Tag Archives: Medical

Dr. P. J. Shah, a tender-hearted Physician will be missed

My endeavor of expressing words of gratitude for the Late Dr. P. J. Shah who was born in 1936 may perhaps look like to be deficient while piecing this eulogy. I am afraid of failing to justify properly the medical services as a competent Physician rendered by Dr. Shah for the last 45 years to this village of Kanodar and surrounding villages as well as far wide distant areas. He offered his services of initial 15 years to the local Trust Hospital known as Shermohmadkhan Dispensary and the rest as a Private Practitioner.  

P.J.Shah.psd On January 12, 2009, Dr. Shah died at Mohankheda, near Ujjain (M.P.) when he was on a pilgrimage tour to various Jain temples of India. During his life time, he had never been out of his dispensary for more than a week as he was devoted to his duty and ‘work is worship’ was his motto. Here, we can see the miracle of God in Dr. Shah’s last day of his life that a man who had no time of performing any religious services had died in his worshiping garments in the innermost part of the temple of Adishwarnath while worshiping. He was attacked by misfortunate fatal heart stroke and was no more.

The news of the demise of Dr. Shah spread like lightning throughout the area and within no time thousands of his patients and admirers gathered at his residence-cum-dispensary here at Kanodar. Patan (N.G.) was his land of birth, but Kanodar was the land of his actions. In brief to say, he was a surpassing native of Kanodar and was proud of identifying himself as Kanodari (Resident of Kanodar). His funeral service was held on the next day at Patan and a large number of people from his field of actions here had rushed forward there to attend the service to bid him last farewell with tears in eyes, sobbing and heart-burst crying. The people mourned his death as deeply as though they would have lost a family member or a close friend.

Read the rest of this entry »


Posted by on January 20, 2009 in Article, Humanity, MB


Tags: , , , , , , , , , , , , ,

Salutes to Mrs. & Mr. Francis Desouza

Click here to read in Gujarati
My earlier Article “Mercy killing or merciful death – A debate” has reached at top rank with its above 1400 hits by crossing over “Power of Determination”. Out of 10 commentators of the Article, my son – Akbarali who is a director of our ‘Hotel Safar Inn’ at Ahmedabad has inspired me for this Article. Mr. Francis is our General Manager, a very enthusiastic and honest guy. We all treat him, not as our employee but, as our family member.

In the concluding part of my above referred Article, I had appreciated all those parents’ worldwide living or deceased who might have preferred to let their helpless children take birth in spite of the medical advice of opting abortions for the genuine reason of lacking quality life of the child in mother’s womb. Those people have accepted the challenge to fight against the destiny of the children as well as their own families. They have spent a lot of money, either their own or borrowed, for the repeated as well as costly Plastic and reconstructive surgeries of their babies.

Mrs. and Mr. Francis are one of those parents whom I specially salute in this Article for their constant struggle in care of Neil, their beloved son, since his birth by ignoring the optional way of going for abortion at the time then. My high honor is especially to Mrs. Francis who allowed her child to take birth to breathe fresh air of the world in spite of having been detected with its cleft lip and palate through prenatal ultrasound tests.

Read the rest of this entry »


Posted by on December 24, 2008 in Article, લેખ, Humanity, MB


Tags: , , , , , , , , , , ,

Mercy Killing or Merciful Death – A Debate

Click here to read in Gujarati
of my today’s Post is extremely confusing and difficult also to reach any concrete conclusion. It is such a long standing and controversial debate which has no end because both the groups of thought have hundreds of arguments in pros and cons. Here, my Readers will find my sincere attempt to study the issue neutrally without any approval or disapproval to it from my end. The issue of ‘Mercy Killing’ or in other word ‘euthanasia’ has been debated all over the world for many years and here I am like one of them entering the debate. Mahatma Gandhi has said, “Our life is a long and strenuous quest of truth.” As previously said in some my blog post, we can reach a truth, but we cannot reach the truth.

Now, let us know first what kind of killing this is. As in my title above, the words ‘mercy’ or ‘merciful’ are common; but ‘killing’ and ‘death’ are different though to be meant in the same meaning as ‘to end the life’. I have traced out two definitions by surfing the Internet: (1) An easy or painless death or intentional ending of the life of a person suffering from incurable or painful disease at the patient’s request. (2) The intentional termination of the life of one human being by another.

Both these definitions represent the same thing in different manners; but, I would like to name the first as “Merciful Death” and the second as “Mercy Killing”. Why? It is obvious that in “Merciful Death”, the consent of the person being ceased to live is included into the action; but, in second one, it does not seem so and the decision and/or action is being taken by other than the patient and therefore echoing the meaning ‘killing’ therein. The “Merciful Death” becomes the “Mercy Killing” in the cases when the patient slips into coma (or is brain dead) or the patient is a child unable to speak or it is still in mother’s womb.

Many Medical Organizations, Ethical Institutions, Governments and their Judicial Systems and also many Humanist Individuals worldwide disapprove such practice of terminating human lives on the basis of ‘mercy’ under their various arguments related to ethics, public opinions, medical traditions and fundamental right of human being to live as long as it is in Power of the Almighty Creator and also the respective person is able to live the life.

But, ideologies and realities are different. It is easy to condemn such killings for those who are not put in such a critical situation and also have not come under tension of taking such hard decisions. Merciful Death or Mercy Killing must have the strong reasons to justify such as unbearable pain, physical discomfort or loss of quality life. In the words of Darwin’s theory, we may say that the person deserving ‘Mercy killing’ is not fit to survive. The reason of ‘treatment is too expensive and time-consuming’ is not an acceptable excuse for such killings.

Such termination of life can be handled with the collective decision of patient and/or nearest relatives, doctors, State laws and also Judicial System. Such a very paining and hard task, in case of any attempt at recovery seems futile, may be undertaken simply by withholding or withdrawing medical treatments or life supporting systems. In view of some people, installing of such life supporting system is not an act of saving life and, similarly, removing it will not be an act of killing. Sometimes, certain permitted and medically approved methods such as using a lethal injection are practiced. At the first sight, such an act undertaken by a Physician may seem to be a cold blooded murder of the patient; but it is not so. This is simply a Physician assisted suicide of a terminally ill patient. Here, such act is not a killing but it is the mercy towards the patient or we may call it as a part of caring of him.

Between the lines, let me tell my Readers frankly that I do not expect the words of appreciation or a pat on my back for presentation of this informative Article as the real credit goes to our family members Dr. Zohrin A. Musa, M.D. (Radiologist) (Gold Medalist) and Dr. Anish Musa, M.S. (Opthalmologist) for their guidance and specific information provided specially here below.

Now, I’ll take the issue of unborn babies on debate. Under advanced technology in the medical field, some prenatal tests can forecast the children’s congenital defects of the head, face, hands, feet etc.. In such cases, if the mercy killing of the foetus (fully developed baby) is in the best interest of the child and of the family, many people support it, though it being shocking but, as a mother’s rightto have an abortion. Medically and also ethically, the foetus and newborn baby have no any sharp distinction. But difficulty is that the diagnosis of the problem in discussion can be done only in the state of foetus only; and in genuine cases, if the abortion becomes the must, it may be carried out though it becomes an act of killing just as a newly born child. We should bear it in our mind clearly that the sex selective abortion is the greatest crime and it is not permitted by any State and Religious laws.

Plastic and Reconstructive surgery is a medical specialty, now a days, and through which the child’s physical deformity can be corrected and a more normal appearance can be restored in cases of cleft lip or palate, abnormal head shape, jaw deformities etc.. Facial ugliness only is not the strong base for killing a child. In brief to say, the ‘mercy killing’ may be allowed in the cases of severely disabled unborn babies only though it may be regrettable but overall it must be admirable.

Before I conclude my Article, I would like to appreciate all those parents worldwide living or deceased who might have preferred to let their helpless children take birth in spite of the medical advice of opting abortions. They people have accepted the challenge to fight against the destiny of the children as well as their own families. They people have spent a lot of money either their own or borrowed for the repeated costly Plastic surgeries of their babies. Salutes especially to those mothers who had not seen their children yet as still they were in their wombs and allowed them to come out and breathe the fresh air of this world.

Summing up my Article here, I have simply to say that the subject discussed above is of an ongoing debate which has no any definite conclusion being it sensitive, confusing, sentimental and solely subjective also.

Hope the Article aimed at the parentsbe commented feeling free.

– Valibhai Musa
Dtd.: 25th January, 2008


Posted by on January 25, 2008 in Article, લેખ, MB


Tags: , , , , , , , , , , , , ,

Struggle (સંઘર્ષ)

Click here to read Preamble in Gujarati

A short story, based on the life of Charles Lamb (1775-1834), an English essayist and best known for his work ‘Dream Children’, was written in Gujarati by me under the title “Sangharsh” (unpublished). I got the base content readily from a college magazine “Manikyam” in which my short story – “Paritoshik” was also published when I was a post graduation student. In English section, the life sketch of Charles Lamb was written by Dhirendra Bhavsar, a T.Y.B.A. student then. After 30 years, when I was referring my treasure of old collections, I noticed the above article. Here, I thank him very much for using his work. The imaginary characters of Lucy and Samuel were added and an appealing story was created, in the opinion of my friends and some critics.

Further, I would like to link the theme of this story to my previous blog “Relationship”. Here, you can witness the true love of a brother for his sister. How he sacrificed and how he struggled for his mission throughout his life. Let us go further to the article below:


મેરીએ મેન્ટલ હોમના સ્પેશ્યલ વૉર્ડમાં સવારના નવના સુમારે છેલ્લો શ્વાસ કાં તો લીધો અથવા છોડ્યો અને તેના હૃદયનો ધબકાર થંભી ગયો. મને રડવાની ઉતાવળ ન હતી. હજુ મારે તેની બેરિયલ સર્વિસ પૂરી થવાની રાહ જોવાની હતી. વળી તેર વર્ષ પહેલાં મૃત્યુ પામેલા ચાર્લ્સનો આત્મા મેરીની આસપાસ અહર્નિશ ઘુમરાયા કરતો હોય તેવો આભાસ મને થયા કરતો હતો. જો હું ઢીલી પડી જાઉં તો તે આત્મા કેટલો વ્યથિત થાય તેનું મને ભાન હતું.

મેરી છેલ્લા ચાર દિવસથી કૉમામાં હતી અને તેના જીવન ઉપર ફુલસ્ટૉપ મુકાઈ ગયું તે વેળા તેની પથારી પાસે હું અને કદાચ ચાર્લ્સનો આત્મા હાજર હતાં. આમ તો મેરીની તબિયતની જાણકારી મેળવવા ચાર્લ્સનું મિત્રવૃંદ, તેની સાહિત્યકૃતિઓના પ્રેમીઓ અને સગાંસંબંધીઓનો રોજ મેળો જામતો. છેલ્લી ત્રણ રાત્રિના સતત ઉજાગરાના કારણે મેં જહોનને ઘેર મોકલી દીધો હતો. તે માંડ ઘરે પહોંચ્યો પણ નહિ હોય અને અહીં મેરીના જીવનનાટક ઉપર છેલ્લો પડદો પડી ગયો હતો.

રવિવારનો દિવસ હોઈ હવે મુલાકાતીઓનો પ્રવાહ શરૂ થઈ જવાની તૈયારી હતી. હું પ્રથમ મુલાકાતીની રાહ જોઈ રહી હતી. સદભાગ્યે, ચાર્લ્સના અવસાન પછીનો મારો સુખદુ:ખનો સાથી-મિત્ર સેમ્યુઅલ આવી પહોંચ્યો. સેમ્યુઅલ ઇન્ડીઅન હતો અને ઇસ્ટ ઇન્ડીઆ કંપનીની લંડનસ્થિત ઑફિસમાં ચાર્લ્સ અને મારી સાથે કામ કરતો હતો. વૉર્ડમાં પ્રવેશતાં જ પરિસ્થિતિને પામી જતો સેમ્યુઅલ તેની બંને હથેળીઓમાં મારા હાથને દબાવતાં આશ્વાસનપૂર્ણ સ્વરે આટલું જ બોલી શક્યો, ‘લ્યુસી, તેર વર્ષે આખરે બંને ભાઈબહેનના આત્મા એક થયા ખરા !’

મેં સેમ્યુઅલને કોઈ પ્રતિભાવ ન આપતાં માત્ર સાહજિક સૂચનાઓ આપવા માંડ્યું, ‘સેમ્યુઅલ, આપણે થોડી ઉતાવળ કરવી પડશે. બે આત્માઓનું મિલન તો થયું, પણ તેમના દેહને જલ્દી ભેગા કરવા પડશે. ચાર્લ્સની વસિયત છે કે મેરીને તેની જ કબરમાં દફનાવવામાં આવે ! આપણે કામગીરી વહેંચી લઈએ. તું મુલાકાતીઓને મેરીનાં અંતિમ દર્શન કરવા દઈ ડિસ્ચાર્જની કાર્યવાહી સંભાળી લે. હું ઘરેથી જહોનને લઈને ચર્ચયાર્ડ પહોંચું છું.’

ચાર્લ્સની કબર ખોદવાનું કામ ચાલી રહ્યું હતું. જહોન અને હું થોડે દૂર લોન ઉપર બેઠાં. જહોન રડવા માંડ્યો. મારે તેને ટપારવો પડ્યો, ‘જો તારે રડવું જ હોય તો ઘરભેગો થઈ જા. અહીંનું હું સંભાળી લઈશ.’ જહોન ચૂપ થઈ ગયો. હું ભૂતકાળ તરફ સરી પડતાં ચાર્લ્સના જીવનભરના એક જ મિશન માટેના સંઘર્ષને યાદ કરવા માંડી.

ચાર્લ્સનું મિશન હતું, મેરીની સારસંભાળ. તે બિચારી વારસાગત અને જન્મગત માનસિક રોગની દર્દી હતી. કુટુંબમાં – પિતા જહોન લેમ્બ, માતા ઈલિઝાબેથ, મોટોભાઈ જહોન, પછી મેરી અને સૌથી નાનો પોતે – એમ પાંચ જણ હતાં; સાથે ગરીબી પણ હતી ! લંડનના ક્રાઉન ઑફિસ લેનના એક દેવળમાં ચાર્લ્સના પિતા સૉલ્ટ નામે પાદરીના અંગત સેવક તરીકે મામુલી પગારે નોકરી કરતા હતા. ભલા પાદરીની મહેરબાનીથી કુટુંબનાં સભ્યો પેટભર ખાઈ શકતાં, તનને ઢાંકી શકતાં અને સ્ટાફ ક્વાર્ટરમાં રહી શકતાં. ક્રાઈસ્ટ હૉસ્પિટલ સંલગ્ન ચેરિટી સ્કૂલમાં માત્ર સાત જ વર્ષના પ્રાથમિક શિક્ષણ બાદ ચૌદ વર્ષની વયે ચાર્લ્સ પ્રથમ ત્રણ વર્ષ સાઉથ સી હાઉસ અને પછી ઇસ્ટ ઇન્ડીઆ કંપનીમાં વાર્ષિક ૧૩૦ પાઉંડના પગારે નોકરીએ લાગ્યો હતો. ટૂંકો પગાર, પાંચ જણનું કુટુંબ અને એમાંય મેરીનો ઉન્માદ વધી જતાં તેને મહિના પંદર દિવસ માટે મનોચિકિત્સાલયમાં દાખલ કરીને તેની સારવાર કરાવવાની. ‘ચાર્લ્સ’ નામનો પર્યાયવાચક શબ્દ ‘સંઘર્ષ’ એમ કહેવું હોય તો કહી શકાય, તેવો તો તેનો જીવનસંઘર્ષ હતો.

જહોને મારા ખભે હાથ અડકાડીને મને વિચારતંદ્રામાંથી જગાડી. ચર્ચયાર્ડના સર્વિસરૂમ તરફ હાથનો ઈશારો કરતો જહોન વૉકીંગ સ્ટીકના સહારે તે તરફ ગયો. પોણી સદી વટાવી ચૂકેલો જહોન ઘરડો થઈ ચૂક્યો હતો. તેનું કુટુંબ માન્ચેસ્ટર રહેતું હતું. ચાર્લ્સના અવસાન પછી તે મેરી સાથે લંડનમાં જ રહેતો હતો. હું રાત્રે સૂવા પૂરતી મારા ઘરે જતી હતી. જહોન સુખી હતો. ચાર્લ્સનું વાવેલું લણતો હતો. ચાર્લ્સનાં પુસ્તકોની રૉયલ્ટીની આવક બેસુમાર હતી.

પણ…પણ, બિચારા ચાર્લ્સનું પૂર્વજીવન કેવું વિટંબણાપૂર્ણ હતું ! ફરી સ્મૃતિનો તંતુ સંધાવા માંડ્યો. તેના ૨૧મા વર્ષે તેણે દયાળુ ફાધર સૉલ્ટની છત્રછાયા ગુમાવી હતી. જહોન મેરીના દુ:ખ સાથેના સંઘર્ષમાં નિર્બળ પુરવાર થતાં ચાર્લ્સે તેને કુટુંબથી જુદો રહેવા દીધો હતો. બંને ભાઈઓ વચ્ચે મેરીના પ્રશ્ને મતભેદ ઊભો થયો હતો. જહોન ઇચ્છતો કે મેરીને કાયમ માટે તે જીવે ત્યાં સુધી કોઈ ચેરિટેબલ મેન્ટલ હોમમાં રાખવી, જ્યારે ચાર્લ્સનું મંતવ્ય હતું કે મેરીની બીમારી વધી જાય તેટલા સમય પૂરતી તે વ્યવસ્થા વિચારી શકાય; અને તે પણ ચેરિટી હેઠળ તો હરગિજ નહિ. ચાર્લ્સના દિલમાં જહોન પ્રત્યે કોઈ કડવાશ ન હતી, ઉલટાની તેને તેના ઉપર દયા આવતી હતી. દુ:ખો સામે લડવાનું કામ તેનું નથી, પોતે એકલો જ પૂરતો છે; તેમ તે દૃઢપણે માનતો હતો. પછી તો જહોન માન્ચેસ્ટરની વિવિંગ મિલમાં નોકરી મળતાં ત્યાં ચાલ્યો ગયો. ત્યાં પરણ્યો, ત્યાં જ સ્થિર થયો.

અહીં ફાધર સૉલ્ટના મૃત્યુના થોડાક જ મહિનાઓ બાદ ચાર્લ્સના જીવનમાં અન્યની દૃષ્ટિએ ગોઝારી, પણ ચાર્લ્સ માટે પડકારરૂપ છતાં સહજ એક દુ:ખદ ઘટના બની.

તે દિવસે હું ચાર્લ્સની કેબિનમાં કેટલાક કાગળો ઉપર સહીઓ કરાવવા દાખલ થઈ. હવે ચાર્લ્સ અમારો સિનીયર હતો. ઇઝી ચેરને ઝુલાવતો ચાર્લ્સ આંખો બંધ કરીને બેઠેલો હતો. તેના ચહેરા ઉપર વ્યગ્રતા દેખાતી હતી. મેં પૂછ્યું, ‘ચાર્લ્સ, તારી તબિયત તો બરાબર છે ને !’

તેણે બંધ આંખે જ પ્રત્યુત્તર વાળ્યો, ‘લ્યુસી, મને કોઈ ટેલિપથી થતી હોય તેમ લાગે છે. પિતા જહોનના ત્યાં ગયા છે, ઘરે કંઈક અશુભ બન્યું હોય અથવા બનશે એમ લાગ્યા કરે છે. છેલ્લા અઠવાડિયાથી મેરી એકદમ શાંત છે. જેમ સમુદ્રનાં જળ કોઈકવાર ઉપરથી શાંત હોય પણ ઊંડાણમાં ધસમસતા પ્રવાહો વહેતા હોય, તેમ મને લાગ્યા કરે છે કે મેરીના હૃદયના પેટાળમાં કદાચ ઉન્માદનો દરિયો ઘૂઘવતો હોય !’

‘ચાર્લ્સ, તારો મેરી પ્રત્યેનો પ્રેમ એવો દિવ્ય છે કે તારી ટેલિપથી સાચી જ હશે. ચાલ, રજા મૂકીને ભાગીએ !’ મેં બેબાકળી બનીને તેના બંને ખભા હચમચાવીને તેને ખુરશીમાંથી બેઠો કર્યો.

ચાર્લ્સના ઘરમાં દાખલ થતાં જ એ દૃશ્ય હોઈને હું તો છળી ઊઠી. મારા પગ નીચેથી ધરતી ખસતી લાગી, પણ ચાર્લ્સે તો સ્થિતપ્રજ્ઞતા જ દાખવી. ફર્શ ઉપર લોહીથી તરબતર ઈલિઝાબેથની લાશ પડેલી હતી. મેરીની આંખો બિહામણી લાગતી હતી. તેના ધ્રૂજતા હાથમાં લોહીવાળી છરી હતી, જેને તે પોતાનાં કપડાં વડે લૂછી રહી હતી.

મેં ચાર્લ્સ સામે જોયું તો તેનો ચહેરો સ્વસ્થ હતો. ખરે જ, ચાર્લ્સ જુદી જ માટીનો માનવી હતો ! મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે તેણે મેરીને પોતાની છાતી સરસી દબાવી દીધી. તેના કપાળ ઉપર ચૂંબન કરીને હળવેથી તેને અંદરના ઓરડામાં લઈ ગયો. હું પણ અંદર ગઈ.

મેરી ચોધાર આંસુએ રડી પડતાં કદાચ જિંદગીમાં પહેલીવાર એકીશ્વાસે આટલું લાંબુ બોલી, ‘છેલ્લા એક અઠવાડિયાથી એલિ મને મહેણાં મારીને તંગ કરતી હતી કે, ‘આવી તું ક્યાં સુધી રહીશ !’. પરંતુ આજે તો તેણે હદ વટાવીને કહ્યું કે, ‘મારા પછી તારું કોણ થશે ?’ બસ મને ગુસ્સો ચઢ્યો કે તેના કરતાં અનેકગણી વધારે તો તું જ મને ચાહે છે. ભાઈ, મારા ખાતર તેં લ્યુસીને પત્ની બનાવી નથી ! જહોનના ચાલ્યા ગયા પછી મારી સંભાળ તો તું જ લે છે ! એને કયો અધિકાર કે તારા કરતાં પોતાનું મહત્ત્વ વધારે બતાવે ! બસ, પછી તો મને એમ થયું કે તેને હાલ જ બતાવી દઉં કે, ‘લે, તારા વગર ચાલે છે કે નહિ !’ અને ભાઈ, મેં તેને પતાવી દીધી ! આમ કહીને તે ચાર્લ્સ પાસેથી દોડી આવીને મને બાઝી પડી હતી.

એલિના કારમા મૃત્યુની દુર્ઘટનાએ ચાર્લ્સની સહનશીલતાને મોટી તાકાત આપી. મેરીની નિ:સહાયતા પ્રત્યે તેના દિલમાં તીવ્ર અનુકંપા જાગી હતી. તે મેરીને વધુ ચાહવા લાગ્યો હતો. તેની વધુ ને વધુ દરકાર લેવા માંડ્યો હતો. મર્યાદિત આવક છતાં મેરીને ખુશ રાખવા તેને થિયેટરે લઈ જતો, શહેર બહાર દૂરદૂર ગ્રામ્ય પ્રદેશોમાં ફરવા લઈ જતો, દુર્લભ એવાં સેકન્ડ હેન્ડ પુસ્તકો અને ચિત્રો અપાવતો. ચાર્લ્સ મેરીને ભણાવતો, તેને ખુશ રાખવા રમૂજી વાર્તાઓ કહીને તેને હસાવતો, તેની પાસે વાર્તાઓ કહેવડાવીને હસી લેતો, પોતાનાં સાહિત્યસર્જનોને તે સમજી શકે તેવી શૈલીમાં વાંચી સંભળાવતો. પરિણામ એ આવવા માંડ્યું કે તેને મહિને બે મહિને મેન્ટલ હોમ લઈ જવી પડતી, તેના બદલે સમયગાળો લંબાઈને ચાર છ મહિનાનો થવા માંડ્યો હતો.

આમ છતાંય જહોન, પિતા અને મિત્રો હજુય ચાર્લ્સને સલાહ આપતા કે મેરીને કાયમ માટે મેન્ટલ હોમમાં દાખલ કરી દઈને તે હળવો થઈ જાય, જીવનમાં સ્થિર થઈ જાય. ચાર્લ્સ ઠંડા કલેજે પ્રત્યુત્તર વાળતો, ‘એ લોકો સારવાર આપશે, સુવિધાઓ પૂરી પાડશે, દયા બતાવશે; પણ પ્રેમ તો નહિ જ આપી શકે ને !’

માતાના કરૂણ મૃત્યુ પછી ત્રણ વર્ષ બાદ પિતાનું અવસાન થયું. ચાર્લ્સ મેરીનો વાલી, સહાયક અને પરિચારક બની ગયો. તેણે ભાગ્યે ફેંકેલો એક મોટો પડકાર ઝીલી લીધો હતો. ૨૧ વર્ષની ભરજુવાનીએ ચાર્લ્સે મેરીને ખાતર અવિવાહિત રહેવાનો દૃઢ નિર્ધાર કરી લીધો હતો. ચાર્લ્સના સહવાસમાં હું આવી ત્યારથી પ્રથમ મિત્ર, પછી પ્રેયસી અને છેલ્લે પ્રેયસી અને મિત્ર જ બની રહી. મેં પણ અવિવાહિત રહેવાના નિર્ણય સાથે પિતાનું ઘર છોડીને ત્રીજું ઘર વસાવ્યું હતું. હું નોકરીના કારણે આત્મનિર્ભર હતી. ચાર્લ્સના મિશનમાં હું પણ જોડાઈ હતી. અમે એકબીજાંને અનહદ ચાહતાં, પરસ્પર મદદરૂપ થતાં, સુખદુ:ખને વહેંચતાં આત્માના લગ્નથી એકબીજાનાં થઈ ચૂક્યાં હતાં.

ચાર્લ્સ હવે લેખનપ્રવૃત્તિ અને પત્રકારત્વ તરફ વળ્યો હતો. ’ડ્રીમ ચિલ્ડરન’ જેવી અનેક કૃતિઓથી તે સાહિત્યજગતમાં જાણીતો થયો હતો. વિશાળ વાચક સમુદાયના હૃદયમાં ચાર્લ્સે પોતાનું સ્થાન જમાવી દીધું હતું. સઘળા સાહિત્યપ્રકારોમાં તેની પ્રતિભા આકાશને આંબવા માંડી હતી. સંતાનવિહીન હોવા છતાં તેણે ‘ડ્રીમ ચિલ્ડરન’માં કાલ્પનિક બાળકોની અદભુત દુનિયા ખડી કરી હતી. તેનો આર્થિક સ્થિતિનો ગ્રાફ સીધો ઊંચો જઈ રહ્યો હતો. કૉલરિજ, જ્યોર્જ સેમ્પસન, એ.સી.વૉર્ડ, ડી ક્વિન્સી જેવા સાહિત્યકારોની હરોળમાં પહોંચી ચૂકેલો ચાર્લ્સ એ તમામનો અંગત મિત્ર બની ગયો હતો; પણ ચાર્લ્સ મને કહેતો કે, ‘મારી શ્રેષ્ઠ મિત્રતો માત્ર તું જ છે, લ્યુસી !’

કૉલરિજે ચાર્લ્સને સંબોધતા એક પત્રમાં સલાહ આપી હતી કે અમે બંને વિના વિલંબે એક થઈ જઈએ, પણ ચાર્લ્સે પ્રત્યુત્તરમાં જણાવ્યું હતું કે. ‘મેરીની હયાતી સુધી અમે મિત્રો જ રહીશું, કેમ કે હું મેરીના ભાગ્ય સાથે પરણી ચૂક્યો છું. મેરી જ માત્ર રહી શકે તેવા મારા નાનકડા હૃદયમાં હું લ્યુસીને કેવી રીતે સમાવી શકું ! મારા અખંડ પ્રેમનો એક માત્ર અધિકાર ફક્ત મેરીનો જ છે. અમારાં ભાગ્ય હશે અને મેરી મારું હૃદય ખાલી કરશે તો તેમાં વગર નિમંત્રણે પેસી જઈને કબજો જમાવી દેવાનો લ્યુસીને પૂર્ણ અધિકાર છે. મારા મિશનમાં હું એકલો નથી, લ્યુસીનો મને હરહંમેશ સાથ અને હૂંફ મળ્યા કર્યાં છે. આને હું મારું સદભાગ્ય ગણું છું.કદાચ ને મેરી પહેલાં મારો જીવનદીપ બુઝાઈ જાય, તો મેરીની મારાથી પણ અધિક કાળજી લઈ શકે તેવા અનુગામીની ભેટ ઈશ્વરે મને લ્યુસીના રૂપમાં પહેલેથી જ આપી દીધી છે.’

મારા માટેનો આટલો ઊંચો અભિપ્રાય અને મારા પ્રત્યેનો ચાર્લ્સનો ઉમદા વિશ્વાસ મારા માટે પ્રાણવાયુ બની રહ્યાં. મેરી ચાર્લ્સની બહેન હતી,એલિ તેની માતા હતી અને હું તેની માત્ર પ્રેયસી જ નહિ – પૂજારણ હતી. અમારાં લગ્ન થયાં હોત અને મારી કૂખે પુત્રી જન્મી હોત, તો તે ચાર્લ્સ માટે તેના જીવનની ચોથી સ્ત્રી થાત અને તેનું નામ મેરી જ હોત; એમ ચાર્લ્સ ઘણીવાર કહેતો.

પરંતુ ચાર્લ્સના સાહિત્યજીવનનો પ્રાણવાયુ તો મેરી જ હતી. તેના પ્રત્યેનો દિવ્ય પ્રેમ તેના સાહિત્યમાં છવાઈ ગયો. વૉર્ડે પોતાના એક વિવેચનલેખમાં લખ્યું હતું કે, ‘ચાર્લ્સના જીવનમાંથી મેરીને ઊઠાવી લો, તો પછી તેના સાહિત્યસર્જનમાં કશું જ બાકી રહેશે નહિ; બધું ખાલીખાલી જ લાગ્યા કરશે !’ મેરીને ખાતર ચાર્લ્સે કવિતા છોડી દીધી હતી, કેમ કે તેનાં કાવ્યોમાં તેના જીવનની વાસ્તવિક કરૂણતા આવી જતી. ચાર્લ્સને એ માન્ય ન હતું કે એવી કોઈ બાબત ઉદ્દીપન બની જાય, જેનાથી મેરી માટે ભુલાયેલી વેદના તાજી થઈ જાય ! પોતાના વિશાળ સાહિત્યસર્જનમાં તેણે મિત્રો, અન્ય સ્નેહીઓ અને પોતાના વિષે ઘણુંબધું લખ્યું હોવા છતાં તે માતા વિષે તો કબરની જેમ મૂક જ રહ્યો હતો; ક્યાંય તેનો અછડતો ઉલ્લેખ પણ જોવા મળતો ન હતો. તેની આ કાળજી મેરીને ખાતર હતી, જેનાથી તેના દિલમાં માતાના ખૂનનો અપરાધભાવ ફરી જાગી ન ઊઠે !

વિધિની વક્ર્તા ગણો કે પછી તેની કૃપા, પણ એ દિવસોમાં મેરીનો ઉન્માદ વધી ગયો હતો. હાથમાં હાથ લઈને ચાર્લ્સે મેરીને એસાઈલમમાં દાખલ કરી દીધી હતી. તે નાતાલનો દિવસ હતો. ત્રીજા જ દિવસે પથરાળ રસ્તા ઉપર ગબડી જવાથી બ્રેઈન હેમરેજ થતાં તત્કાળ અને તત્સ્થાને ચાર્લ્સનો જીવનસંઘર્ષ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યો હતો. ચાર્લ્સ ૫૯ વર્ષ જીવન જીવ્યો એમ કહેવા કરતાં મેરી જીવ્યો એમ કહેવું વધારે ઉચિત હતું ! પાંચ જ અઠવાડિયાં પહેલાં મૃત્યુ પામેલા પોતાના દિલોજાન મિત્ર કૉલરિજની પાછળપાછળ ચાર્લ્સ ચાલી નીકળ્યો હતો. ચાર્લ્સનું અકસ્માતથી મોત અને મેરીની ઉન્માદાવસ્થા એકબીજા માટે અને પોતપોતાના માટે આશીર્વાદરૂપ પુરવાર થયાં હતાં.

આજે મેરીને દફનાવવા માટે ચાર્લ્સની કબર ખોદવામાં આવી રહી છે. થોડીવાર પછી ચાર્લ્સના કૉફિન ઉપર મેરીનું કૉફિન ઊતારવામાં આવશે. ન્યાયના દિવસ સુધી ચાર્લ્સે મેરીનો ભાર ઊંચકી રાખવાનો છે. ચાર્લ્સનું કૉફિન સડી ગયું હશે, તો મેરીના ભારથી તે કદાચ તૂટી પડશે; પણ ચાર્લ્સની પોલાદી છાતીનું હાડપિંજર એ ભારને મચક નહિ આપે !

– વલીભાઈ મુસા

(ચાર્લ્સ લેમ્બના જીવન ઉપર આધારિત અને ધીરેન્દ્ર ભાવસાર નામના કોઈક અજાણ્યા ઈસમના કોલેજ મેગેઝિનમાંના લેખમાંની ઉપયોગમાં લેવાયેલી કેટલીક વિગતો બદલ ઋણસ્વીકારસહ)





Tags: , , , , , , ,

Dr. Musa, Physician will be missed

Click here to read in Gujarati 

While playing tennis on Thursday evening on 7th July, 1994; Dr. Musa was stricken and on the spot, he breathed his last. It was the shocking news to all his own and numerous own like. His passing away was like the Sunset at Noon as he was to complete his 41 years on 25th Instant.anmusa.jpg

The Times News of July 11, 1994 offered tributes to the Late Dr. Musa with coverage of the above titled Report as follows:

“The news of the death of Dr. Alimohmad Musa, a staff physician of Palmerton Hospital, spread rapidly through the area on Friday. Dr. Musa, only 41, died from a heart attack while playing tennis on Thursday.

To many people, Dr. Musa was more than merely a physician. Patients attest that when they went to see him, he treated them special. No matter how busy he got, he never rushed patients out of his office. He answered questions in simple language that his patients understood, he explained all procedures, and he was always sympathetic to the patients’ fears and concerns. When a patient died, Dr. Musa was one of the first people to personally phone and offer sympathy to the family. He displayed characteristics we so often associate with the old-time doctors; good traits which appear to be rapidly disappearing.

He joined the staff of Palmerton Hospital in 1985. Peter Kern, hospital administrator, stated Dr. Musa will be mourned by fellow doctors, hospital staff, and friends. Kern added, “The loss will be felt most by many patients who have come to know him as a kind, caring, and compassionate physician.”

Dr. Musa’s practice wasn’t confined to Palmerton Hospital. He had his own office along Delaware Avenue in Palmerton. He regularly visited the Mahoning Valley Nursing and Convalescent Center and cared for patients there. His mild-mannered disposition as well as his ability to show compassion and understanding to his patients was one of his most glaring mannerisms. In a society where people are always in rush, this wasn’t so with Dr. Musa. He was a family man. He loved his family and never hesitated to talk about his wife and children when patients asked about them.

Not only did Dr. Musa take good care of his patients, he took good care of himself. He was tall, slim, and seemingly the picture of health. But tragedy did strike. While Dr. Musa was engaging in physical activity, a heart attack stole his life and robbed his family and his patients of one of the most decent, caring individuals you would ever want to meet. It will be hard for Dr. Musa’s shoes to be filled.

The patients who were treated by Dr. Musa are fortunate that they at least got to know him for a while; that they were able to enjoy the positive qualities he always emitted. Indeed, Dr. Musa was a very special person; one who will be remembered for the kindness and care he showed to his patients, his friends, his family, and his co-workers.

He will be missed. “

Edward J. Miller, M.D., President of Palmerton Hospital, expressed his feelings towards the Late’s family in these words:

“While vacationing in Virginia on Thursday, July 7, as my family and I were drifting near sleep at 11:00, the phone in our hotel room rang and as I got up to answer the phone I knew that something was wrong and that no one would have called us if there hadn’t been a problem. The last thing I was expected to hear was the tragic news about our colleague, Dr. Musa. After, Joy and I shed many tears in disbelief, a sleepless night followed. For the eight years that I had known Dr. Musa I did respect him as a colleague and most certainly remember him as gentle giant.

Gentle in the sense that he was truly a gentleman and giant in that he embodied and encompassed an intelligent, caring, and giving physician. I reflected that night of the many long hours on call, the endless nights in the hospital with little thanks, thanks only known to that of a physician. Ali had the presence of mind in the time of crisis and compassion in the time of defeat. Tragically, when he was enjoying his new home, and when he talked constantly of his children; a strange and cruel fate, death came to him.”

Further, by quoting a verse, he added, “However, we must remember that our lives were touched by a sensitive man who by his memories leaves us with a bit of light of help lift the darkness that we all feel. Here among us he had flourished and among us as a beautiful, strong young man died. If in the comfort of years to go by we look back and remember the tragic death of a young physician we knew then we will diminish Dr. Musa’s brief existence to just that. Rather, we must keep Ali alive in our memories in the things that we do and remember his laughter, his smile, his favorite things, and who he was and by doing so Ali will stay young and alive for many years to come.”

Afterwards, on behalf of the Medical staff, Dr. Miller announced to raise Dr. Ali Musa Memorial Fund at the Hospital and to place a plaque (tablet of metal) in an appropriate location in his memories.

Lastly, with a heavy heart, I shall quote few words of the Late’s patients – Richard Seidof and Bob (his wife) – “I thought some day, he would be by my bed; but, unexpectantly, he had gone first. Taking my aspirin a day, it reminds me of Dr. Musa – a fine and wonderful gentleman that came from India to be a doctor, and that he was in his prime; but suddenly was taken from his beloved family, friends and patients.”

Summing up, Sympathy is greater than gold. Gold comes from the earth, but sympathy comes from heaven. Heaven is above the earth and that is why sympathy is greater than gold. ( From an English Poem).

Here, I put an end of the story of the Late Dr. Alimohmad Musa spread over three continuous blogs, with assurance of many more William’s Tales to share with in future on various subjects.

Valibhai Musa
Dtd. 23rd May, 2007


Posted by on May 27, 2007 in લેખ, Humanity, Life, MB, Report


Tags: , , , , ,