(472) Comprehension of  a Poem ‘Colossal Mistake’ (by Rabab Maher) – Valibhai Musa

I have great pleasure to write a prose version in word for word style of narration with some explanation wherever it is necessary for a very nice poem of Rabab Maher, a renowned Muslim poetess of Doha, Qatar. This is her second poem which is here for sharing my enjoyment with my good readers on my blog. Let us, first, read the poem. It is as follows:

Colossal  Mistake
(One with a Happy Ending)

What follows is a toned-down tale of a young lady
Who wedded a man of character so shady
Although its beginning is not so sweet
The ending is one with a victorious defeat (1)

He fought for her to be his wife
To be the one to complete his life
Wedded into his net weaved for her
An existence of nothing but strife (2)

He won her over only to control
To enslave her mind and her soul
To mould her into the ideal wife
To be his lover, and he her dole (3)

He demanded and he expected
To always be loved and respected
Blind to his own actions and words
She’s the one who was “to be perfected” (4)

A pretty doll to dress up for display
Because of the dowry he had to pay
She was his property forever to stay
An orchestrated character in his play (5)

He rewrote her into a new being
And quietly drained her of her voice
Stripping her gently for the unseeing
Leaving her with nothing and no choice (6)

He wanted to make her dependent on him
Isolating her from the world she used to know
Family and friends were out of the picture
. . . Resentment towards him began to grow (7)

He was a weak and miserly creature
A slap to her face: He priced her health
To not lose money for their brighter future
So she won’t be a dent in his increasing wealth (8)

He even used her illnesses against her
In winter, he left her to live in the cold
She noticed her drama begin to unfold
Of a weary tragedy that needed to be told (9)

He abused her with his venomous words
And emotional and psychological blackmail
A depressing and damaging chapter in her life
To divulge for he was, and is, a cautionary tale (10)

In reviving her voice she finally says,
My mistake was that I loved you
For wasting my heartbeats on you
For holding my silence for a better us
All the whilst losing myself for you (11)

My mistake, I thought you could be better
And for trusting you as a man
Betraying my identity in return
So I can cosy into your lifelong plan (12)

My mistake is I betrayed all my ideals
And did what I loathed most: Compromised
I was the only one who had to change
And so I became the sort of person I despised (13)

My mistake was for having some faith in you
For hoping you could prove me wrong
Instead you reaffirmed what I always believed
And for this I could no longer hold my tongue (14)

My big mistake is my nuptial to you
That I stayed with you as long as I did
But because of you I rediscovered myself
And for that you were the one I had to rid (15)

My colossal mistake was meeting you
The shortest story I ever did write
A relation of a surviving woman
Slowly ebbing away for her true knight (16)

Thanks to him for he paved the way
And proved: ‘Life is never what it seems’
She knew what she didn’t want in a man
And for her to find the man of her dreams (17)

Her first tale was a thrust of pathos
The one to follow is her ‘happily ever after’ . . .
However, that is for another poem
Imbued with freedom, love and laughter (18)

-Rabab Maher (Poetess)

Disclaimer :

(The poetess has been tried to be contacted by various attempts for her valued consent for the conversion of her poem into Comprehensive Prose Version by me, but I could not succeed. Her blog (‘BoBi’z Breathings . . .’) seems to be inactive. It is true that my mails have not bounced, but it is equally also true that I haven’t got any reply from her. I presume that she might not be using that e-mail account presently otherwise I would have received her positive response soon. She had been kind enough towards me with her consent and encouragement for writing my exposition for her poem ‘A Publicity Whore’ in past. Even though, I assure to remove this post from my blog if I am intimated to do so. My contact details may be collected from Home Page of this blog under ‘Contact’ Page. I declare that all credit for this post goes to Sr. Rabab Maher, the Poetess. – Valibhai Musa)

* * * * *

Comprehension of  a Poem ‘Colossal Mistake’ ( by Rabab Maher)

– Valibhai Musa

Colossal  Mistake
(One with a Happy Ending)

Part – I  Preface

In style of a story-teller, the poetess begins her poem with its first line in the title words as ‘A toned-down (harsh) story of a young lady’. Thus these initial words seem to be indicative for mental preparedness of the reader to witness the miseries of a young woman. Though the title of the poem as well as the last stanza of the first verse are suggestive of happy ending, it does not harm adversely for maintenance of interest in reading the poem so far. Now, let us go to the content of the poem in detail so that we may comprehend the aesthetic enjoyment of poetic sentiments. (1)

Part – II Pessimistic Life of an Unfortunate Woman

A female weds a wrong man having unreliable character. She is not satisfied with her married life from very beginning. She has to struggle hard to adjust herself with the uneven circumstances and deal with a wicked husband. At long last, she is defeated in spite of her great endeavor to struggle for happy married life. But, the poetess equates her defeat with a victory in the sense that all her pains and psychological disturbances come to an end after that defeat. (2)

Now, we come to the inclination of the mind of an unworthy husband towards his wife. Generally, such tyrannical husband’s prime goal always remains to have power and control over wife. Here, the husband in our poem also becomes aggressive towards his wife. He forcefully tries to be her master to enslave her mind and soul. He knows very well that he is imperfect without wife and for this very reason of being a complete man, he entraps her in a net woven by him. Such spousal relations lacking love for each other can create nothing but conflicts and quarrels only. His outrageous behavior is such as he wants to remain as he is, but he expects that his wife must turn to be an ideal wife. She must be his lover and reciprocally he would give her some money as if like alms or price but not love. Catherine Pulsifer has rightly said, “Marriages are ruined where one person continues to learn, develop and grow and the other person stands still.” (3)

In matrimonial relations, rights and duties of both husband and wife are connected with each other inseparably. When one expects any rights from the other, the one should be ready to carry out one’s duties also. One sided expectation of rights is just like oppression towards the other. The husband, in our poem here, always expects to be loved and respected by his wife; but he himself remains inactive towards his actions and words. He is not prepared to make any behavioral changes in him, but he expects perfection from the wife. Such tendency of a husband is a dictatorial act and it has no any place in tender hearted spousal relationships. (4)

He forgets the dignity of a woman and considers his wife as nothing but simply a well-dressed doll for display in a show-case as if he would have purchased her by paying dowry to her. He thinks her as his property and believes that she has to stay with him for the whole life time. He equates her with a character of his play which has no any own words for utterance but pre-recorded musical notes. (5)

He, as a writer of a re-written play, changes her into a new being. He quite quietly drains her voice in such a manner that she cannot utter even a single word of any protest against her own exploitation. He crosses all boundaries of civic ideals by striping her to the buff and puts her in such a shameful state of unseeing that her womanly dignity gets degraded. He becomes so inhuman that he leaves her with nothing. He adopts such policy of mental oppression towards her that he does not allow her to express any thought of hers. (6)

He keeps her purely dependent on him. She has been isolated from her world. She is not allowed to keep any relations with her parental home and friends. Such continuous mental torture awakens her annoyance towards him.(7)

He is a weak and greedy man. He is tyrannous as he slaps on her face. He values money high and hence he is not prepared to spend more money for her cure. Just to keep his future bright with money, he is not ready to lose any money. He does not wish that his increasing wealth should bear any reduction due to any expenses made after her ailment. (8)

Here, the climax of his brutality can be seen. When his wife falls ill, he uses her illness against her. He compels her to live in cold in winter in spite of her illness. She notices dirty games of her husband played against her. She is terribly tired of her tragic married life and just to lighten her sorrow, she needs to tell her tiresome story to somebody. (9)

He abuses her with bitter words in insulting tone. Blackmailing her emotionally and psychologically is his habitual practice. This unhappy period of her life is very much depressing and damaging her self-respect. She is now determined to expose her husband and come to the concrete decision to terminate her spousal relationship. (10)

Part – III Confessions of Terrible Mistakes

Now gathering courage in her own self and with vigorous voice, she finally says:

“I confess that it was my mistake that I loved you by wasting my heartbeats on you. I had kept silence just for good of us. I had sacrificed my own self, but all was in vain. (11)

I had always thought that you would improve yourself and be better towards me, but it was my mistake. I had put my full trust on you as a male that you would treat me well, but true color of your bad intention of trapping me by your lifelong enticing plot for my exploitation has become very clear to me. (12)

It was my mistake that I sacrificed all ideals of my life and did what I didn’t want actually to do. I compromised at every stage of my life just to save my married life from breaking. It was a pitiable situation of mine that only I had to change myself in such a manner that I might become a contemptible person in the society. (13)

It was also my mistake that I had some faith in you with my hope that you would one day prove me wrong for what I thought any ill of you. But, it is the irony of my fate that my hypothesis turned out wrong and at last you established your real self in my mind. Now, I can no longer hold my tongue to expose you in public. (14)

I confess that it was my unpardonable mistake that I got married with you and stayed with you for a long time. I must say that I could know my dignity due to you and just to preserve it I must get rid of you. (15)

My association with you was my terrible mistake. Incidents that happened in our married life were just like the shortest story of life. My story could not have been written if I had not married you. I am a living woman and abusive relationship with you has destroyed my nobility.” (16)

 * * * * *

Part – IV Conclusion

Concluding part of the poem has been taken up in discussion by the poetess herself. She is thankful of the husband on behalf of the miserable wife that he paved a right path of divorce to get rid of his inhuman behavior towards her. He indirectly helped her to come to a decision that she should not live in fear of the person who abuses and treats her badly for no any longer time. He made it very clear for her to find out a right man as her next mate.  Thus the wife realized that the life can be shaped in a better way leading to happiness. During some married life passed with the rude husband, she knew that life as it is seen might not be what actually it is. It is said that sweet are the uses of adversity and thus she could rediscover her own self and find out a right man as her next spouse. She could distinguish the difference between a bad and a good husband. She found out what good qualities in a husband should be there and accordingly, she might get another deserving person of her dream as her new husband. (17)

First marriage of the wife was full of sadness, but her second marriage with her right mate-selection is happier with freedom, love and laughter than the former one. But it is improper here to narrate it as it might require an another poem. Thus, the poem is over here with a happy ending as it was pre-mentioned in the title itself. (18)

– Rabab Maher (Poetess)

 – Valibhai Musa
(Narrator of the poem in simplified form of prose)


Tags: , , , , , , ,

(૪૭૧) મારી આઠમી બ્લૉગવર્સરિ

વ્હાલાં વાચકો,

આજે મોડી રાત સુધી ‘વેબગુર્જરી’ માટેનું સંપાદકીય કાર્ય કરી રહ્યો હતો અને બરાબર રાત્રિના બાર વાગે બદલાયેલી તારીખ ૦૫-૦૫-૨૦૧૫ જોઈ અને આઠ વર્ષ પહેલાંની આજની જ તારીખ યાદ આવી ગઈ. એ  તારીખ હતી, ૦૫-૦૫-૨૦૦૭; મારા બ્લૉગજગતમાંના પદાર્પણનો એ અનેરો દિવસ કે જે એવો ફળ્યો કે …

અહીં આગળની વાતને ગળી જાઉં છું, કેમ કે એમાં કંઈ નાવીન્ય નહિ હોય; બસ, જૂનાં સંસ્મરણોને સૌ બ્લૉગરો વાગોળતા હોય તેવું જ વાગોળવા જેવું એ બની રહે. હા, એક વાત તો જીવનભર નહિ ભુલાય અને તે છે સેંકડો માણસો સાથે સ્થપાયેલા મીઠામધુરા સંબંધોની. લગ્નસંબંધ વિષે એમ કહેવાય છે કે એ જોડાં તો સ્વર્ગમાં નક્કી થઈ જતાં હોય છે. આવું જ મિત્રાચારીના સંબંધોમાં પણ થતું હોય એમ હું માનું છું. હા, એ ખરું કે નિયતિએ નક્કી કરેલા સમયે જ સત્તાવાર રીતે એ સંબંધો પ્રસ્થાપિત થાય.

મારા સ્વાનુભવનાં થોડાંક ઉદાહરણો આપું. મિત્ર કેપ્ટન નરેન્દ્રભાઈ ફણસે મારા વતનથી વીસેક કિલોમીટર દૂર દાંતીવાડા મુકામે ઘણાં વર્ષો પહેલાં રહી ચૂક્યા હોય અને દોસ્તી બંધાય વર્ષો બાદ. શરદભાઈ શાહ બે દસકાથીય વધારે સમય પહેલાં મારા પોતાના જ ગામમાં આવી ગયા હોય અને આત્મીયતા તો છેક મોડેથી થાય. ડો. ચન્દ્રવદન મિસ્ત્રી મિત્ર બન્યાના એકાદ વર્ષ પહેલાં મારા પાલનપુરના ધંધાના સ્થળે સાવ નજીકની એક હાઈસ્કૂલમાં આવી ગયા હોય અને અમારે બંનેને પાછળથી એકસાથે ત્યાં જ સભા સંબોધવાની થાય. ૧૯૬૧માં ઈંગ્લેન્ડનાં રાણી ઈલિઝાબેથની અમદાવાદની નગરયાત્રા દરમિયાન આસ્ટોડિયા રોડ ઉપર એક ફૂટપાથ ઉપર વલદા (હું) હોય અને સામેની ફૂટપાથે માનવમહેરામણ વચ્ચે સુરેશભાઈ જાની ઊભેલા હોય, પણ ઈશ્વર સિવાય કોઈની તાકાત છે કે અમને બંનેને એ વખતે મેળવી આપે !

એક નવું ગામ વસે તેટલા બધા મિત્રો વિષે લખવા બેસું તો નવમી બ્લૉગવર્સરિ આવી જાય એટલે અન્ય મિત્રોની માફી માગીને એ મુદ્દે હું અટકીને મારા આત્મસંતોષની એક વાત અવશ્ય જણાવીશ. પ્રતિભાવ માધ્યમે કે અન્ય કોઈ રીતે કોઈ વાચકે મને દુભવ્યો નથી, પરંતુ સામા પક્ષે  કે મેં કોઈને જાણ્યે-અજાણ્યે દુભવ્યાં હોવાનું બની શકે. મુક્ત ચર્ચાઓ અવશ્ય થઈ છે, પણ એ સઘળી તંદુરસ્ત જ રહી છે. મેં મારા બ્લોગ્ઝ ઉપર અનેક વિષયોને સ્પર્શ્યા છે, પણ ધર્મ અને રાજકારણ વિષેનો મારો ઠીકઠીક  અભ્યાસ હોવા છતાં હું એ વિષયોથી દૂર રહ્યો છું. હા, જો ક્યાંક વાત કરી હશે તો માનવધર્મની. અરે, વાત જ નહિ; મેં તાજેતરમાં મારો સહિયારો ત્રીજો બ્લૉગ ‘માનવધર્મ’ પણ શરૂ કરી દીધો છે. ‘વલદાનો વાર્તાવૈભવ’માં ‘મિત્રોની ૧૦૦ શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ’ શીર્ષકે એક સહિયારું પેજ છે. ‘William’s Tales’ એ મારો દ્વિભાષી બ્લૉગ છે, જેને મેં મારા પોતાના જ લેખો માટે અનામત રાખ્યો છે. હા, કોઈ સાહિત્યકારોની અનુવાદિત કૃતિઓ કે રસદર્શનોને મેં સ્થાન આપ્યું છે ખરું, પણ રૂપાંતરકાર કે રસદર્શનકાર તરીકે તો હું જ રહ્યો છું.

સૌ મિત્રો મારી એક વાતને આત્માશ્લાઘામાં ન ખપાવો, તો કહી દઉં કે હું લાગણીશીલ માણસ છું, પણ મને લાગણીવેડા દર્શાવતાં આવડતું નથી; એટલે લાગણીના પ્રવાહમાં ન ખેંચાતાં મારા આ એનિવર્સરિ લેખને જલ્દી પૂરો કરી દઈને આપ સૌની રજા લેવા માગું છું. જતાંજતાં લાગણીની વાતોને પડતી મૂકીને હું આપ સૌની પાસે એક માગણી મૂકી રહ્યો છું. હું મારા ‘માનવધર્મ’ બ્લૉગને મારા જીવનનો પરપોટો ફૂટી જાય તે પહેલાં તેને સંતોષકારક રીતે વિકસાવવા માગું છું. હું સૌ બ્લૉગર મિત્રોને નમ્ર વિનંતી કરું છું કે ‘માનવધર્મ’ને અનુમોદન આપતી કોઈપણ સાહિત્યપ્રકારની આપની કૃતિઓ મને મોકલાવો અને માનવતાની ભાવનાનો પ્રસાર થાય એવા મારા આ નેક કાર્યમાં આપ સૌ મારાં સહભાગી બનો.


વલીભાઈ મુસા



Posted by on May 4, 2015 in Anniversary, લેખ


Tags: , , ,

(470) Best of 5 years ago this month May, 2010 (37)

Click on

(174) “૬૦+ ગુજરાતીઓ” ના ચર્ચાચોરે ‘ધનસંચય’નું ગાંઠાળું લાકડું – ભાગ ૧

(175) “૬૦+ ગુજરાતીઓ” ના ચર્ચાચોરે ‘ધનસંચય’નું ગાંઠાળું લાકડું – ભાગ ૨

(176) મારી વાર્તાઓ, મારી પ્રસ્તાવનાઓ – ૧ (સહજ જ્ઞાન)

(178) મારી વાર્તાઓ, મારી પ્રસ્તાવનાઓ – ૩ (સંઘર્ષ)

(179) દેખીતા દિવાના, પણ શાણા એવા એક માણસની સાચી કહાની!

(184) બહલૂલ દાના, ચીંથરે વીંટેલું એક રત્ન

(188) Expositions of Chosen Poems – 2 (We Are Seven)

-Valibhai Musa 




Tags: , ,

(૪૬૯) “મુજ ભાર્યા પણ જાણે આ લગ્નેતર લફરું !” : પ્રૉફેસર મુકેશ રાવલનાં અંગ્રેજી કાવ્યો – ભાવાનુવાદ અને રસદર્શન (૫)

My wife knows this affair too

When the new month gives a thrust
she meets me on the first
hugs me with all her heart
with all her lust and feminine art.

My wife knows this affair too
that I love her and do her woo
she envies not sure our closeness
though she is far behind in race.

We do court at public places
never in a suite with closed sashes
she offers her wings for a long drive
on the sea-shore, at the archive.

Nothing misses her observant eyes
she compensates all my sighs
Oh ! Her departure brings tears to me
I stand dumb like a leafless tree.

She fuels my journey and dreams too
pours in some wine old from Timbactoo
her presence lingers in my reverie
mistake me not , it’s my salary…

* * *

– Mukesh Raval

(Pots of Urthona – A Collection of Poems)

# # # # #

મુજ ભાર્યા પણ જાણે આ લગ્નેતર લફરું !!! (ભાવાનુદિત કાવ્ય)

નવીન માહ આવી જ્યારે પુગતો,
પ્રથમ દિને જ એ અચૂક આવી મુજને મળતી
અને હૃદયોલ્લાસે આલિંગતી મુજને,
નિજ વિષયાક્ત સ્ત્રૈણ નજરે ને વળી નખરે !

મુજ ભાર્યા પણ જાણે આ લગ્નેતર લફરું,
કે ન ચાહું માત્ર એને, પ્રણયઆરાધન પણ કરું !
ન તો અવ નૈકટ્યે કદીય ઈર્ષાગ્નિએ એ પ્રજળતી,
હતી દૂરસુદૂર તોયે નિજ શોક્યસંગે પ્રણયદોડ મહીં !

જાહેર સ્થળોએ બિન્દાસ્ત અમે એકમેકને મળતાં,
નહિ કે કો’ દબદબાપૂર્ણ ફરેડીબંધ કમરા મહીં જ !
વળી અર્પંતી તે કાર્યાલયે, ઊડવા કાજ નિજ પાંખો મુજને,
કાપવા કાજે દીર્ઘ મજલ સમદરતટ ઉપરે !

કશુંય ન ચુકાય એનાં સચેત લોચન થકી, અને
શમન કરી દેતી મુજ સકળ નિસાસા તણું ત્વરિત !
અરે, વસમું પ્રયાણ તેનું છલકાવે મુજ ચક્ષુ અશ્રુ થકી,
અને રહી જાઉં હું ઊભો, જ્યમ પર્ણવિહીન હોય કો’ તરુવર !

મુજ સફર અને સપનાંને સદા પૂરું પાડે ઈંધણ એ જ વળી તો,
કદીક દંદુડીય કરી જતી પુરાણી મદિરા તણી સુરાહી મહીંથી !
ઉપસ્થિતિ તદ તણી મુજ કલ્પનાતરંગોને વિલંબતી –
બાંધો ના કો’ ગેરસમજ મુજ વિષે, એ તો છે મારી માહવારી આમદની !!!

* * * * *

[Timbactoo (Non-dictionary word)ના બદલે અહીં ‘સુરાહી’ (મદિરાપાત્ર) શબ્દ પ્રયોજ્યો છે.]

– વલીભાઈ મુસા (ભાવાનુવાદક)
(પ્રૉફેસર મુકેશ રાવલના કાવ્યસંગ્રહ ‘Pots of Urthona’માંથી સાભાર)


સામાન્યપણે કાવ્યનું શીર્ષક કાવ્યના વિષયનો ઈશારો કરતું હોય છે અને તેથી ભાવકને તેના વિષેની થોડીક આગોતરી જાણ થઈ શકે. વળી આ શીર્ષકનું અન્ય પ્રયોજન એ પણ હોય છે કે જો તેને ‘જરા હટકે’ આપવામાં આવે તો ભાવકને તેનું પઠન કરવા માટે આકર્ષી શકાય. આમ કાવ્યનું શીર્ષક, એક રીતે જોવા જઈએ તો, મીઠાઈ ઉપરના વરખનું કાર્ય કરે છે. આપણા કવિએ પોતાના મૂળ કાવ્યમાં ‘Affair’ શબ્દ પ્રયોજ્યો છે, જેના માટે ભાવાનુવાદકે લોકઝીભે રમતા ‘લફરું’ શબ્દને પસંદગી આપીને વાચકની જિજ્ઞાસાવૃત્તિને સતેજ કરી છે. ‘મુજ ભાર્યા પણ જાણે આ લગ્નેતર લફરું !!!’ શીર્ષકમાં ભાર્યા કહેતાં પત્ની પણ કાવ્યનાયકના એ લગ્નેતર પ્રણય-લફરાને જાણે છે એવું દર્શાવી દઈને કવિએ વાચકને કાવ્ય વાંચવા માટે મજબૂર કરવાની બાબતમાં અર્ધું મેદાન તો સર કરી જ દીધું છે.

અહીં લખાઈ રહેલા રસદર્શન પૂર્વે વાચકોએ મૂળ કાવ્ય અને તેનો ભાવાનુવાદ વાંચી લીધેલાં હોઈ તેમને જાણ તો થઈ જ ગઈ છે કે કાવ્યનાયકનું એ લગ્નેતર લફરું બીજું કોઈ નહિ, પણ તેમની ‘માહવારી આમદની’ એટલે કે ‘Salary’ જ છે; એટલે તેની ગોપનીયતા જાળવવાનો મારા માટે કોઈ પ્રશ્ન રહેતો નથી. સાહિત્યમાં પ્રયોજાતા આવા લાક્ષણિક ઢબે પોતાના હેતુ પાર પાડવાના સર્જકના કૌશલ્યને ‘Anti Climax Technique’  અર્થાત્ ‘વિપરિત પરાકાષ્ઠાના કૌશલ્ય’ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે. વિવિધ સાહિત્યપ્રકારો કે જે નવલકથાઓ, વાર્તાઓ, નાટકો, ચલચિત્રો કે કાવ્યો હોય; પણ તેમના અંત ભાવકની તરેહ તરેહની ધારણાઓથી સાવ અનોખી રીતે લાવવામાં આવતા હોય, ત્યારે આ કૌશલ્ય વર્તાય છે. અહીં ‘બીસ સાલ બાદ’ એવા એક જૂના રહસ્યપ્રધાન ચલચિત્રને યાદ કરીએ તો તેમાં પ્રેક્ષકોની કલ્પના બહારનો અંત આવે છે. હવે આ અંતની આગોતરી જાણ મેળવીને કોઈ પ્રેક્ષક એ ચલચિત્ર જોવા જાય તો તેના ખરા આનંદને માણી શકે નહિ. ઘણાં ચલચિત્રો શિષ્ટ (Classsic) હોય તો દૃશ્ય અને શ્રાવ્ય માધ્યમે એ બધાં  સાહિત્યના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આવી શકવા સમર્થ હોય છે અને તેથી જ અહીં એનું ઉદાહરણ ટાંકવામાં આવ્યું છે.

કાવ્યારંભે કવિ શૃંગારરસને હળવી રીતે બહેલાવતાં લગ્નેતર લફરાવાળી એ માદક સ્ત્રીનું શબ્દચિત્ર વાચકની નજર સામે આબેહૂબ રીતે ખડું કરી દેતાં કહે છે, ‘અને હૃદયોલ્લાસે આલિંગતી મુજને, નિજ વિષયાક્ત સ્ત્રૈણ નજરે ને વળી નખરે !’ જો કે કવિ કાવ્યાન્તે થનારા રહસ્યોદ્ઘાટનનો સંકેત (Clue) તો એ રીતે આપી દે છે કે એ સ્ત્રી દરેક માસના પહેલા જ દિવસે અને તેમના કાર્યસ્થળે અભિસારિકાની જેમ અચૂક મળવા આવતી હોય છે. કવિની પરણેતરે તેમની લગ્નેતર પ્રિયતમા ‘વો’ સાથેના તેમના અવૈધ સંબંધોને મને કે કમને જાણે કે સ્વીકારી લીધા છે અને તેથી જ તો એ પોતાની કહેવાતી શૌક્યની ઈર્ષા કરતી નથી કે પતિને ખુશ કરવાની હોડ કે સ્પર્ધા પણ કરતી નથી.

આગળ જતાં કવિ આ લફરાને પોતાનું પરાક્ર્મ ગણાવતા હોય એવી રીતે સાવ ખુલંખુલા જાહેર કરે છે કે તેઓ લોકલાજની પરવા કર્યા વગર, માત્ર ચોરીછૂપીથી જ નહિ, પણ ખુલ્લેઆમ એકબીજાંને મળે છે. કવિને તેમના કાર્યસ્થળે એ માશૂકા પોતાની પાંખો આપીને એવું જોમ પૂરું પાડતી હોય છે કે કવિ સમદરતટ ઉપર એક મોટી દોટ લગાવી શકે. વળી એ જ માશૂકાનું એક વિશેષ ગુણાવલોકન કરાવતાં કવિ કહે છે કે તેની આંખોથી તેમની કોઈ વ્યથાઓ છૂપી નથી હોતી અને તેથી જ તો તે કવિની ગમગીનીઓને ત્વરિત દૂર કરી દેતી હોય છે.

આ માશૂકા પરત્વેની કવિની આંધળી આસક્તિ તો જુઓ કે એ જ્યારે કેટલાક સમય સુધીનું સાન્નિધ્ય પૂરું પાડ્યા પછી વિદાય લેતી હોય છે, ત્યારે તેમની આંખો અશ્રુથી છલકાઈ જતી હોય છે અને પાનખર ઋતુના વૃક્ષની જેમ તેઓ સાવ ઉદાસ ઊભા રહી જતા હોય છે. આમ કવિના જીવનની સફર અને તેમનાં સ્વપ્નોને સાકાર કરવા માટે બધી રીતે સહાયરૂપ થતી એ માશૂકાના ચરિત્રચિત્રણને રસાળ શૈલીએ વાચક આગળ મૂકતા જતાં અચાનક તેમની સઘળી વાતને ફેરવી તોળીને એ સહજ રીતે એ વાત સરકાવી દે છે કે વાચકોએ પોતાની એ માશૂકા વિષે કોઈ ગેરસમજ બાંધવાની જરૂર નથી; એ માશૂકા તો અન્ય કોઈ નહિ, પણ પોતાની દર મહિનાની પહેલી તારીખે મળતી પોતાની માહવારી આમદની (Salary) જ છે ! કાવ્યની આ આખરી પંક્તિ વાચકમુખે ‘આફરિન, આફરિન’ બોલાવવા સમર્થ પુરવાર થાય છે.

કુશળ સાહિત્યકાર કે વક્તા આવી ‘વિપરિત પરાકાષ્ઠા’ને બોલચાલનાં વાક્યો કે એવાં કથનોમાં પણ લાવી શકે છે. આવાં બોલાતાં વાક્યોનો પૂર્વાર્ધ શ્રોતાને કોઈ એક દિશા તરફ લઈ જતો હોય અને એ વાક્ય પૂરું થવા પહેલાં ધારણા બહારનું કંઈક નવું જ આવી જાય. ગુજરાતી સાહિત્યમાં આ પ્રકારના હાસ્યલેખકોનાં ઘણાં અવતરણો એકત્ર કરી શકાય, કેમ કે આપણું ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્ય કંઈ ઓછું સમૃદ્ધ તો નથી જ. પરંતુ અહીં વૈવિધ્યને ખાતર  અંગ્રેજી સાહિત્યનાં થોડાંક અવતરણો આપવાના મારા થનગનાટને હું નિયંત્રિત નહિ કરું.

લ્યો ત્યારે માણી લો, એવાં થોડાંક ઉદાહરણો; (૧) દોસ્તી એક એવો પવિત્ર અને લાગણીસભર સંબંધ છે કે જેમાં માધુર્ય, સાતત્ય, સ્થિરતા, વફાદારી અને સહિષ્ણુતા ભારોભાર હોય છે; જે એ સંબંધને જીવનભર ટકાવી રાખે છે, સિવાય કે કોઈ એક અન્યની પાસે ઊછીનાં નાણાંની માગણી કરે ! (માર્ક ટ્વેઈન) (૨) માત્ર ‘ઈશ્વર જ ક્યાંય જોવા નથી મળતો’ એટલું જ નથી, કોઈ અઠવાડિક રજાના દિવસો (Weekends) એ પ્લમ્બરને મેળવવાનો પણ પ્રયત્ન કરી જોજો. (વૂડી એલન) (૩) ‘ઓહ, બિચારા મિ. જોન્સ !’ મિસિસ સ્મિથે અફસોસ વ્યક્ત કરતાં વળી આગળ કહ્યું, ‘તમને ખબર છે, એમને શું થયું હતું ? એ બિચારા નિસરણીના ઉપરના પગથિયેથી લપસ્યા અને સીધા જ ભોંયતળિયે પટકાયા, એમનું માથું ફૂટ્યું અને સ્થળ ઉપર જ મૃત્યુ પામ્યા !’ મિસિસ રોબિન્સનને આ સાંભળીને આઘાત લાગ્યો અને તે પૂછી બેઠાં, ‘મરી ગયા ?’ મિસિસ સ્મિથે ભારપૂર્વક જણાવતાં કહ્યું, ‘હા, હા, મરી ગયા ! અને એમનાં ચશ્માં પણ ફૂટી ગયાં !’

સુજ્ઞ વાચકોએ પ્રોફેસરશ્રીનાં કાવ્યોનાં અત્યાર સુધીનાં મારાં રસદર્શનોમાં એક વાત નોંધી હશે કે હું મારા લખાણમાં વિષયને સંલગ્ન કોઈ વિશેષ બાબતો લખતો હોઉં છું. એમ કરવા પાછળનું મારું તાત્પર્ય એ હોય છે કે રસદર્શનની સાથેસાથે વાચકોને કંઈક વિશેષ જાણવા મળી રહે અને તેમાંની વિષયને અનુરૂપ  માહિતીથી મૂળભૂત કથનને  સમર્થન પણ મળી રહે.

સમાપને એટલું જ કહેવું મુનાસિબ ગણીશ કે ઉપરોક્ત કાવ્ય મુકેશભાઈના Pots of Urthona કાવ્યસંગ્રહમાંનું આખરી કાવ્ય છે. આપણે માની જ લઈએ કે તેમનું સર્જનકાર્ય ચાલુ જ હશે અને નવીન કાવ્યસંગ્રહ માટે તેમની પાસે પૂરતી સામગ્રી હાથવગી હશે જ. આપણે જરૂર ઇચ્છીએ કે તેઓશ્રી પોતાનો નવીન કાવ્યસંગ્રહ શીઘ્રતમ બહાર પાડીને પોતાની યશપાઘડીમાં એક વધુ પીછાનો ઉમેરો કરે.

રહસ્યમય અને હળવા હાસ્યે વિરમતા સુંદર કાવ્ય બદલ શ્રી મુકેશભાઈને ધન્યવાદ.

-વલીભાઈ મુસા (ભાવાનુવાદક અને રસદર્શનકાર)

# # # # #

પ્રોફેસર મુકેશ રાવલનાં સંપર્કસૂત્રો :

ઈ મેઈલ – Mukesh Raval <
મોબાઈલ – ૯૮૭૯૫ ૭૩૮૪૭

પુસ્તક પ્રાપ્તિ : –

“Pots of Urthona” –  ISBN 978-93-5070-003-7 મૂલ્ય : રૂ|. ૧૫૦/- (શાંતિ પ્રકાશન, ડી-૧૯/૨૨૦, નંદનવન એપાર્ટમન્ટ, ભાવસાર હૉસ્ટેલ પાસે, નવા વાડજ, અમદાવાદ – ૩૮૦ ૦૧૩)

આ લેખના લેખક શ્રી વલીભાઈ મુસાનાં સંપર્કસૂત્ર:

ઈ મેઈલ –  મોબાઈલ – ++ 91-93279 55577

નેટજગતનું સરનામુઃ
• William’s Tales (દ્વિભાષી-ગુજરાતી/અંગ્રેજી)
• વલદાનો વાર્તાવૈભવ


Tags: , , , , , ,

(468) Best of 5 years ago this month April, 2010 (36)

You may click on

ટાઈમપાસ તરંગી પ્રશ્નોત્તરી

Much Ado for Nothing – A Fable

‘સબ બંદરકે બ્યૌપારીઓ’ ની કોઈ અછત ખરી!

પૃથ્વી ઉપર જીવન સંભવિત છે, પણ સલામત ખરું!

મારાં હાઈકુ – ૩

-Valibhai Musa


Leave a comment

Posted by on April 1, 2015 in લેખ

vijay joshi - word hunter

The Word Hunter -My English Haiku and Notes on my favourite Non-Fiction Books

લાગણીઓ નું લાક્ષાગૃહ

'રાજી' રાજુ કોટક

sneha patel - akshitarak

gujarati column writer


સર્જન ને ઉમંર સાથે સબંધ નથી ...

શબ્દ સાધના પરિવાર

'યાર,મારું ગામ પણ આખું ગઝલનું ધામ છે.'-'અમર'પાલનપુરી


ભલે પધાર્યા અમારે આંગણે

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”


શબ્દસરિતામાં આપનું સ્વાગત છે.

Hiral's Blog

Just another weblog

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં


અનંત યાત્રા....


શબ્દગંગાની હૃદય-ઉર્મિ એટલે ફૂલવાડી


કવિતા, લેખ, વાર્તા અને ખાટી-મીઠી વાતોનુ સંગમ એટલે આ બ્લોગ


In this virtual space, various aspects of Gujarati sahitya, ways of encouraging our youth to Keep Gujarati bhasha or language alive, developments in Gujarat, information technology, legacy of Gandhiji, and our sanskriti will be discussed.

ઊર્મિનો સાગર - please visit

મારી વાચા, મારી પસંદ... મારી કલમ!


સાત રંગોનો સમન્વય...


અદબભેર મસ્તક નમાવો સુજન, અહીં શબ્દની ફરફરે છે ધજા...

હિમાંશુનાં કાવ્યો

ગુજરાતી ભાષાનો સદ્યતન બ્લોગ

વિમેશ પંડ્યાનું આંગણું....

તુલસીના છાંયે વિસામો...!!!!

Piyuninopamrat's Blog

પ્રેમ નું ઝરણું બની વહેવું મુજને , સ્વજનો ના હ્રદય મહીં રહેવું મુજને , મોગરો બની ને મહેકવાને ચાહું. પધારો આપનું હ્રદય થી સ્વાગત છે. 'પિયુની'

વિવિધ રંગો

પ્રીતિ નો બ્લોગ

બઝમેવફા بَزمِ وَفاَबझमे वफा

કરું રબનામથી આરંભ જે મોટો ક્રુપાળુ છે.**નથી જેનીદયાનો પાર ,જે અનહદ દયાળુ છે.આવરણ: આદિલ મન્સૂરી*બિસ્મિલ્લાહ...નો પદ્યમય અનુવાદ_દીપક બારડોલીકર.તંત્રી: મોહમ્મદઅલી ભૈડુ'વફા'* સં.:બાબુ પાંચભાયા


Get every new post delivered to your Inbox.

Join 650 other followers