળી બિચારા શબ્દો પણ ગ઼ાલિબ આગળ એવા કહ્યાગરા બની જાય છે કે તે ઇચ્છે તે રીતે તેમને પળોટાવું પડે.

* * *

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબ                                                                            (ક્રમશ: ૪)

(ગ઼ઝલ ક્રમાંક – 165)

* * *

ઋણસ્વીકાર :

(૧) મૂળ ગ઼ઝલ (હિંદી લિપિ) અને શબ્દાર્થ માટે શ્રી અલી સરદાર જાફરી (દીવાન-એ-ગ઼ાલિબ)નો…

(૨) http://www.youtube.com વેબસાઇટનો…

(૩) Aksharamukha : Script Converter http://aksharamukha.appspot.com/converter

(૪) સૌજન્ય : urdustuff.blogspot અને વીકીપીડિયા

(૫) Courtesy : https://rekhta.org

(૬) યુ-ટ્યુબ/વીડિયોના સહયોગી શ્રી અશોક વૈષ્ણવ

 

Tags: , ,

(561) મુજ આરજૂ મુજ સોણલાં (મરશિયા ગ઼ઝલ) – ૨૦

તકતી – લલગાલગા*4 – દરેક આવર્તનમાં પ્રથમ બે અક્ષરો લઘુ નિભાવવા પડે (કામિલ સાલિમ)

મુજ આરજૂ મુજ સોણલાં તુજ પાછળે જ લુટાવિયાં
દિલગીર હાય સરવ કશેંય ન કામ એ મુજ આવિયાં

ન હતો કદીય સપન મહીં જુજ પણ ખયાલ સનમ અરે
તુજ મૌતના જ કહર થકી હા સરવ જહાજ ડુબાવિયાં

ચિર કાળની તુજ નીંદડી ચિર કાળનો મુજ આંતરો
શું ગળી જશે મુજનેય શું વિધિએ ખરે જ હરાવિયાં

તુજ નૈન નત મધુ ચંદ્રિકા વિસરાય ના કદીયે જિગર
સ્થિર બૂતશો તુજ કબ્ર નીરખું ચૈન હા જ ગુમાવિયાં

નિજ ઘર તણી અતિ શૂન્યતા એ સતાવતી દિનરાત તો
તુજ રૂહને કશું થાય ના મુજ નેત્રજળ જ ઝમાવિયાં

આ ‘વલી’ ચહે તુજ પામવું દિન આખરી જ કયામતે
દિન તદ તલક જ ભમવું અરે નિજ ભાગ્ય સમ જ ભમાવિયાં

-વલીભાઈ મુસા (‘વલી’ કાણોદરી)

તા.૧૫૧૨૧૭

(ફેસબુક – ‘ગ઼ઝલ તો લખું હું’ ગ્રુપ તા.૧૫૧૨૧૭)

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Leave a comment

Posted by on January 16, 2018 in ગ઼ઝલ, મરશિયા

 

Tags: , , ,